Ο γαλαξίας μας θεωρείται ένας από τους μεσαίου μεγέθους γαλαξίες του Σύμπαντος. Έχει διαπιστωθεί ότι δεν ήταν πάντα έτσι. Ο γαλαξίας μας είχε μικρότερο από το σημερινό μέγεθος και έφτασε σε αυτό το μέγεθος μέσω συγχωνεύσεων-απορροφήσεων άλλων γαλαξιών σε ένα φαινόμενο που αποτελεί ρουτίνα στο Σύμπαν αφού οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις φέρνουν τους γειτονικούς γαλαξίες κοντά τον ένα στον άλλο προκαλώντας συγκρούσεις μεταξύ τους. Σε αυτές τις συγκρούσεις που η επιστημονική κοινότητα χαρακτηρίζει «γαλαξιακό κανιβαλισμό» μπορεί να παίρνουν μέρος και περισσότεροι από δύο γαλαξίες.

Νικητές σε αυτές τις γαλαξιακές μάχες βγαίνουν κατά βάση οι μεγαλύτεροι σε μέγεθος γαλαξίες με τους μικρότερους γαλαξίες εν μέρει να διαλύονται και εν μέρει να απορροφώνται από τους μεγαλύτερους και έτσι να εξαφανίζονται από τον συμπαντικό χάρτη. Οι γαλαξίες που έχουν επικρατήσει στη γαλαξιακή μάχη αυξάνουν το μέγεθος τους.

Οι επιστήμονες γνώριζαν ότι ο γαλαξίας μας έχει συγκρουστεί στο μακρινό παρελθόν με γειτονικούς γαλαξίες αλλά πιστευόταν ότι επρόκειτο για λίγες συγκρούσεις με μικρότερους γαλαξίες. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο γαλαξίας μας είναι ο φόβος και ο τρόμος της γαλαξιακής μας γειτονιάς, ένας τρομερός… κανίβαλος που σύμφωνα τις νέες μελέτες έχει καταφέρει να επικρατήσει σε περισσότερες από δέκα συγκρούσεις με άλλους γαλαξίες όπου μάλιστα κάποιοι εξ αυτών ήταν μεγαλύτεροι σε μέγεθος από τον δικό μας όταν συγκρούστηκαν.

Στο κέντρο του γαλαξία μας βρίσκεται ο Τοξότης Α*, μια μαύρη τρύπα με μάζα περίπου 4,5 εκατ. φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Γύρω από τον Τοξότη Α* βρίσκονται διάφορα άστρα η κίνηση και τα χαρακτηριστικά των οποίων βοηθούν τους επιστήμονες να συλλέξουν στοιχεία για την μαύρη τρύπα. Η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στο γεγονός ότι οι συνθήκες που επικρατούν στο κέντρο του γαλαξία εξαιτίας της μαύρης τρύπας είναι εχθρικές για τη γέννηση άστρων άρα τα άστρα που βρίσκονται εκεί μετακόμισαν εκεί για διαφόρους λόγους και με διάφορες αιτίες από άλλες περιοχές του γαλαξία μας.

Με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Proceedings of the Japan Academy, Series B» διεθνής ερευνητική ομάδα παρουσιάζει την ανακάλυψη ενός άστρου στο κέντρο του γαλαξία το οποίο όπως πιστεύουν αποτελεί ένα άστρο… πρόσφυγα που εισήλθε στο γαλαξία μας και έφτασε στο κέντρο του προερχόμενο από άλλο γαλαξία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές το άστρο που έλαβε την κωδική ονομασία SO-6 έχει ηλικία περίπου δέκα δισ. ετών και έκανε ένα ταξίδι 50 χιλιάδων ετών φωτός για να φτάσει στο κέντρο του γαλαξία μας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το άστρο αυτό βρισκόταν σε ένα γαλαξία που δεν υπάρχει σήμερα ο οποίος πιθανότατα συγκρούστηκε με τον δικό μας και εξαφανίστηκε.

