---

Της Αγγελικής Γιοβανίδη,

Όσον αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, ο Ν. 5072/2023 φέρνει μια ακόμη αλλαγή, η οποία ενδεχομένως να λειτουργήσει αποτρεπτικά για μερικούς οφειλέτες, οι οποίοι εισέρχονται στην πλατφόρμα, με αποκλειστικό σκοπό μια προσωρινή ρύθμιση της επείγουσας κατάστασης στην οποία βρίσκονται, εξαιτίας ενδεχομένως επιβαλλομένων εκτελεστικών μέτρων που επίκεινται και όχι προς το σκοπό μιας οριστικής διευθέτησης του χρέους τους, μακροπρόθεσμα.

Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 116 παρ. 2A του ως άνω νόμου, στις περιπτώσεις οφειλετών, στους οποίους έχει κοινοποιηθεί πρόγραμμα πλειστηριασμού, εξαιρουμένων των ευάλωτων οφειλετών, για τους οποίους έχει εκδοθεί βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη, η αντιπρόταση των χρηματοδοτικών φορέων δύναται να περιέχει προκαταβολή ποσοστού έως δέκα τοις εκατό (10%), επί του κεφαλαίου, όπως διαμορφώνεται από την πρόταση του υπολογιστικού εργαλείου, η οποία καταβάλλεται στον πιστωτή με το μεγαλύτερο άθροισμα ποσών ανάκτησης ανά οφειλή. Ο πιστωτής αυτός δύναται, βάσει νόμου, να εξαιρέσει από τη χορηγηθείσα αντιπρόταση τη λήψη της προκαταβολής του προηγούμενου εδαφίου ή να τη μειώσει, εφόσον συνεκτιμήσει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τεκμηριώνουν την οικονομική δυσχέρεια του οφειλέτη ή τυχόν κοινωνικά κριτήρια ή ειδικά προβλήματα υγείας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, πάντως, και η δυνατότητα ανάκλησης αδειών λειτουργίας σε servicers που δεν συμμορφώνονται με το κανονιστικό πλαίσιο. Στο άρθρο 11 του νόμου, σε συμμόρφωση με το άρθρο 8 της Oδηγίας 2021/2167/ΕΕ, ορίζεται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί με απόφασή της να ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας που έχει χορηγήσει σε Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (Ε.Δ.Α.Δ.Π.), σε μερικές περιοριστικώς αναφερόμενες περιπτώσεις, οι σημαντικότερες εκ των οποίων είναι αν απέκτησε την άδεια λειτουργίας Ε.Δ.Α.Δ.Π. με ψευδείς δηλώσεις ή με οποιονδήποτε άλλο παράνομο τρόπο, αν διαπράττει ή έχει διαπράξει σοβαρή παράβαση της ενωσιακής ή εθνικής νομοθεσίας και των κανονιστικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, περί προστασίας του καταναλωτή ή της εθνικής νομοθεσίας του κράτους μέλους υποδοχής και του κράτους μέλους, στο οποίο χορηγήθηκε η πίστωση.

Αρμόδιες για τη διαπίστωση των ανωτέρω παραβάσεων είναι οι επιφορτισμένες με την εν λόγω αρμοδιότητα αρχές των κρατών μελών, από τις οποίες ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος σχετικά. Ανάκληση της άδειας δύναται να χωρήσει ακόμη, αν η εταιρεία έχει υποπέσει σε άλλη παράβαση που προβλέπει ρητά ως κύρωση την ανάκληση της άδειάς της πέρα από τις αναφερόμενες στο παρόν, αν χρησιμοποιείται ως μέσο για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδοτεί εγκληματικές δραστηριότητες και αν παρακωλύει με οποιονδήποτε τρόπο την άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της Τράπεζας της Ελλάδος. Η Τράπεζα της Ελλάδος για τη διαπίστωση της παράβασης αυτής δεν λαμβάνει υπόψη τις οδηγίες ή εντολές του δικαιούχου των απαιτήσεων προς την Ε.Δ.Α.Δ.Π., αν δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της παρ. 3 του άρθρου 21, αν έχει ίδια κεφάλαια που υπολείπονται των κεφαλαίων που προβλέπονται στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 10 και δεν τα αποκαθιστά εντός της προθεσμίας που έχει ταχθεί από την Τράπεζα της Ελλάδος σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 10.

Σε περίπτωση ανάκλησης άδειας λειτουργίας σύμφωνα με την παρ. 1, η Τράπεζα της Ελλάδος ενημερώνει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής αν η Ε.Δ.Α.Δ.Π. παρέχει δραστηριότητες σύμφωνα με το άρθρο 16, καθώς και τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους, στο οποίο χορηγήθηκε η πίστωση, αν η πίστωση δεν χορηγήθηκε ούτε στην Ελλάδα ούτε στο κράτος μέλος υποδοχής. Οι αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάκληση της άδειας λειτουργίας δημοσιεύονται αμελλητί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και στο μητρώο του άρθρου 12.

