---

Της Μαβίνας Τσαπόγα,

Όπως καταδεικνύουν με οδυνηρό τρόπο οι πρόσφατες εχθροπραξίες και βιαιότητες στη Μέση Ανατολή, ο άμαχος πληθυσμός και ιδίως τα παιδιά, αποτελούν τα μεγαλύτερα θύματα των πολέμων και των τρομοκρατικών ενεργειών. Εκτεταμένες δολοφονίες, ακρωτηριασμοί, απαγωγές, σεξουαλική βία, στρατολόγηση σε ένοπλες ομάδες και χτυπήματα σε σχολεία και νοσοκομεία είναι μερικές από τις επιθέσεις που εξακολουθούν να δέχονται αθώα παιδιά που ζουν σε ζώνες συγκρούσεων. Για την καλύτερη παρακολούθηση, πρόληψη και τερματισμό αυτών των επιθέσεων, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών έχει εντοπίσει και καταδικάσει τις έξι σοβαρότερες παραβιάσεις κατά των παιδιών σε καιρό πολέμου. Οι έξι αυτές πράξεις, όπως ορίζονται, συνιστούν κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διεθνούς ποινικού δικαίου και άλλων διεθνών κανόνων προστασίας.

Αρχικά, γίνεται αναφορά στη δολοφονία και τον ακρωτηριασμό παιδιών κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η απαγόρευση της θανάτωσης και της βίας κατά των αμάχων αποτελεί αρχή που κατοχυρώνεται σταθερά στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο με καθολική εφαρμογή σε όλες τις καταστάσεις ένοπλης σύγκρουσης. Ωστόσο, χιλιάδες είναι τα παιδιά που θανατώνονται ή τραυματίζονται από διασταυρούμενα πυρά, νάρκες, πυρομαχικά διασποράς, εκρηκτικούς μηχανισμούς ή ακόμη και στο πλαίσιο στρατιωτικών επιχειρήσεων, κατεδαφίσεων σπιτιών, εκστρατειών έρευνας και σύλληψης ή επιθέσεων αυτοκτονίας.

Η επόμενη σοβαρή παραβίαση αφορά στη στρατολόγηση ή χρήση παιδιών σε ένοπλες δυνάμεις και ομάδες. Ειδικότερα, ορισμένα παιδιά απάγονται και ξυλοκοπούνται για να υποταχθούν, άλλα εντάσσονται σε στρατιωτικές ομάδες για να ξεφύγουν από τη φτώχεια, για να υπερασπιστούν τις κοινότητές τους ή από αίσθημα εκδίκησης. Μάλιστα, σε αρκετές συγκρούσεις συμμετέχουν ενεργά στη μάχη, ενώ πολλά κορίτσια και αγόρια χρησιμοποιούνται, επίσης, υποστηρικτικά από τις ένοπλες ομάδες ως μάγειρες, κατάσκοποι, αγγελιοφόροι ή ακόμα και θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Φυσικά, ο βιασμός, η σεξουαλική βία, η εμπορία ανθρώπων και η αναγκαστική πορνεία συνιστούν αυτοτελείς σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και, εάν διαπραχθούν ως μέρος μιας εκτεταμένης ή συστηματικής επίθεσης εναντίον αμάχου πληθυσμού, μπορούν να θεωρηθούν έγκλημα πολέμου και κατά της ανθρωπότητας, σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Μεταξύ των σοβαρών παραβιάσεων συγκαταλέγονται και οι επιθέσεις σε σχολεία και νοσοκομεία, τα οποία θεωρούνται σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο προστατευμένοι χώροι, όπου τα παιδιά είναι ασφαλή ακόμη και σε περιόδους συγκρούσεων. Οι επιθέσεις αυτές όχι μόνο θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή των παιδιών, αλλά επίσης διαταράσσουν τη μάθησή τους και περιορίζουν την πρόσβασή τους σε ιατρική περίθαλψη, γεγονός που μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην εκπαίδευση και τη σωματική και ψυχική τους υγεία.

Επιπλέον, μια από τις σοβαρότερες παραβιάσεις που διαπράττονται κατά των παιδιών σε καταστάσεις ένοπλης σύγκρουσης είναι η απαγωγή τους από τα εμπλεκόμενα μέρη και η υποβολή τους σε βάναυση μεταχείριση. Είτε πρόκειται για σκόπιμες πράξεις βίας είτε για αντίποινα, στοχεύουν στην ενστάλαξη φόβου στους πληθυσμούς, τη στρατολόγηση και τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών. Επιπλέον, ένοπλες ομάδες απάγουν παιδιά μαζικά χρησιμοποιώντας τις απαγωγές ως τακτική για να τρομοκρατήσουν ή να στοχοποιήσουν συγκεκριμένες εθνοτικές ομάδες και θρησκευτικές κοινότητες.