«Προέρχεται πράγματι αυτό το άστρο από άλλες περιοχές του Σύμπαντος; Ήρθε στο γαλαξία μας μόνο του ή ήταν μαζί του και άλλα άστρα; Συνεχίζοντας τις έρευνες ελπίζουμε να αποκαλύψουμε τα μυστήρια που καλύπτουν την παρουσία των άστρων κοντά στην τεράστια μαύρη τρύπα του γαλαξία μας» λέει ο Σόγκο Μιγιάγκι ερευνητής του Πανεπιστημίου Εκπαίδευσης στο Πακιστάν, επικεφαλής της μελέτης.

Naftemporiki.gr

Έχουν ανακαλυφθεί περισσότεροι από πέντε χιλιάδες εξωπλανήτες στο γαλαξία μας αλλά παρά το γεγονός ότι τα τεχνικά μέσα που έχουν στη διάθεση τους οι επιστήμονες βελτιώνονται συνεχώς και μάλιστα αξιοσημείωτα ήταν μέχρι σήμερα αδύνατο να γίνει εντοπισμός εξωπλανητών σε κάποιο άλλο γαλαξία.

Με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Nature» ερευνητική ομάδα παρουσιάζει τον εντοπισμό ενός δίσκου κοσμικής ύλης (σκόνη αέρια) που έχει σχηματιστεί γύρω από ένα άστρο σε ένα γειτονικό γαλαξία, δίσκο από εκείνους που μέσα τους σχηματίζονται πλανήτες.

Χρησιμοποιώντας την επίγεια συστοιχία τηλεσκοπίων ALMA στη Χιλή οι ερευνητές εντόπισαν το δίσκο ύλης και το άστρο που έλαβαν την κωδική ονομασία ΗΗ 1177 σε απόσταση 160 χιλιάδων ετών φωτός από τη Γη στο Μεγάλο Μαγγελανικό Νέφος, ένα μικρό γειτονικό μας γαλαξία που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 160 χιλιάδων ετών φωτός από εμάς και θεωρείται γαλαξίας δορυφόρος του δικού μας. Σε αυτό το γαλαξία βρίσκεται το νεφέλωμα της Ταραντούλας (ή 30 Doradus) που αποτελεί το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής νέων άστρων στη γαλαξιακή μας κοινότητα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές ο δίσκος είναι σχεδόν πανομοιότυπος με εκείνους που βρίσκονται γύρω από νεογέννητα άστρα στο γαλαξία μας και υποδηλώνει ότι άστρα και πλανητικά συστήματα γύρω από αυτά δημιουργούνται και στους άλλους γαλαξίες με τον ίδιο τρόπο που συμβαίνει και στο δικό μας γαλαξία κάτι βέβαια που θεωρητικά ισχύει αλλά έχουμε για πρώτη φορά και κάποιες απτές αποδείξεις.

«Όταν είδα για πρώτη φορά στοιχεία για μια περιστρεφόμενη δομή στα δεδομένα του ALMA, δεν μπορούσα να πιστέψω ότι είχαμε εντοπίσει τον πρώτο εξωγαλαξιακό δίσκο ύλης. Ήταν μια ιδιαίτερη στιγμή. Γνωρίζουμε ότι οι αυτοί οι δίσκοι είναι ζωτικής σημασίας για το σχηματισμό άστρων και πλανητών στο γαλαξία μας, και εδώ, για πρώτη φορά, βλέπουμε άμεσες αποδείξεις για αυτό σε έναν άλλο γαλαξία» λέει η Άννα ΜακΛέοντ επιστήμονας του βρετανικού Πανεπιστημίου Durham, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.
«Βρισκόμαστε σε μια εποχή ταχείας τεχνολογικής προόδου όσον αφορά τον αστρονομικό εξοπλισμό και εγκαταστάσεις. Το να μπορείς να μελετήσεις πώς σχηματίζονται τα αστέρια σε τόσο απίστευτες αποστάσεις και σε έναν άλλο γαλαξία είναι πολύ συναρπαστικό» σημειώνει η ΜακΛέοντ. Όπως είναι ευνόητο η επιστημονική κοινότητα θα στρέψει τώρα την προσοχή της στην προσπάθεια ανακάλυψης του πρώτου εξωπλανήτη σε άλλο γαλαξία.

