Έλληνες επιστήμονες πετούν σε παραβολικές συνθήκες πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό πραγματοποιώντας ένα αμιγώς ελληνικό πείραμα. Η προσπάθεια ξεκίνησε τη Δευτέρα 27 Νοεμβρίου και θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 1η Δεκεμβρίου σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας. Πρόκειται για το πείραμα «Low-g emulsions» της ομάδας Δυναμικής Πολυφασικών Συστημάτων του Tμήματος Χημείας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, για τη μελέτη της σταθερότητας γαλακτωμάτων σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, το οποίο διεξάγεται στο πλαίσιο της Καμπάνιας Παραβολικών Πτήσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

Η ομάδα του ΑΠΘ με επικεφαλής τον καθηγητή του τμήματος Χημείας ΑΠΘ Θοδωρή Καραπάντσιο θεωρείται από τις πιο έμπειρες στην Ευρώπη, αφού έχει ήδη πετάξει συνολικά σε 10 αποστολές παραβολικών πτήσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος με συνολικό χρόνο παραμονής σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας πάνω από 5,5 ώρες. Σε αυτή την Καμπάνια Παραβολικών Πτήσεων, η ιπτάμενη ομάδα του ΑΠΘ εκτός του κ. Καραπάντσιου αποτελείται από τους χειριστές πτήσης Δρ. Σωτήρη Ευγενίδη, Δρ. Ουρανία Οικονομίδου, και Αγγελική Χονδρού (υποψήφια διδάκτωρα) και από την ομάδα υποστήριξης εδάφους Μαργαρίτη Κώστογλου (καθηγητή του τμήματος Χημείας ΑΠΘ) και τον Τριαντάφυλλο Τσιλιπήρα (Τεχνικό ΑΠΘ ).

«Απότομες βουτιές πάνω από τον Ατλαντικό»

Οι παραβολικές πτήσεις πραγματοποιούνται πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό με αφετηρία το Μπορντό της Γαλλίας. Οι συνθήκες μηδενικής βαρύτητας επιτυγχάνονται μέσα σε ένα ειδικά διαμορφωμένο αεροπλάνο (Airbus A310), το οποίο κάθε μία από τις ημέρες των πτήσεων εκτελεί 31 αλλεπάλληλες απότομες ανόδους και καθόδους (βουτιές), ακολουθώντας πτητική τροχιά σε σχήμα παραβολής.

Για να επιτευχθούν συνθήκες μηδενικής βαρύτητας πρέπει το αεροσκάφος που κάνει τις παραβολικές πτήσεις να εκτελέσει τις βουτιές σε εναέρια περιοχή με καθόλου ή ελάχιστες αναταράξεις. Αυτό σημαίνει ότι η πτήση έχει απροσδιόριστη διάρκεια, μιας και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να αλλάξουν την τελευταία στιγμή και ενώ το αεροσκάφος κατευθύνεται ήδη προς μια περιοχή. Οι ομάδες που συμμετέχουν επιλέγονται από την ESA έπειτα από αξιολόγηση που βασίζεται σε αυστηρά επιστημονικά κριτήρια, ενώ οι τεχνικές προδιαγραφές και η ασφαλής λειτουργία κάθε πειράματος ελέγχονται από εξειδικευμένο προσωπικό, που επισκέπτεται τις ομάδες στα εργαστήρια τους καθ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας τους.

«Η ελληνική αποστολή με τη συμμετοχή της σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα αιχμής, μεταφέρει παράλληλα ένα ισχυρό μήνυμα στην επιστημονική -και όχι μόνο- κοινότητα εντός και εκτός συνόρων: Ότι η Ελλάδα έχει το κατάλληλο εξειδικευμένο επιστημονικό δυναμικό να εκτελέσει απαιτητικά πειράματα και να παράγει υψηλής ποιότητας επιστημονικό έργο. Παράλληλα, όμως, δίνεται και στους νέους μας το μήνυμα, ότι η Ελλάδα δεν έχει απολέσει τη δυνατότητα να αποτελεί χώρο ευκαιριών και αυτό έχει ισχυρό συμβολισμό ως μέσο ανάσχεσης της φυγής νέων επιστημόνων στο εξωτερικό, που έχει βιώσει η πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Καραπάντσιος.

«Η σπουδαιότητα του πειράματος»

Στόχος κάθε πειράματος που μετέχει σε παραβολικές πτήσεις είναι να εκμεταλλευτεί τα 25 δευτερόλεπτα μηδενικής βαρύτητας σε κάθε μια από τις 93 παραβολές που εκτελούνται συνολικά στις 3 ημέρες πτήσεις, έτσι ώστε να μελετήσει το φυσικό φαινόμενο που την ενδιαφέρει

Η σπουδαιότητα του πειράματος της ομάδας του ΑΠΘ, όπως σημείωσε, ο κ. Καραπάντσιος, έγκειται καταρχήν σε αυτή καθ’ εαυτήν την επιστημονική σημασία των αποτελεσμάτων που συλλέγονται σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας. «Συγκεκριμένα, τα πειραματικά αποτελέσματα δείχνουν τους μηχανισμούς με τους οποίους μπορούν να παρασκευαστούν γαλακτώματα ιδιαίτερης σταθερότητας, ακόμη και με χρήση μικρής ποσότητας χημικών ουσιών (τασενεργών) αρκεί να επιλεγούν οι κατάλληλες συνθήκες γαλακτωματοποίησης», εξήγησε ο καθηγητής.