Ακολούθως, η έκτη παραβίαση που επισημαίνει ο Ο.Η.Ε. είναι η άρνηση πρόσβασης ανθρωπιστικής βοήθειας στα παιδιά. Επεξηγηματικά, αυτό συνεπάγεται παρεμπόδιση της ανθρωπιστικής βοήθειας που είναι απαραίτητη για την επιβίωσή τους, καθώς και εσκεμμένη άρνηση της πρόσβασης των ανθρωπιστικών φορέων σε ευάλωτους πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών. Η άρνηση αυτή και οι επιθέσεις κατά εργαζομένων στον ανθρωπισμό που βοηθούν παιδιά απαγορεύονται σύμφωνα με την 4^η Σύμβαση της Γενεύης και τα Πρόσθετα Πρωτόκολλά της και ενδέχεται να συνιστούν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και έγκλημα πολέμου.

Καταληκτικά, διαφαίνεται με ενάργεια ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και οι νόμοι περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθορίζουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές. Ωστόσο, κατά κοινή παραδοχή, ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται σήμερα είναι ανεπαρκής, με κενά στην προστασία και χωρίς ένα ενιαίο μέσο ή όργανο που να έχει τη δικαιοδοσία να κρίνει την κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών. Το γεγονός αυτό αναδεικνύεται και από τον πόλεμο που μαίνεται μεταξύ Ισραήλ-Χαμάς, στον οποίο τα παιδιά πεθαίνουν με ανησυχητικό ρυθμό: περισσότερα από 5.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες ακόμα τραυματιστεί! Είναι αναμφίλεκτο ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να επιστρατεύσει όλες της τις δυνάμεις για να προστατεύσει τα δικαιώματα των ανυπεράσπιστων αυτών παιδιών.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Six grave violations against children in times of war, unicef.org, διαθέσιμο εδώ
• The Six Grave Violations, childrenandarmedconflict.un.org, διαθέσιμο εδώ

---

 

---

Της Αγγελικής Γιοβανίδη,

Σε πολλές περιπτώσεις προγραμματισμένης πτήσης τυχαίνει να υπάρξουν κάποια εμπόδια στην ομαλή διεξαγωγή αυτής, όπως για παράδειγμα καθυστέρηση ή ακύρωση της πτήσης, φθορά ή απώλεια αποσκευών κλπ. Πώς προστατεύονται οι επιβάτες από τέτοιους είδους δυσάρεστα συμβάντα και σε ποιες περιπτώσεις δικαιούνται επιστροφή χρημάτων, αποζημίωση ή άλλη διευκόλυνση;

Τα ζητήματα αυτά ρυθμίζονται καταρχήν από το ευρωπαϊκό δίκαιο ενιαία για όλα τα κράτη και συγκεκριμένα από σχετικούς ευρωπαϊκούς Κανονισμούς. Τα δικαιώματα των επιβατών, βάσει της νομοθεσίας, ισχύουν για:

• οποιαδήποτε πτήση εκτελείται εντός των κρατών της ΕΕ
• οποιαδήποτε πτήση εκτελείται προς κράτος της ΕΕ ακόμα και από κράτος εκτός ΕΕ

αν η αεροπορική εταιρεία εδράζεται στην ΕΕ:

• οποιαδήποτε πτήση εκτελείται από κράτος της ΕΕ προς κράτος εκτός της ΕΕ, ανεξαρτήτως της έδρας της αεροπορικής εταιρείας
• περιπτώσεις επιβατών που δεν έλαβαν άλλες παροχές από την αεροπορική εταιρεία για το συμβάν

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την 1η Ιανουαρίου 2021, οι κανόνες της ΕΕ για τα δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών δεν εφαρμόζονται σε περιπτώσεις άρνησης επιβίβασης, ματαίωσης ή καθυστέρησης πτήσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο προς την ΕΕ, εάν η πτήση εκτελείται από βρετανικό αερομεταφορέα ή άλλον αερομεταφορέα εκτός ΕΕ, ακόμη και αν η κράτηση για την πτήση έχει γίνει πριν από την ημερομηνία αυτή. Ωστόσο, οι κανόνες της ΕΕ εξακολουθούν να ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2021 εάν η πτήση από το Ηνωμένο Βασίλειο προς την ΕΕ εκτελείται από αερομεταφορέα της ΕΕ, εκτός εάν ο δικαιούχος έχει ήδη λάβει αποζημίωση ή παροχές βάσει της νομοθεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου. Επιπλέον, πέραν των χωρών της ΕΕ, οι κανόνες εφαρμόζονται και σε πτήσεις από και προς Ισλανδία, Νορβηγία ή Ελβετία.