Naftemporiki.gr

Ερευνητική  αποστολή που χαρτογραφεί το βυθό της θάλασσας στα ανοικτά των ακτών της Γουατεμάλας ανακάλυψε ένα υποθαλάσσιο όρος διπλάσιο από το Burj Khalifa, το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο.  Το υποβρύχιο βουνό βρίσκεται σε βάθος περίπου 2,5 χλμ. κάτω από το νερό, έχει κωνικό σχήμα και ύψος 1,600 μέτρων.

«Ένα θαλάσσιο βουνό ύψους άνω του 1,5 χιλιομέτρου, το οποίο μέχρι τώρα ήταν κρυμμένο κάτω από τα κύματα, υπογραμμίζει πραγματικά πόσα πολλά δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμη», αναφέρει η Γιοτίκα Βιτμάνι, εκτελεστική διευθύντρια του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Schmidt στις ΗΠΑ που οργανώνει την αποστολή.

Το ιδιαίτερα ψηλό υποθαλάσσιο όρος έχει διάμετρο 14 τετραγωνικά χιλιόμετρα και βρίσκεται σε διεθνή ύδατα στον Ειρηνικό Ωκεανό σε απόσταση 156 χιλιομέτρων από τα χωρικά ύδατα της Γουατεμάλας. Οι ερευνητές εντόπισαν το βουνό χρησιμοποιώντας προηγμένα σόναρ κατά τη διάρκεια μιας διέλευσης έξι ημερών σε μια περιοχή που αποτελεί σύνορο μεταξύ έξι τεκτονικών πλακών, συμπεριλαμβανομένης της πλάκας του Ειρηνικού στα δυτικά και της πλάκας της Βόρειας Αμερικής στα βορειοανατολικά.

Τα υποθαλάσσια όρη με το πετρώδες περιβάλλον τους μετατρέπονται σε ζωτικής σημασίας βιοτόπους για κοράλλια βαθέων υδάτων, σφουγγάρια και πλήθος ασπόνδυλων καθώς το σκληρό υπόστρωμα τους είναι δύσκολο να βρεθεί στον ωκεανό, αφού το μεγαλύτερο μέρος του βυθού καλύπτεται από χαλαρά λασπώδη ιζήματα.

Naftemporiki.gr

Ηλιακές κηλίδες ονομάζονται τα σημεία του Ήλιου στα οποία υπάρχει έντονη μαγνητική δραστηριότητα η οποία παράγει πολλές φορές εκρήξεις οι οποίες έχουν λάβει την ονομασία «ηλιακές εκλάμψεις». Οι εκρήξεις αυτές είναι εξαιρετικά λαμπρές και εξαπολύουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Ένα «τσουνάμι» ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων ξεκινά από το σημείο της έκρηξης και αν φτάσει στη Γη δεν μπορεί να διαπεράσει την ατμόσφαιρα αλλά προκαλεί φυσικά φαινόμενα όπως το σέλας ενώ παράλληλα μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργίες στους τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους και τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Σχηματίστηκαν τις τελευταίες μέρες σε μια περιοχή της επιφάνεια του Ήλιου που βλέπει τη Γη μια σειρά από ηλιακές κηλίδες με τους ειδικούς που μελετούν το φαινόμενο να κάνουν λόγο για ένα «αρχιπέλαγος» κηλίδων που αυτή την στιγμή έχει διάμετρο 15 φορές μεγαλύτερη από αυτή της Γης. Οι κηλίδες έχουν αρχίσει να παράγουν πολύ ισχυρές εκλάμψεις και θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι κάποια από τα κύματα φορτισμένων σωματιδίων που εκτοξεύονται από αυτές ή τις επερχόμενες εκλάμψεις του… αρχιπελάγους θα φτάσουν στη Γη προκαλώντας μικρότερα και μεγαλύτερα τηλεπικοινωνιακά και ηλεκτρικά μπλακ άουτ.

