Το 2022, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ προήλθε κατά 41% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία της Εurostat που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα.

Στην Ελλάδα, το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας το 2022 ξεπέρασε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, περίπου στο 43% (έναντι 41% στην ΕΕ).

Η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κυριαρχεί στη Σουηδία, όπου το ποσοστό της το 2022 έφτασε τοκυριαρχεί στη Σουηδία 83, 3% (κυρίως υδροηλεκτρικές και αιολικές). Ακολουθούν η Δανία (77,2%, κυρίως αιολική) και η Αυστρία (74,7%, κυρίως υδροηλεκτρική). Ποσοστά άνω του 50% καταγράφηκαν επίσης στην Πορτογαλία (61%), στην Κροατία (55,5%), στη Λετονία (53,3%) και στην Ισπανία (50,9%).

Στην άλλη άκρη της κλίμακας, τα χαμηλότερα ποσοστά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αναφέρθηκαν στη Μάλτα (10,1%), στην Ουγγαρία (15,3%), στην Τσεχία (15,5%) και στο Λουξεμβούργο (15,9%).

Ένα χρόνο πριν, το 2021, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ήταν στο 37,8%. Συνολικά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξήθηκαν κατά 5,7% από το 2021 έως το 2022.

Η αιολική και η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιπροσώπευαν πάνω από τα δύο τρίτα της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (37,5% και 29,9%, αντίστοιχα). Το υπόλοιπο ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας προερχόταν από ηλιακή ενέργεια (18,2%), στερεά βιοκαύσιμα (6,9%) και άλλες ανανεώσιμες πηγές (7,5%). Η ηλιακή ενέργεια είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή: το 2008 αντιπροσώπευε μόνο το 1% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώθηκε στην ΕΕ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το 23% της ενέργειας που καταναλώθηκε το 2022 στην ΕΕ και το 22,7% της ενέργειας που καταναλώθηκε στην Ελλάδα, προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα.

Το 2021 το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ ήταν 21,9%, δηλαδή αυξήθηκε κατά 1,1 ποσοστιαίες μονάδες το 2022.

Η αναθεωρημένη οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανέβασε το στόχο της ΕΕ για την κατανάλωση από ανανεώσιμες πηγές το 2030 από 32% σε 42,5% (με στόχο να τον αυξήσει στο 45%). Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για συλλογική συμμόρφωση με τον νέο στόχο της ΕΕ για το 2030, ο οποίος απαιτεί αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας της ΕΕ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, με το υψηλότερο ποσοστό κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές καταγράφεται το 2022 στη Σουηδία με 66%, η οποία βασίζεται κυρίως σε υδροηλεκτρικά, αιολικά, στερεά και υγρά βιοκαύσιμα, καθώς και σε αντλίες θερμότητας. Ακολουθεί η Φινλανδία με ποσοστό κατανάλωσης από ανανεώσιμες πηγές 47,9%, βασιζόμενη επίσης σε υδροηλεκτρικά, αιολικά και στερεά βιοκαύσιμα. Τρίτη κατατάσσεται η Λετονία με 43,3%, η οποία εξαρτάται κυρίως από την υδροηλεκτρική ενέργεια και τέταρτη η Δανία με 41,6%, ακολουθούμενη από την Εσθονία 38,5%, βασιζόμενη κυρίως σε αιολικά και στερεά βιοκαύσιμα. Η Πορτογαλία με 34,7% βασίζεται σε στερεά βιοκαύσιμα, αιολικές, υδροηλεκτρικές και θερμικές αντλίες, ενώ η Αυστρία με 33,8%, χρησιμοποιούσε κυρίως υδροηλεκτρικά και στερεά βιοκαύσιμα.

Τα χαμηλότερα ποσοστά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καταγράφηκαν στην Ιρλανδία (13,1%), στη Μάλτα (13,4%), στο Βέλγιο (13,8%) και στο Λουξεμβούργο (14,4%).

Συνολικά, 17 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ ανέφεραν ποσοστά κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ του 23% το 2022.

Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο με ποσοστό 22,7% ανανεώσιμων πηγών στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 2022, ποσοστό που αυξήθηκε σε σχέση με το 2021 (22%).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

---

Της Ευρυδίκης Φατώλια,

Το White Paper για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΕ, 1997β) περιγράφει το τρέχον πλαίσιο για την παραγωγή και τη χρήση αυτών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και πιο συγκεκριμένα αναφέρει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας και στην αύξηση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να συμβάλει ενεργά στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδίως μεταξύ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο του κοινοτικού οικονομικού ιστού.

Αρχικά, το White Paper για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ορίζει ενδεικτικό στόχο 12% για τη συνεισφορά αυτών στη συνολική κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας στην ΕΕ. Ο στόχος αυτός συγκρίνεται με το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική χρήση πρωτογενούς ενέργειας στην ΕΕ του 5.0% το 1989 και του 6,0% το 2000. Το White Paper τονίζει ότι αυτός ο γενικός στόχος είναι πολιτικό και όχι νομικά δεσμευτικό εργαλείο.

