---

Της Κωνσταντίνας Λάμπου,

Η πιο απλή ενοχή μπορεί να είναι μονομερής δικαιοπραξία, να έχει δηλαδή ένα μόνο υποκείμενο, αλλά μπορεί να αποτελεί και σύμβαση, να συνδέει δηλαδή δύο πρόσωπα. Όμως, παρατηρείται το συχνό φαινόμενο οι ενοχές να συνδέουν παραπάνω από δύο πρόσωπα και αυτό σημαίνει πως πρόκειται για πολυπρόσωπες ενοχές. Ο τίτλος «Ενοχή εις ολόκληρον» είναι ένας εσφαλμένος όρος στον Αστικό Κώδικα, καθώς αυτή η ενοχή θεωρήθηκε ιδιαίτερης σημασίας. Υπάρχει, βέβαια, πιθανότητα ο τίτλος να παραπλανήσει όποιον το διαβάζει και συνεπώς να πιστεύει πως κάθε πολυπρόσωπη ενοχή είναι ενοχή εις ολόκληρον, γεγονός που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Να σημειωθεί πως οι πολυπρόσωπες ενοχές είναι πολύ συνηθισμένες. Τα άρθρα 480 και επόμενα του Αστικού Κώδικα, είναι ενδοτικού δικαίου και έτσι, όσοι συμβάλλονται στη σύμβαση, μπορούν να καθορίσουν τη λειτουργία τους. Για παράδειγμα, δύνανται να προβούν στη συμφωνία ότι μια ενοχή που έχει διαιρετή παροχή, θα είναι ενοχή εις ολόκληρον. Αυτό σημαίνει πως οι ερμηνευτικοί κανόνες, αν δεν υπάρχει διαφορετική συμφωνία, τίθενται σε ισχύ.

Όταν έχουμε ενεργητική πολυπρόσωπη ενοχή, τότε τα πιο πολλά πρόσωπα είναι δανειστές, ενώ στην παθητική πολυπρόσωπη ενοχή οι περισσότεροι είναι οφειλέτες. Αντιθέτως, αν αμφότερα τα πρόσωπα είναι δανειστές και οφειλέτες, τότε πρόκειται για αμφιμερώς πολυπρόσωπη ενοχή. Παρόλα αυτά, όσον αφορά την ενοχική σχέση, θεωρείται ακόμη ενιαία και οι επόμενες ενοχικές σχέσεις δεν αποτελούν αυτοτελείς ενοχικές σχέσεις. Αυτό που είναι διαφορετικό, είναι ο βαθμός που συνδέει τα υποκείμενα. Η διάκριση των πολυπρόσωπων ενοχών, εξαρτάται από τον σύνδεσμο που έχουν τα πρόσωπα που εμπλέκονται σε αυτές. Ειδικότερα, έχουμε τη διηρημένη ενοχή, την ενοχή εις ολόκληρον, την αδιαίρετη ενοχή και την κοινή ενοχή.

Σύμφωνα με το άρθρο 480 του Αστικού Κώδικα, «Αν περισσότεροι οφείλουν διαιρετή παροχή ή αν περισσότεροι έχουν δικαίωμα σε διαιρετή παροχή, σε περίπτωση αμφιβολίας κάθε οφειλέτης έχει την υποχρέωση να καταβάλει και κάθε δανειστής έχει το δικαίωμα να λάβει ίσο μέρος». Να διευκρινιστεί πως διηρημένη ενοχή, είναι η ενοχή, της οποίας η διαίρεση γίνεται σε τόσες μερίδες, όσα είναι και τα υποκείμενα της πλευράς που έχει πιο πολλά από ένα.

Από την άλλη μεριά, η διαιρετή παροχή, είναι η παροχή που διαιρείται σε πιο πολλά τμήματα και μάλιστα η ουσία, η αξία ή η χρησιμότητά της δεν αλλοιώνονται. Αυτή η παροχή, είναι προϋπόθεση της διηρημένης ενοχής. Για να υπάρχει διαιρετή ενοχή πρέπει να κάνουν αισθητή την παρουσία τους τμήματα που έχουν οικονομική αυτοτέλεια και διακριτική χρησιμότητα, ενώ δεν επαρκεί η φυσική διαίρεση. Στον αντίποδα, η αδιαίρετη ενοχή στην πράξη λειτουργεί με παροχή χρήσης ή κατοχής πράγματος, με παράλειψη ή με δόση αδιαίρετου πράγματος.