Naftemporiki.gr

Μια ακόμη εντυπωσιακή ανακάλυψη έκανε το James Webb. Αποκάλυψε ότι σε ένα γνωστό εξωπλανήτη βρέχει… σκόνη. Ο πλανήτης, Wasp-107b, βρίσκεται 200 ​​έτη φωτός μακριά από τη Γη στον αστερισμό της Παρθένου και είχε ήδη τραβήξει την προσοχή των αστρονόμων επειδή είναι πολύ μεγάλος αλλά πολύ ελαφρύς, δίνοντάς του το παρατσούκλι «χνουδωτή καραμέλα». Οι πιο πρόσφατες παρατηρήσεις δίνουν μια άνευ προηγουμένου εικόνα ενός παράξενου και εξωτικού κόσμου που διαθέτει σύννεφα πυριτικής άμμου που πέφτει σαν βροχή στον πλανήτη.

Στον Wasp-107b που ανακαλύφθηκε το 2017 επικρατούν καυτές θερμοκρασίες, μανιασμένοι άνεμοι ενώ όποιος βρεθεί εκεί θα μυρίζει το διακριτό άρωμα του διοξειδίου του θείου που είναι αυτό που εκπέμπεται όταν καίγεται ένα σπίρτο. «Η γνώση μας για άλλους πλανήτες βασίζεται σε όσα γνωρίζουμε από τη Γη. Αυτή είναι μια πολύ περιορισμένη γνώση» αναφέρει η Λιν Ντεσίν καθηγήτρια του Καθολικού Ινστιτούτου (KU) Leuven, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.

Ο Wasp-107b έχει το μέγεθος του Δία αλλά μάζα παρόμοια με τον κατά πολύ μικρότερο Ποσειδώνα και οι συνθήκες του επέτρεψαν στο πανίσχυρο James Webb να διεισδύσει σε βάθος στην ατμόσφαιρα του και να κάνει παρατηρήσεις.

«Είναι ένας εξαιρετικός στόχος γιατί είναι πραγματικά ένας αφράτος. Είναι ένας από τους πιο χνουδωτούς πλανήτες εκεί έξω και είναι αυτοί που μπορούμε να λάβουμε αυτά τα μεγάλα σήματα όταν κοιτάμε την ατμόσφαιρά τους» Εργαζόμαστε πάνω σε προβλέψεις τα τελευταία 10 χρόνια, αλλά τίποτα δεν μας έχει προετοιμάσει αρκετά για αυτό που βλέπουμε στην πραγματικότητα – τόσο για αυτό που ανακαλύπτουμε όσο και για την ποιότητα των δεδομένων. Ήταν πραγματικά συναρπαστικό» λέι η Δρ. Τζοάνα Μπάρστοου πλανητολόγος στο Open University του Λονδίνου που εργάζεται σε άλλη ερευνητική ομάδα η οποία επίσης μελετά τον εξωπλανήτη με τα στοιχεία που κατέγραψε το James Webb.

Οι τελευταίες παρατηρήσεις, που δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση Nature, αποκαλύπτουν στοιχεία υδρατμών και γενικότερα τη χημική σύσταση των νεφών του εξωπλανήτη κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά τόσο ολοκληρωμένα σε πλανήτη έξω από το ηλιακό μας σύστημα.

Οι εκρήξεις ή εκλάμψεις ακτίνων γ που η επιστημονική κοινότητα ονομάζει GRB (Gamma-Ray Burst), είναι συγκεντρώσεις συμπυκνωμένης ακτινοβολίας γ που δημιουργούνται κατά τη γέννηση άστρων νετρονίου η μαύρων τρυπών από βίαια κοσμικά φαινόμενα όπως την σύγκρουση αστέρων νετρονίων, από εκρήξεις σουπερνόβα, από άστρα που καταρρέουν και από την καταστροφή άστρων νετρονίων από μαύρες τρύπες. Οι εκρήξεις ακτίνων γ είναι εκρήξεις φωτονίων γάμμα εξαιρετικά υψηλής ενέργειας, που ακτινοβολούν εκατομμύρια φορές λαμπρότερα από τον Ήλιο.