Σημαντική είναι και η ρύθμιση του ζητήματος της σύμβασης μεταξύ αγοραστή και διαχειριστή πιστώσεων, ειδικά από τη στιγμή που, όπως εξηγήσαμε και στο πρώτο μέρος της παρουσίασης, ρητώς, πλέον, προβλέπεται η εξαιρετική νομιμοποίηση του δεύτερου στο όνομα του πρώτου. Ώστε, στο άρθρο 14 του νόμου, απαριθμούνται τα ελάχιστα στοιχεία της σύμβασης αυτής, τα οποία είναι: α) αναλυτική περιγραφή των δραστηριοτήτων διαχείρισης πιστώσεων που θα ασκεί ο διαχειριστής πιστώσεων, β) το ύψος της αμοιβής του διαχειριστή πιστώσεων ή τον τρόπο υπολογισμού αυτής, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να μετακυλίεται στον δανειολήπτη, γ) τα έξοδα, τα οποία μετακυλίονται προς τον δικαιούχο των απαιτήσεων, δ) τον βαθμό, στον οποίο ο διαχειριστής πιστώσεων μπορεί να εκπροσωπεί τον αγοραστή πιστώσεων έναντι του δανειολήπτη.

Ακόμη, απαιτείται δεσμευτική δήλωση των συμβαλλομένων μερών ότι θα συμμορφώνονται με το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο που εφαρμόζεται στις απαιτήσεις από συμβάσεις πιστώσεων, μεταξύ άλλων, και όσον αφορά στην προστασία των καταναλωτών και των προσωπικών τους δεδομένων, αναφορά στις προς διαχείριση απαιτήσεις αθροιστικά (αριθμός απαιτήσεων, ύψος συνολικής νομικής απαίτησης κατά την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης) και ανά απαίτηση (ύψος συνολικής νομικής απαίτησης) και το τυχόν στάδιο μη εξυπηρέτησης κάθε απαίτησης, στις εξασφαλίσεις των υπό διαχείριση απαιτήσεων (είδος και ύψος αυτών κατά την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης). Τέλος, προβλέπεται και ρήτρα που επιτάσσει τη δίκαιη και επιμελή μεταχείριση των δανειοληπτών.

Από την παραπάνω σύντομη παρουσίαση ορισμένων εκ των τροποποιήσεων που, μεταξύ άλλων, επιφέρει ο νέος Ν. 5072/2023 στο πεδίο της ρύθμισης οφειλών, αντιλαμβανόμαστε ότι, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το γράμμα του νόμου, γίνονται προσπάθειες προστασίας και διασφάλισης των καταναλωτών κατά πληρέστερο τρόπο. Μένει να δούμε πώς θα λειτουργήσει το νέο νομοθέτημα στην πράξη, καθώς πολλές από τις ρυθμίσεις απαιτούν συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών αλλά και τεχνικές-συστημικές προσαρμογές.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Νόμος 5072/2023 (ΦΕΚ 198/Α/04-12-2023), kodiko.gr, διαθέσιμο εδώ

---

 

---

Της Αγγελικής Γιοβανίδη,

Προσφάτως ψηφίσθηκε και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ο νόμος 5072/2023 με τίτλο «Δάνεια: Διαφάνεια, ανταγωνισμός, προστασία των ευάλωτων – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167, επανεισαγωγή του προγράμματος «ΗΡΑΚΛΗΣ» και άλλες επείγουσες διατάξεις, ο οποίος προβλέπει αρκετές ρυθμίσεις για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τη ρύθμιση οφειλών, κυρίως των ευάλωτων δανειοληπτών. Είναι όμως πράγματι τόσο ριζικές οι αλλαγές του συγκεκριμένου νόμου, όπως έχει επικοινωνηθεί τις τελευταίες ημέρες κυρίως δημοσιογραφικά;

Στις επόμενες γραμμές θα παρουσιαστούν πολύ σύντομα ορισμένες βασικές τροποποιήσεις και θα σχολιαστούν ορισμένα σημεία εξ αυτών.

1. Ειδική ρύθμιση στην πλατφόρμα εξωδικαστικού μηχανισμού για τους ευάλωτους δανειολήπτες.

Μια σημαντική αλλαγή του νέου νόμου είναι αυτή της λειτουργίας της πλατφόρμας εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών της ΓΓΔΙΧ με διαφορετικό τρόπο, όταν πρόκειται για ευάλωτο δανειολήπτη. Όπως γνωρίζουμε, ευάλωτος θεωρείται ο δανειολήπτης που πληροί τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια του νόμου και έχει εκδώσει προς τούτο το σχετικό πιστοποιητικό. Όπως φαίνεται από το γράμμα του νόμου (βλ. άρθρο 66, το οποίο τροποποιεί το άρθρο 14 του ν. 4738/2020) για οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια του ευάλωτου, τεκμαίρεται η συναίνεση του συνόλου των πιστωτών, επί της παραγόμενης αντιπρότασης πιστωτών, σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο της παρ. 2Α του άρθρου 71, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών φορέων, του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης.

