Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, που θα συνεδριάσει εκτάκτως, παίρνει την σκυτάλη μετά το αμερικανικό βέτο στο σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας που καλούσε να κηρυχθεί άμεσα «ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός» στη Λωρίδα της Γάζας.

Η έκτακτη συνεδρίαση της Γ.Σ. θα πραγματοποιηθεί αύριο Τρίτη μετά το μεσημέρι κατόπιν αιτήματος του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) και της ομάδας των αραβικών κρατών. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν πως αναμένεται η Γενική Συνέλευση, οι αποφάσεις της οποίας δεν είναι νομικά δεσμευτικές, να ψηφίσει απόφαση που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου και κατά μεγάλο μέρος της επαναλαμβάνει διατυπώσεις του κειμένου στο οποίο άσκησε βέτο η Ουάσιγκτον την Παρασκευή.

Το σχέδιο ψηφίσματος εκφράζει ανησυχία για την «καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας» και «απαιτεί άμεση ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός», προστασία των αμάχων, πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια και την «άμεση και άνευ όρων» απελευθέρωση όλων των ομήρων.

Στα τέλη Οκτωβρίου, έπειτα από τέσσερις αποτυχημένες προσπάθειες μέσα σε 10 ημέρες να εγκριθεί απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε, με πολύ μεγάλη πλειοψηφία (120 ψήφοι υπέρ, 14 κατά, 15 αποχές), κείμενο που απηύθυνε έκκληση για «άμεση, διαρκή και πλήρως σεβαστή ανθρωπιστική εκεχειρία» ανάμεσα στο Ισραήλ και στη Χαμάς.

Δύο εβδομάδες αργότερα, το Συμβούλιο Ασφαλείας έσπασε τελικά τη σιωπή του, υιοθετώντας απόφαση που καλούσε να υπάρξουν «ανθρωπιστικές παύσεις» και «ανθρωπιστικοί διάδρομοι», αλλά ούτε «κατάπαυση του πυρός», ούτε καν «ανακωχή».

Ενεργοποιώντας, για πρώτη φορά αφότου ανέλαβε το αξίωμα, το άρθρο 99 του Χάρτη του ΟΗΕ, που επιτρέπει στον Γενικό Γραμματέα να «εφιστά την προσοχή του Συμβουλίου Ασφαλείας» σε κάποιο ζήτημα που «μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας» – ο Αντόνιο Γκουτέρες την περασμένη εβδομάδα κάλεσε το κορυφαίο όργανο του διεθνούς οργανισμού να πιέσει να κηρυχθεί «ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός», καταγγέλλοντας τη «συλλογική τιμωρία» των Παλαιστίνιων.

«Δυστυχώς» το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν έκανε αυτό που έπρεπε, δήλωσε χθες, κρίνοντας πως «το κύρος και η αξιοπιστία του» υπέστησαν πλήγμα.

Το κείμενο που καταρτίστηκε από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μετά το αίτημα του γ.γ. του ΟΗΕ και καλούσε να κηρυχθεί ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός ενέκριναν 13 χώρες μέλη του Σ.Α., μια απείχε (Βρετανία), όμως το καταψήφισαν οι ΗΠΑ, κράτος-μόνιμο μέλος με δικαίωμα αρνησικυρίας.

Οι ΗΠΑ άσκησαν βέτο σήμερα σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που ζητούσε «άμεση κατάπαυση του πυρός» στη Λωρίδα της Γάζας για ανθρωπιστικούς λόγους, παράλληλα με την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση όλων των ομήρων της Χαμάς.

Την υιοθέτηση του ψηφίσματος από το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε ζητήσει μετ’ επιτάσεως ο γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, επικαλούμενος για πρώτη φορά το άρθρο 99 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών που επιτρέπει στον γενικό γραμματέα να επιστήσει την προσοχή σε θέμα που «θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας».