Οι εκρήξεις ακτίνων γ είναι εχθρικές στην ζωή και αν συμβεί κάποια σε κοντινή απόσταση από εμάς και η ακτινοβολία χτυπήσει τον πλανήτη μας οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι ολέθριες για την πανίδα, την χλωρίδα και φυσικά τον άνθρωπο. Μάλιστα μια μαζική εξαφάνιση της ζωής πριν από 440 εκατ. έτη έχει συνδεθεί με την έλευση στην Γη μιας έκλαμψης ακτίνων γ.

Η ισχυρότερη έκλαμψη ακτίνων γ που έχει καταγραφεί ποτέ, έπληξε τη Γη δημιουργώντας ερωτήματα για τις συνέπειες που μπορεί να έχει μια έκρηξη αστέρα στον πλανήτη μας. Στις 9 Οκτωβρίου 2022, στις 3:21 μ.μ. ώρα Ελλάδας, μια εξαιρετικά φωτεινή και μακράς διάρκειας έκλαμψη GRB εντοπίστηκε από πολλούς από τους δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη, συμπεριλαμβανομένου του διαστημικού τηλεσκοπίου Integral του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) που ανιχνεύει τέτοιες εκρήξεις.

Αυτή η έκρηξη, που ονομάστηκε GRB 221009A, κάθε άλλο παρά συνηθισμένη ήταν. «Ήταν ίσως η πιο φωτεινή έκλαμψη ακτίνων γάμμα που έχουμε εντοπίσει ποτέ», σημειώνει ο Μίρκο Πιερσάντι από το Πανεπιστήμιο της Λ’ Άκουιλα στην Ιταλία, και επικεφαλής συγγραφέας της ομάδας που δημοσιεύει αυτά τα αποτελέσματα σήμερα στην επιθεώρηση «Nature Communications». Ένας από τους συγγραφείς, ο Πιέτρο Ουμπερτίνι από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής στη Ρώμη και κύριος ερευνητής για το όργανο IBIS του Integral τη χαρακτηρίζει ως «την ισχυρότερη» GRB που έχει μετρηθεί ποτέ. Στατιστικά μία έκλαμψη GRB τέτοιου μεγέθους φτάνει στη Γη μόνο μία φορά κάθε 10.000 χρόνια.

Αυτή η έκλαμψη ήταν το αποτέλεσμα έκρηξης ενός αστέρα που απέχει σχεδόν δύο δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά. Η έκρηξη ενεργοποίησε τους ανιχνευτές κεραυνών στην Ινδία, πάνω από την οποία καταγράφηκε το απόγειο της GRB. Η ροή φωτονίων τής έκλαμψης φώτιζε την Ευρώπη, την Αφρική, την Ασία και μέρος της Αυστραλίας, ενώ όργανα στη Γερμανία εντόπισαν σημάδια ότι η ιονόσφαιρα της Γης διαταράχθηκε για αρκετές ώρες από την έκρηξη.

Η ιονόσφαιρα είναι το στρώμα της ανώτερης ατμόσφαιρας της Γης, σε υψόμετρο από 50 χιλιόμετρα έως 950 χιλιόμετρα, που περιέχει ηλεκτρικά φορτισμένα αέρια (πλάσμα). Η σταθερότητα του ιονισμού της γήινης ατμόσφαιρας διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο για την εξέλιξη και διατήρηση της ζωής. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρξε ισχυρή μεταβολή του ηλεκτρικού πεδίου στην επάνω πλευρά της ιονόσφαιρας και αύξηση του ιονισμού στην κάτω πλευρά της ιονόσφαιρας.

Η ESA υπογραμμίζει ότι η ανάλυση των επιπτώσεων της έκρηξης θα μπορούσε να δώσει πληροφορίες για τις μαζικές εξαφανίσεις στην ιστορία της Γης. Επίσης, το συγκεκριμένο συμβάν ενισχύει την ιδέα ότι μια έκρηξη αστέρα σουπερνόβα στον δικό μας Γαλαξία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, βλάπτοντας το στρώμα του όζοντος και επιτρέποντας στην επικίνδυνη υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου να φτάσει στην επιφάνεια της Γης.

Naftemporiki.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