Το πείραμα είναι αμιγώς ελληνικό, και μάλιστα του ΑΠΘ, τόσο στον σχεδιασμό και κατασκευή της πειραματικής διάταξης, όσο και στην επιστημονική ομάδα που χειρίζεται την διάταξη εντός και εκτός του σκάφους κατά την διάρκεια των πτήσεων. Εντάσσεται, δε, στο πλαίσιο ενός πολύ μεγάλου ερευνητικού προγράμματος μελέτης γαλακτωμάτων (SMD-PASTA) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, που βρίσκεται εδώ και μήνες σε εξέλιξη στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σε τροχιά γύρω από τη γη με ενεργό ρόλο της ομάδας του τμήματος Χημείας του ΑΠΘ και συμμετοχή ομάδων από Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ιαπωνία.

«Γαλακτώματα και εφαρμογές τους»

Τα πειράματα στην πειραματική διάταξη του ΑΠΘ αφορούν στη μελέτη της δυναμικής συμπεριφοράς των σταγόνων οργανικού υγρού (ελαιώδης φάση) εντός συνεχούς υδατικής φάσης. Ως γαλάκτωμα ορίζεται η διασπορά σταγονιδίων ενός υγρού εντός άλλου υγρού, με τα δύο υγρά να μην αναμιγνύονται μεταξύ τους.

Τα γαλακτώματα είναι ευρέως διαδεδομένα στη φύση, αλλά επίσης χρησιμοποιούνται σε ποικίλες εφαρμογές. Συναντώνται σε εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα, απορρυπαντικά, λιπαντικά, χρώματα και βερνίκια. Επίσης, βρίσκουν εφαρμογές σε τρόφιμα και καλλυντικά ενώ αποτελούν κατάλληλους φορείς για την ελεγχόμενη μεταφορά δραστικών ουσιών (φάρμακα και φυτοφάρμακα). Τέλος, τα τελευταία χρόνια τα γαλακτώματα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάκτηση πετρελαίου από πετρώματα.

Naftemporiki.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για μια ακόμη φορά μια ελληνική αποστολή διακρίνεται σε κάποιο διεθνή διαγωνισμό στον οποίο παίρνουν μέρος φοιτητές και μαθητές. Την 1η θέση στην Ευρώπη και την 4η θέση στον κόσμο ανάμεσα σε 451 ομάδες από 90 χώρες έλαβε η ελληνική αποστολή στον τελικό της Παγκόσμιας Ολυμπιάδας Ρομποτικής, World Robot Olympiad 2023, που πραγματοποιήθηκε στον Παναμά, με θέμα «Συνδέοντας τον κόσμο».  Οι ομάδες της ελληνικής αποστολής κατέκτησαν 2 χάλκινα μετάλλια καθώς και 2 διακρίσεις στην τέταρτη και στην όγδοη θέση σε έναν από τους πιο σημαντικούς διεθνείς διαγωνισμούς ρομποτικής. Συνολικά μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει κατακτήσει στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Ρομποτικής 9 μετάλλια και 20 διακρίσεις στην πρώτη δεκάδα των νικητών.

Η COSMOTE την τελευταία δεκαετία στηρίζει την ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των νέων της χώρας μέσα από την ενασχόλησή τους με την εκπαιδευτική ρομποτική και το STEM, ως στρατηγικός συνεργάτης του WRO Hellas, του Οργανισμού Εκπαιδευτικής Ρομποτικής & Επιστήμης STEM Education, του κύριου φορέα διεξαγωγής διαγωνισμών εκπαιδευτικής ρομποτικής στην Ελλάδα και μέλος του WRO.

Με αφορμή τις διακρίσεις της ελληνικής αποστολής στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Ρομποτικής 2023, ο κ. Παναγιώτης Γαβριηλίδης, Chief Marketing Officer Ομίλου ΟΤΕ δήλωσε σχετικά: «Με την πρωτιά στην Ευρώπη και την 4η θέση στον κόσμο, η νέα γενιά της χώρας μας δείχνει για ακόμη μια φορά τη δυναμική της. Αυτή τη δυναμική σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των νέων μέσα από το STEM στηρίζει η COSMOTE. Πολλά συγχαρητήρια στα νέα παιδιά που δίνουν λύσεις σε σύγχρονα ζητήματα και οραματίζονται ένα καλύτερο μέλλον. Με τις απεριόριστες δυνατότητες της τεχνολογίας, οι νέοι μας δημιουργούν έναν κόσμο καλύτερο για όλους.»