Το σχέδιο ψηφίσματος που εκπονήθηκε από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και υποστηρίχθηκε από σχεδόν 100 κράτη, υπερψηφίστηκε από 13 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καταψηφίστηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Βρετανία επέλεξε την αποχή.

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ-AFP

Πολλοί είχαν προβλέψει ότι έτσι θα γίνει, η «συγκυβέρνηση» του Βερολίνου δεν εισάκουσε τις προειδοποιήσεις και τώρα αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα στην κατάρτιση μελλοντικών προϋπολογισμών. Ο λόγος: Σε μία απόφαση-σταθμό, την Τετάρτη, το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας έκρινε αντισυνταγματικό τον δεύτερο συμπληρωματικό προϋπολογισμό για το έτος 2021 και κυρίως την αναδιάταξη κονδυλίων ύψους 60 δισεκατομμυρίων ευρώ τα οποία, ενώ αρχικά είχαν ενταχθεί σε πολιτικές για την καταπολέμηση των συνεπειών της πανδημίας, στη συνέχεια η κυβέρνηση αποφάσισε να τα ανακατευθύνει στο υπό διαμόρφωση Ταμείο για την Προστασία του Κλίματος.

Η αναδιάταξη κονδυλίων από τον υπουργό Οικονομικών και πρόεδρο του Κόμματος των Φιλελευθέρων (FDP) Κρίστιαν Λίντνερ ακούγεται λογική, από τη στιγμή που τα χρήματα δεν είχαν απορροφηθεί. Για τους δικαστές, ωστόσο, οι κυβερνητικοί χειρισμοί παρακάμπτουν κατά ανεπίτρεπτο τρόπο το «φρένο του χρέους», που κατοχυρώνεται στο άρθρο 115 του γερμανικού Συντάγματος και θέτει αυστηρά όρια στον νέο δανεισμό για την κατάρτιση του προϋπολογισμού (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, οι οποίες όμως θα πρέπει να τεκμηριώνονται επαρκώς, κάτι που δεν συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα πάντα με τους δικαστές της Καρλσρούης).

Επιπλέον, το Δικαστήριο στηλιτεύει το ότι ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός για το 2021 είχε εγκριθεί από την Ομοσπονδιακή Βουλή στις αρχές του 2022 με αναδρομική ισχύ, κάτι που αντιβαίνει στις αρχές ορθής δημοσιονομικής διαχείρισης. Υπάρχει βέβαια μία πολιτική εξήγηση, καθώς η Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές της 26ης Σεπτεμβρίου του 2021 συνήλθε σε Σώμα μόλις στα τέλη Οκτωβρίου και ο Όλαφ Σολτς ορκίστηκε καγκελάριος στις 9 Δεκεμβρίου, ύστερα από επίπονες διαπραγματεύσεις για μία «προγραμματική συμφωνία» μεταξύ των τριών κομμάτων που απαρτίζουν τον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό (Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, Φιλελεύθεροι).

«Καμπανάκι» για την εκτέλεση του προϋπολογισμού είχε ήδη σημάνει από τον Σεπτέμβριο και το Ελεγκτικό Συνέδριο της Γερμανίας, επισημαίνοντας τον κίνδυνο για «κρυφά χρέη», παρά τη θεωρητική προσήλωση στις επιταγές της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Αναζητούνται 60 δις ευρώ

Σχολιάζοντας τη δικαστική απόφαση ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς υποσχέθηκε να «εφαρμόσει με ιδιαίτερη προσοχή» τις οδηγίες του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενώ τόνισε ότι η ετυμηγορία της Καρλσρούης μπορεί να επιφέρει «εκ βάθρων αλλαγές στην υλοποίηση του προϋπολογισμού». Ο καγκελάριος θεωρεί ότι δεν επηρεάζεται ο προϋπολογισμός του 2024, που αναμένεται να εγκριθεί την 1η Δεκεμβρίου, αλλά παραδέχθηκε ότι θα υπάρξουν «άμεσες επιπτώσεις» στο Ταμείο για την Προστασία του Κλίματος. Πέρα από τη νομική διάσταση του ζητήματος η δικαστική απόφαση σημαίνει πρακτικά ότι Σολτς και Λίντνερ πρέπει να αναζητήσουν αλλού τους επιπλέον πόρους, ύψους 60 δις ευρώ, που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση του Ταμείου, το οποίο θεωρητικά αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα της «συγκυβέρνησης» και κυρίως των Πρασίνων.