Επομένως, δεν θα υπάρχει η δυνατότητα άρνησης της ως άνω πρότασης από τους πιστωτές, οι οποίοι μπορούν μόνο να ασκήσουν ανακοπή στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο για συγκεκριμένους λόγους, οι οποίοι είναι α) η ανακρίβεια των στοιχείων που έχει υποβάλει ο οφειλέτης, και β) η μειωμένη ικανοποίηση της απαίτησης του πιστωτή σε σχέση με την ικανοποίηση που θα προέκυπτε από την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης. Στις περιπτώσεις ευάλωτων δανειοληπτών δε θα είναι δυνατή και η εκ μέρους των πιστωτικών ιδρυμάτων αντιπρόταση που να περιέχει προκαταβολή ποσού 10%, ακόμη και αν έχει κοινοποιηθεί σε αυτούς πρόγραμμα πλειστηριασμού (όπως θα δύναται να ζητηθεί σε άλλες περιπτώσεις).

2. Υποχρεώσεις διαφάνειας των servicers (αγοραστές και διαχειριστές πιστώσεων)

Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 5072/2023, οι εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων θα πρέπει α) να ενεργούν καλόπιστα, δίκαια και επαγγελματικά, β) να παρέχουν στους δανειολήπτες πληροφορίες που δεν είναι παραπλανητικές, ασαφείς ή ψευδείς, γ) να σέβονται και να προστατεύουν τα προσωπικά στοιχεία και την ιδιωτική ζωή των δανειοληπτών, δ) να επικοινωνούν με τους δανειολήπτες με τρόπο που δεν συνιστά παρενόχληση, καταναγκασμό ή αθέμιτη επιρροή. Οι διαχειριστές πιστώσεων θεωρούνται δανειστές και προμηθευτές κατά την έννοια του ν. 2251/1994 (Α’ 191) και υποχρεούνται να συμμορφώνονται με την κείμενη νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτή, με τον Κώδικα Δεοντολογίας, με τους κανόνες που διέπουν τη χορήγηση πιστώσεων που ισχύουν για τα πιστωτικά ιδρύματα, καθώς και με όλες τις αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος που σχετίζονται με πιστώσεις που χορηγούνται από πιστωτικά ιδρύματα… και να λαμβάνουν ειδική μέριμνα για κοινωνικά ευπαθείς ομάδες.

Επιπλέον, προβλέπονται και ειδικότερες υποχρεώσεις παροχής πληροφοριών για κάθε σχετική μεταβίβαση των απαιτήσεων των δανειοληπτών σε γλώσσα σαφή και κατανοητή για το ευρύ κοινό, σε χαρτί ή σε άλλο σταθερό μέσο, ενώ η σχετική ενημέρωση θα περιέχει συγκεκριμένες πληροφορίες.

 3. Εξαιρετική νομιμοποίηση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις

Έπειτα από την έκδοση της απόφασης της Ολομέλειας του ΑΠ (ΑΠ 1/2023) σχετικά με την αναγνώριση των εταιρειών διαχείρισης ως μη δικαιούχων διαδίκων, παρά τις αντίθετες αποφάσεις του ιδίου Δικαστηρίου, παγιώνεται πλέον και νομοθετικώς με το άρθρο 115 του Ν. 5072/2023 ότι σε περίπτωση ανάθεσης της διαχείρισης των απαιτήσεων από συμβάσεις δανείων και πιστώσεων σε διαχειριστές πιστώσεων, αυτοί νομιμοποιούνται, ως μη δικαιούχοι διάδικοι, να ασκούν κάθε ένδικο βοήθημα και να προβαίνουν σε κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, καθώς και να κινούν, παρίστανται ή συμμετέχουν σε προπτωχευτικές διαδικασίες εξυγίανσης, διαδικασίες αφερεγγυότητας και διευθέτησης οφειλών. Εφόσον ο διαχειριστής πιστώσεων συμμετέχει σε οποιαδήποτε δίκη με την ιδιότητα του μη δικαιούχου διαδίκου, το δεδικασμένο της απόφασης καταλαμβάνει και τον αγοραστή πιστώσεων. Έτσι, δεν υφίστανται πλέον -εκ πρώτης τουλάχιστον- περιθώρια αντίκρουσης της παραπάνω νομολογίας και υποστήριξης της αντίθετης θέσης.

---

EΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Νόμος 5072/2023 (ΦΕΚ 198/Α/04-12-2023), kodiko.gr, διαθέσιμο εδώ

---