Στο ερώτημα αν η διηρημένη ενοχή ταυτίζεται με την διαιρετή, η απάντηση είναι αρνητική, αφού η διαιρετή μπορεί να αποτελέσει και αντικείμενο εις ολόκληρον ενοχής. Ένα συνηθισμένο παράδειγμα διαιρετής παροχής είναι τα χρήματα. Αντικείμενο διηρημένης ενοχής, δε δύναται να αποτελεί αδιαίρετη παροχή, όπως είναι για παράδειγμα ένα αυτοκίνητο ή ένα μηχάνημα. Αντιθέτως, αντικείμενό της γίνεται να είναι ένα διαιρετό δικαίωμα, το οποίο σημαίνει πως διαιρείται νοητά σε ιδανικά μέρη, όπως είναι η κυριότητα. Αδιαίρετο δικαίωμα, είναι το δικαίωμα που δε διαιρείται νοητώς σε ιδανικά μέρη, όπως είναι η πραγματική δουλεία.

Στον Αστικό Κώδικα, στο άρθρο 480 καθιερώνονται δύο ερμηνευτικοί κανόνες. Σημαντικό είναι να αναφερθεί πως μια διαιρετή παροχή μπορεί να είναι διαιρεμένη, με την προϋπόθεση οι συμβαλλόμενοι ή ο νόμος να μην ορίζουν διαφορετικά και επίσης τα μερίδια να είναι ίσα. Το να χαρακτηρίζεται μια ενοχή ως ενοχή εις ολόκληρον είναι λάθος, όπως προκύπτει από τους ερμηνευτικούς κανόνες, αν οι συμβαλλόμενοι έχουν προβεί σε διαφορετική συμφωνία. Βέβαια, έχουμε να κάνουμε με διηρημένη ενοχή, εάν υπάρχει διαιρετό αντικείμενο χωρίς ένδειξη άλλης συμφωνίας.

Στο άρθρο 1885 του Αστικού Κώδικα, ορίζεται ότι: «Οι απαιτήσεις και τα χρέη της κληρονομίας διαιρούνται αυτοδικαίως μεταξύ των συγκληρονόμων ανάλογα με τη μερίδα του καθενός». Οπότε, είναι ειδικότερη εφαρμογή του πρώτου ερμηνευτικού κανόνα, αλλά όχι του δεύτερου, επειδή η διαίρεση εξαρτάται από την κληρονομική μερίδα.

Συμπερασματικά, η πλειοψηφία των δικαιωμάτων που έχει η διηρημένη ενοχή παρουσιάζουν μια αυτοτέλεια μεταξύ τους, η οποία δεν είναι απόλυτη, όμως αυτό κάμπτεται σε δύο περιπτώσεις: στη νόμιμη υπαναχώρηση, όπως ορίζεται στο ΑΚ 396 και στην ένσταση του μη εκπληρωθέντος συναλλάγματος ΑΚ 374.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Παντελίδου Δ. Καλλιρρόη, Γενικό Ενοχικό Δίκαιο, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, 2019

---

 

---

Του Νίκου Αντωνάκη,

Στο δίκαιο της αποζημίωσης επικρατεί η αρχή ότι ο ζημιώσας οφείλει να αποκαταστήσει ολόκληρη τη ζημία που προξένησε παράνομα στον παθόντα, η οποία πρέπει να βρίσκεται σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη ζημιογόνα πράξη ή παράλειψη του πρώτου και να οφείλεται, όπου προϋποτίθεται υποκειμενική ευθύνη, στην αποκλειστική του υπαιτιότητα (συναφώς, ΑΚ 914). Με τον τρόπο αυτό εκπληρώνεται ο σκοπός της αστικής ευθύνης προς αποζημίωση, που δεν είναι άλλος από την αποκατάσταση της ζημίας του παθόντος μέσα σε δίκαια πλαίσια. Ακριβώς αυτό το τελευταίο στοιχείο της δίκαιης κατανομής της ζημίας εμφανίζεται πιο περίπλοκο, όταν η ζημία του παθόντος δεν οφείλεται μόνο σε πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος, αλλά και σε δικό του, «οικείο» πταίσμα (ΑΚ 300).

Για παράδειγμα, κατά την εγκατάσταση από τον πωλητή ενός ψυγείου στο σπίτι του αγοραστή, το τελευταίο εξερράγη, με αποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή αυτού αλλά και άλλων επίπλων του αγοραστή και στον συνακόλουθο τραυματισμό των δύο συμβαλλομένων. Λίγο αργότερα αποδεικνύεται ότι η έκρηξη οφειλόταν ναι μεν σε ελαττωματική εγκατάσταση του ψυγείου από τον πωλητή, πλην όμως ο αγοραστής είχε ξεχάσει να ενημερώσει τον πρώτο ότι στο σημείο εκείνο υπήρχαν διαρροές από σωλήνες στον τοίχο, γεγονός που συνέβαλε, επίσης, στην παραπάνω έκρηξη. Εδώ, συνεπώς, ερωτάται, αν ο πωλητής οφείλει να αποκαταστήσει τη ζημία του αγοραστή ή όχι, ή αν σε κάθε περίπτωση θα οφείλει ελαττωμένη και όχι πλήρη αποζημίωση.