Πιο συγκεκριμένα, η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RES-E 2018/2001/EU) έχει ως στόχο την αύξηση των ανανεωμένων πηγών ενέργειας (RE) στην ΕΕ, διευκολύνοντας μια σημαντική αύξηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η οδηγία ορίζει ενδεικτικούς στόχους για το μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας (ΑΠΕ) στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδο Ένωσης και κρατών μελών, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τον στόχο του White Paper 1997. Το συνολικό μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο σύνολο του πρωτογενούς ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ αναμένεται να φθάσει το 12%, με το μερίδιό τους στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να ανέρχεται στο 22,1%.

Η οδηγία RES-E ορίζει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η υδροηλεκτρική ενέργεια, η βιομάζα, η αιολική, η ηλιακή, η γεωθερμική και η θαλάσσια ενέργεια. Η μεγάλη υδροηλεκτρική ενέργεια περιλαμβάνεται επίσης, αλλά δεν εντάσσεται στα μέτρα στήριξης. Το White Paper του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και η Οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δικαιολογούν την προώθηση της ενέργειας για την ασφάλεια, τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού, την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική και οικονομική συνοχή. Ωστόσο, η στήριξη των αγροτικών ή των απομακρυσμένων περιοχών με την τόνωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε επίπεδο κρατών μελών είναι αναποτελεσματική.

Η οδηγία RES-E κάνει ορισμένα μικρά βήματα προς την κατεύθυνση της κοινοτικής εναρμόνισης του κανονιστικού πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως είναι οι υποχρεωτικές εγγυήσεις προέλευσης για την ηλεκτρική ενέργεια που φέρεται να παράγεται από ανανεωμένες πηγή ενέργειας. Ωστόσο, δεν διευκρινίζει ότι για την απόδειξη της κατανάλωσης RES-E γίνεται χρήση των ίδιων αυτών των εγγυήσεων προέλευσης. Μια ακόμη πιο εκτεταμένη μεταρρύθμιση προς την κατεύθυνση της επίτευξης μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς θα ήταν η εισαγωγή μιας άλλης διάταξης για την προώθηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, όπως για παράδειγμα επιτρέποντας η επιλογή του εφαρμοστέου πλαισίου στήριξης των κρατών μελών να είναι προνόμιο του ιδιοκτήτη των επιλέξιμων GOs.

Η Επιτροπή δεν έχει παράσχει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη θέσπιση ενός εναρμονισμένου προτύπου περιεχομένου πληροφοριών για την ΕΕ και των συστημάτων παρακολούθησης της ΕΕ, και η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (RES-E) επιβάλλει την κάλυψη όλων των παραγωγών ενέργειας που παράγονται από ανανεωμένες πηγές ενέργειας στην ΕΕ από τις χώρες της ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τα κράτη μέλη στο να καθορίσουν διαφορετικά πρότυπα περιεχομένου και να εφαρμόσουν ασυμβίβαστα λογιστικά συστήματα, αυξάνοντας το κόστος των διασυνοριακών μεταφορών και μειώνοντας τις ευκαιρίες για διασυνοριακές συναλλαγές. Με άλλα λόγια αφήνει μεγάλα περιθώρια αυτονομίας στα κράτη μέλη. Τα GO θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως εμπορεύσιμα πιστοποιητικά και ετικέτες ηλεκτρικής ενέργειας για περιβαλλοντικές γνωστοποιήσεις, με πιθανές εφαρμογές παρακολούθησης και επαλήθευσης όπως η συμμόρφωση με τους κανονισμούς, η επιλεξιμότητα και η ακρίβεια των πράσινων προϊόντων.

Στο παράδειγμα της κάλυψης της ηλεκτρικής ενέργειας, το σύστημα GO θα πρέπει να ενσωματωθεί σε ένα γενικό σύστημα σήμανσης ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτό θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις μονάδες εκπομπών ρύπων, την παραγωγή πυρηνικών αποβλήτων, την από κοινού παραγωγή χρήσιμης θερμότητας, την τοποθεσία του εργοστασίου και το μέσο έτος έναρξης λειτουργίας της μονάδας ανά τεχνολογία. Το κόστος παρακολούθησης και επαλήθευσης αυξάνεται με την ποσότητα των πληροφοριών που καταγράφονται. Ωστόσο, η συστηματική κάλυψη θα αυξήσει την αξιοπιστία.

Γενικότερα, καθίσταται σαφές πως η τρέχουσα προσέγγιση επιτρέπει στην Επιτροπή να επανεξετάζει και να συγκρίνει διαφορετικές εθνικές προσεγγίσεις για την τόνωση. Μια σοβαρή παράλειψη στο πλαίσιο της πολιτικής της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι η έλλειψη ολοκληρωμένης πολιτικής αξιολόγησης ως προς συγκεκριμένο στόχο, ο οποίος βασίζεται σε ad hoc πολιτικές διαπραγματεύσεις χωρίς την κατάλληλη ευθυγράμμιση με άλλες μορφές ανανεωμένων πηγών ενέργειας.

---

ΕΝΔΕΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Current state of renewable energies performances in the European Union: A new reference framework Idiano D’Adamo, Paolo Rosa
• Renewable energy directive, energy.ec.europa.eu, διαθέσιμο εδώ

---