1. Περίπτωση ακύρωσης πτήσης

Η ακύρωση της πτήσης αφορά περιπτώσεις μη εκτέλεσης της αρχικής πτήσης ή μεταφοράς σε άλλη τακτική πτήση, περιπτώσεις όπου το αεροσκάφος απογειώθηκε, αλλά αναγκάστηκε να επιστρέψει στο αεροδρόμιο αναχώρησης και έγινε μεταφορά σε άλλη πτήση, περιπτώσεις όπου η πτήση φθάνει σε αεροδρόμιο που δεν είναι ο τελικός προορισμός που αναγράφεται στο εισιτήριό, εκτός εάν:

Α) Ο επιβάτης αποδέχθηκε τη μεταφορά με άλλη πτήση (υπό παρεμφερείς όρους μεταφοράς το ταχύτερο δυνατόν) στο αεροδρόμιο του αρχικού τελικού του προορισμού ή σε οποιονδήποτε άλλο προορισμό για τον οποίο έχει συμφωνήσει. Στην περίπτωση αυτή θεωρείται ότι υπάρχει καθυστέρηση και όχι ακύρωση. Β) Το αεροδρόμιο άφιξης και το αρχικό αεροδρόμιο τελικού προορισμού εξυπηρετούν την ίδια πόλη ή περιφέρεια. Στην περίπτωση αυτή θεωρείται ότι υπάρχει καθυστέρηση και όχι ακύρωση.

Εάν η πτήση ακυρωθεί, ο επιβάτης έχει δικαίωμα να επιλέξει επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου, μεταφορά με άλλη πτήση ή πτήση επιστροφής, ενώ δικαιούται επίσης βοήθεια στο αεροδρόμιο. Εάν δεν υπήρξε ενημέρωση για την ακύρωση τουλάχιστον 14 ημέρες πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία αναχώρησης, έχει επιπροσθέτως δικαίωμα σε αποζημίωση. Η αεροπορική εταιρεία έχει την υποχρέωση να αποδείξει εάν και πότε ενημέρωσε ότι η πτήση ακυρώθηκε. Ωστόσο, δεν οφείλεται αποζημίωση, αν ο αερομεταφορέας μπορεί να αποδείξει ότι η ακύρωση οφείλεται σε έκτακτες περιστάσεις, οι οποίες δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα. Ως απόδειξη, η εταιρεία μπορεί να επικαλεσθεί αποσπάσματα από το ημερολόγιο του αεροσκάφους ή αναφορές συμβάντων.

2. Περίπτωση καθυστέρησης της πτήσης

Εάν η πτήση δεν ακυρώθηκε, αλλά απλώς καθυστέρησε, ο επιβάτης δικαιούται βοήθεια, επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου και πτήση επιστροφής, ανάλογα με τη διάρκεια της καθυστέρησης και την απόσταση της πτήσης. Εάν φτάσει στον τελικό προορισμό με καθυστέρηση μεγαλύτερη από 3 ώρες, δικαιούται αποζημίωση, εκτός αν η καθυστέρηση οφειλόταν σε έκτακτες περιστάσεις. Η αεροπορική εταιρεία πρέπει και πάλι να μπορεί να το αποδείξει με σχετικά έγγραφα.

3. Περίπτωση φθοράς ή απώλειας αποσκευών

Πολύ συχνές είναι οι περιπτώσεις όπου οι παραδιδόμενες αποσκευές χάνονται, φθείρονται ή καθυστερούν, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Στις περιπτώσεις αυτές η αεροπορική εταιρεία φέρει την ευθύνη και ο επιβάτης δικαιούται αποζημίωση έως και 1.300 ευρώ, εκτός εάν η φθορά προκλήθηκε από ελάττωμα της ίδιας της αποσκευής. Όσον αφορά στη χειραποσκευή, αν αυτή υποστεί φθορά η αεροπορική εταιρεία ευθύνεται, αν η φθορά προκλήθηκε εξαιτίας της. Για να εξασφαλίσετε όσο το δυνατόν επαρκέστερη κάλυψη, όταν μεταφέρετε μαζί σας κατά το ταξίδι ακριβά αντικείμενα, θα ήταν σκόπιμο να κάνετε ιδιωτική ασφάλιση. Πολύ σημαντικό είναι κανείς να γνωρίζει ότι, εάν θέλει να καταγγείλει την απώλεια ή φθορά αποσκευών, θα πρέπει να υποβάλει την καταγγελία εγγράφως στην αεροπορική εταιρεία εντός 7 ημερών, ή εντός 21 ημερών από την παραλαβή των αποσκευών, εάν έφθασαν με καθυστέρηση.

Βάσει των παραπάνω, διαπιστώνουμε ότι το νομοθετικό πλαίσιο είναι σαφές και οι επιβάτες που αντιμετώπισαν μια από τις παραπάνω κύριες αντισυμβατικές συμπεριφορές από κάποια αεροπορική εταιρεία, θα πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, ώστε να κινηθούν άμεσα και αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση της ικανοποίησης αυτών.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Δικαιώματα επιβατών αεροπορικών μεταφορών, europa.eu, διαθέσιμο εδώ

---