Ελλείψει ειδικότερης διάταξης, τα κριτήρια για τον δίκαιο επιμερισμό της ζημίας θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με προσφυγή στις ΑΚ 281 και ΑΚ 288. Ωστόσο, το πρόβλημα λύνεται με μια ήδη θεσπισθείσα διάταξη, την ΑΚ 300, η οποία ακριβώς στοχεύει σε μια δίκαιη κατανομή της ευθύνης ζημιώσαντος και ζημιωθέντος, όταν συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις. Πρώτον, πρέπει να υφίσταται υποχρέωση του οφειλέτη προς αποζημίωση, να υπάρχει δηλαδή ενοχή αποζημίωσης, ανεξάρτητα από τον γενεσιουργό της λόγο, αν δηλαδή αυτή στηρίζεται σε υποκειμενική, αντικειμενική ή από διακινδύνευση ευθύνη. Η απαίτηση αυτή επιβεβαιώνεται και από τη νομολογία η οποία αρνείται, χωρίς πάντως πειστική αιτιολογία, να εφαρμόσει τη διάταξη σε περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης δεν ενέχεται σε αποζημίωση του δανειστή (λ.χ., στην ενοχή αδικαιολόγητου πλουτισμού, ή επί πρωτογενούς συμβατικής αξιώσεως, όπως οι μισθοί υπερημερίας της ΑΚ 656), όπου και προκρίνει την προσφυγή στην ΑΚ 288 και τις αρχές της καλής πίστης για τον σωστό επιμερισμό της ευθύνης.

Δεύτερον, πρέπει ο ζημιωθείς από «οικείο πταίσμα» να έχει συμβάλλει είτε στη γένεση της ζημίας είτε στην έκτασή της, είτε μέσω πράξεως είτε και παραλείψεως, όπως επιβεβαιώνει το δεύτερο εδάφιο της πρώτης παραγράφου του άρθρου 300 ΑΚ για την άρση τυχόν αμφισβητήσεων. Η προϋπόθεση αυτή έχει προκαλέσει ορισμένες διαφωνίες γύρω από ειδικότερα ζητήματα, όπως επί περιπτώσεων ενοχής προς αποζημίωση στηριζόμενης σε αντικειμενική ευθύνη ή ευθύνη από διακινδύνευση ή περιπτώσεων επίκλησης της ΑΚ 300 έναντι ακαταλόγιστων προσώπων (ΑΚ 915 και επόμενα). Ειδικότερα, ως προς το πρώτο ζήτημα, ορθά γίνεται δεκτό ότι η ΑΚ 300 εφαρμόζεται τόσο επί υποκειμενικής (ΑΚ 914) όσο και αντικειμενικής (ΑΚ 924, ΑΚ 925) ευθύνης, κατά διασταλτική ερμηνεία του όρου «οικείο πταίσμα», ώστε να καλύπτει και περιπτώσεις όπου ο ζημιώσας οφείλει αποζημίωση ανεξαρτήτως υπαιτιότητάς του.

Ως προς το δεύτερο, πάλι, θέμα, η νομολογία δέχεται τη μη εφαρμογή της ΑΚ 300 έναντι ακαταλόγιστων προσώπων, παρά την αντίθετη και ορθή άποψη μέρους της θεωρίας, που υποστηρίζει με πειστικά επιχειρήματα ότι χωρεί συνεφαρμογή της ΑΚ 300 και της ΑΚ 918 (αναλογικά), με αποτέλεσμα ο ανήλικος που ενήργησε χωρίς διάκριση να στερηθεί ένα μέρος της αξίωσης αποζημίωσης του, όταν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι. Τέλος, γίνεται ορθά δεκτό ότι το συντρέχον πταίσμα του νόμιμου αντιπροσώπου του ανηλίκου δεν μπορεί να προταθεί νόμιμα κατά του τελευταίου, εκτός αν δεν πρόκειται για δική του απαίτηση, αλλά για αξίωση των πρώτων στηριζόμενη στο άρθρο ΑΚ 932 εδάφιο δεύτερο, δηλαδή για αξίωση επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης εξαιτίας θανάτωσης του ανηλίκου, οπότε και επέρχεται αντίστοιχη μείωση του ποσού αυτού κατά το μέτρο που οι γονείς συνέβαλαν στην πρόκληση ή την τελική επέλευση της θανάτωσης του πρώτου (ΑΚ 300).

Τρίτη -και τελευταία- προϋπόθεση εφαρμογής της ΑΚ 300, είναι η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς (πράξης ή παράλειψης) του ζημιωθέντος και στην επέλευση ή την έκταση της εις βάρους του ζημίας. Η απαίτηση αυτή, που βρίσκει γενική εφαρμογή στο δίκαιο της αποζημίωσης, σημαίνει πρακτικά ότι η συμπεριφορά του παθόντος ήταν αντικειμενικά ικανή και πρόσφορη κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και τα διδάγματα της κοινής πείρας να συμβάλλει στην πρόκληση ή μεγέθυνση της ζημίας που αυτός τελικά υπέστη.