Ο «Πράσινος» υπουργός Οικονομίας και αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ υπόσχεται ότι «θα τηρηθούν στο ακέραιο όλες οι δεσμεύσεις» για εκταμιεύσεις που έχουν ήδη εγκριθεί, αλλά οι επόμενες δράσεις του Ταμείου αναστέλλονται, μέχρι να υπάρξει σαφήνεια για τον δημοσιονομικό σχεδιασμό. Από την πλευρά του ο υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ ξεκαθαρίζει ότι λόγω της δικαστικής απόφασης παγώνουν όλες οι εκροές από το Ταμείο για το 2024 και το 2025, με μοναδική εξαίρεση τις δαπάνες για ενεργειακή βελτίωση και θερμομόνωση των κτιρίων. Οι προβλεπόμενες συνολικές δαπάνες του Ταμείου για την περίοδο 2024-2027 φτάνουν τα 212 δις ευρώ.

Για τη χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση (CDU) πρόκειται για μία «ιστορική απόφαση» του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Όπως επισημαίνει ο Ματίας Μίντελμπεργκ, βουλευτής της CDU με αρμοδιότητα σε θέματα προϋπολογισμού, «είναι η πρώτη φορά που το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο κρίνει αντισυνταγματικό και νομικά άκυρο προϋπολογισμό της κυβέρνησης». Για το συγκεκριμένο ζήτημα είχε προσφύγει στο Δικαστήριο η ίδια η Κοινοβουλευτική Ομάδα των Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών (CDU/CSU).

Τον Δεκέμβριο του 2021, όταν ο Κρίστιαν Λίντνερ είχε εξαγγείλει την επίμαχη αναδιάταξη κονδυλίων, η CDU τον προειδοποιούσε ότι «μπορεί να γράψει ιστορία, με αρνητική έννοια, ως ο υπουργός του οποίου το πρώτο νομοσχέδιο κρίνεται αντισυνταγματικό». Πάντως σε ανακοίνωσή της, το απόγευμα της Τετάρτης, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του FDP χαιρετίζει την ετυμηγορία της Καρλσρούης, επισημαίνοντας ότι «θωρακίζει το φρένο του χρέους» και ότι εντός του κυβερνητικού συνασπισμού «επικρατεί σύμπνοια» όσον αφορά την εφαρμογή της δικαστικής απόφασης.

Πιέσεις για το «φρένο χρέους»

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μία δύσκολη συγκυρία, στην οποία τόσο ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος, όσο και ο φιλελεύθερος υπουργός Οικονομικών αντιμετωπίζουν ισχυρές πιέσεις για «χαλάρωση» της δημοσιονομικής πολιτικής. Ήδη το προεδρείο του SPD προτείνει και κατά πάσα πιθανότητα θα συμπεριλάβει στο προεκλογικό του πρόγραμμα για το 2025 μία «μεταρρύθμιση στο φρένο του χρέους, το οποίο σήμερα μπλοκάρει τις απαραίτητες αλλαγές».

Ή μήπως πρόκειται απλά για προσπάθεια εκτόνωσης των εσωκομματικών αντιδράσεων ενόψει επερχόμενων περικοπών; Μάλλον αυτό πιστεύει o Κρίστιαν Γκέρκε, εκπρόσωπος του Κόμματος της Αριστεράς (Die Linke) για θέματα δημοσιονομικής πολιτικής. Όπως δηλώνει ο ίδιος με καυστική διάθεση «λίγο πριν τις εκλογές το SPD βγάζει αριστερό φλας, αλλά δεν στρίβει…»

Πηγή: Deutsche Welle