Ο Πρόεδρος του WRO Hellas, κ. Γιάννης Σομαλακίδης δήλωσε μετά την Ολυμπιάδα Ρομποτικής: «Η Ελλάδα έχει καταφέρει συνολικά να κερδίσει 9 μετάλλια στη μακροβιότερη Ολυμπιάδα Ρομποτικής. Δεν θα ξεχάσω τη στιγμή που στην Ουγγαρία, το 2019 είχαμε τη μεγαλύτερη συγκομιδή μεταλλίων και φτάσαμε σήμερα πλέον να είμαστε 1η ευρωπαϊκή και 4η παγκόσμια δύναμη στην Ολυμπιάδα Ρομποτικής. Αξίζει να θυμίσω ότι οι ομάδες, που λαμβάνουν μέρος στην Ολυμπιάδα έχουν καταλάβει τη πρώτη θέση στο πανελλήνιο διαγωνισμό. Συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά, στους προπονητές που δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, καθώς και στις οικογένειές τους που τα στηρίζουν. Ραντεβού του χρόνου στην επόμενη Ολυμπιάδα Ρομποτικής, που θα πραγματοποιηθεί στη γειτονική Σμύρνη.»

Βαθμολογία, μετάλλια και διακρίσεις στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Ρομποτικής 2023

Οι επτά ομάδες της ελληνικής αποστολής, Μinders, Smartbirds, BitLab, Teamword Happines, Save Energy, JoFre, και Evripos Robotics, κατάφεραν να λάβουν την πρωτιά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και την τέταρτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης, βάσει της συνολικής βαθμολογίας που συγκέντρωσαν. Ειδικότερα, 2 χάλκινα μετάλλια έλαβαν οι ομάδες BitLab στην κατηγορία RoboSport δηλαδή στο διπλό τένις με ρομπότ, έχοντας χάσει μόνο έναν αγώνα και η ομάδα Μinders στην κατηγορία Future Innovators Λυκείου με το project “Αquabyte”. Το συγκεκριμένο έργο αφορά σε αυτόνομα server rooms που βυθίζονται σε μεγάλο βάθος στη θάλασσα με σκοπό να αξιοποιούνται οι φυσικές ιδιότητες του βυθού και πιο συγκεκριμένα η χαμηλή θερμοκρασία. Στην περίπτωση που το server room αντιληφθεί δυσλειτουργία (μέσω αισθητήρων) μεταφέρει τα δεδομένα σε άλλον server και αναδύεται.

Την 4η θέση στην κατηγορία Future Innovators Γυμνασίου έλαβε η ομάδα Smartbirds με το έργο “Hermes”. Πρόκειται για ένα ρομποτικό σύστημα που ονομάζεται «Ερμής», το οποίο μπορεί να επέμβει άμεσα σε περίπτωση βλάβης ενός υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου και να αποκαταστήσει πλήρως τη λειτουργία του δικτύου. Επίσης, στην 8η θέση βρέθηκε η ομάδα JoFre στην κατηγορία RoboMission Λυκείου.

Η NASA αποκάλυψε μια σειρά από στοιχεία για την αποστολή Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer (SPHEREx) που είναι σχεδιασμένη για να πραγματοποιήσει μια μεγάλης έκτασης και λεπτομέρειας χαρτογράφηση του Σύμπαντος. Το διαστημικό παρατηρητήριο της αποστολής θα χαρτογραφήσει και θα συλλέξει στοιχεία από περίπου 450 εκατ. γαλαξίες καθώς και από περίπου 100 εκατ. άστρα που βρίσκονται στο δικό μας γαλαξία.

Σύμφωνα με τα στελέχη της NASA η αποστολή θα παρέχει έναν άνευ προηγουμένου γαλαξιακό χάρτη, με «δακτυλικά αποτυπώματα» από τις πρώτες στιγμές της ιστορίας του Σύμπαντος. Η αποστολη θα προσφέρει επίσης νέα στοιχεία για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της επιστήμης: Τι έκανε το Σύμπαν να διασταλεί τόσο γρήγορα, λιγότερο από ένα νανοδευτερόλεπτο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Μάλιστα η αποστολή θα αναζητήσει σε περιοχές του γαλαξία μας όπου γεννιούνται νέα άστρα αλλά και σε αστρικούς δίσκους ύλης που δημιουργούνται πλανήτες ίχνη νερού και οργανικών μορίων που είναι απαραίτητα για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε εδώ στη Γη. Επίσης η αποστολή θα υποδείξει στόχους για περαιτέρω μελέτη από άλλα τηλεσκόπια ή ερευνητικές αποστολές και προγράμματα. Η εκτόξευση του παρατηρητηρίου μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την NASA το ερχόμενο καλοκαίρι αλλά δεν έχει ακόμη οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Naftemporiki.gr