Ως προς τις συνέπειες της διάταξης, που επέρχονται και στην περίπτωση που οι παραπάνω όροι συντρέχουν σε πρόσωπο για το οποίο ο ζημιωθείς ευθύνεται (ΑΚ 300 παράγραφος δεύτερη), όπως προσκτηθέντες (ΑΚ 922), βοηθοί εκπληρώσεως (ΑΚ 334) κ.ο.κ., πρέπει να λεχθεί ότι, επέρχεται, κατά διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου, μείωση ή πλήρης απαλλαγή του ζημίωσαντος από την υποχρέωσή του προς αποζημίωση, κατά το μέτρο που ο ζημιωθείς ευθύνεται για την εις βάρος του ζημία. Χρήσιμα κριτήρια για τον δίκαιο επιμερισμό της ζημίας μπορούν να αποτελέσουν ο βαθμός του πταίσματος οφειλέτη και δανειστή της αξίωσης αποζημίωσης, η αιτιώδης συνάφεια των πράξεων ή παραλείψεών τους στην πρόκληση ή μεγέθυνση της βλάβης, τα χρηστά και τα συναλλακτικά ήθη, η καλή πίστη κ.α.

Σε δικονομικό επίπεδο, η ΑΚ 300 συνιστά, κατά την ορθότερη άποψη, καταχρηστική ένσταση και δεν απαιτείται περαιτέρω επίκλησή της για να ληφθεί παραδεκτώς υπόψιν, αλλά αρκεί να προκύπτει από τα πραγματικά περιστατικά που προβάλλονται στο αγωγικό δικόγραφο. Η αντίθετη άποψη της νομολογίας παραβλέπει το γεγονός ότι το ζήτημα της δίκαιης κατανομής της ζημίας συνιστά θεμελιώδη επιλογή της έννομης τάξης και, άρα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν αυτεπαγγέλτως από το αρμόδιο δικαστήριο.

Τέλος, κατά την επίσης προκριτέα άποψη, ο ισχυρισμός περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του ζημιωθέντος μπορεί να συνιστά άρνηση, αιτιολογημένη ή μη, της αγωγής, όμως, κατά λογική αναγκαιότητα, συμπεριλαμβάνει και τον ισχυρισμό του συντρέχοντος πταίσματος του τελευταίου (ΑΚ 300), σύμφωνα με τη σκέψη ότι το έλασσον εμπεριέχεται στο μείζον. Εξάλλου, και δεδομένου ότι η κρίση περί του αν συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά υπάγονται στην ΑΚ 300 είναι νομική, τότε, το δικαστήριο έχει υποχρέωση αυτεπάγγελτης εφαρμογής των ορθών νομικών διατάξεων, μη αρκούμενο σε τυχόν εσφαλμένο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών από τους διαδίκους.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Γεωργιάδης Απόστολος, Ενοχικό Δίκαιο – Γενικό Μέρος, Εκδόσεις Π. Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ, 2015.
• Σταθόπουλος Μιχαήλ, Γενικό Ενοχικό Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2018.
• Περάκη Βιργινία, ΣΕΑΚ, άρθρα 297-304, άρθρο 300, Εκδόσεις Π. Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ, 2022.

---

 

---

Της Κωνσταντίνας Μερλέμη,

Η μεταφορά πραγμάτων, και ειδικότερα εμπορευμάτων, ως οικονομική δραστηριότητα, ανέκαθεν λάμβανε χώρα σε μικρότερη ή μεγαλύτερη κλίμακα. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης, της παγκοσμιοποίησης και του ανταγωνισμού στον χώρο αγοράς, οι μεταφορές αυτές επεκτάθηκαν και έξω από τα εθνικά όρια και μπορούμε, πλέον, να κάνουμε λόγο για διεθνείς μεταφορές. Όπως και στις εθνικές, έτσι και στις διεθνείς μεταφορές ανακύπτουν νομικά ζητήματα (π.χ. ευθύνης του μεταφορέα), τα οποία χρήζουν ρύθμισης και μάλιστα ενιαίας, δεδομένου ότι οι διεθνείς μεταφορές εξ ορισμού αφορούν αντισυμβαλλόμενους από διαφορετικές χώρες-έννομες τάξεις. Για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, απαιτείται ομοιόμορφη αντιμετώπιση των ζητημάτων και των διαφορών που προκύπτουν από τις συμβάσεις μεταφοράς.

Την λύση, τουλάχιστον για τις διεθνείς οδικές μεταφορές, έδωσε η Διεθνής Σύμβαση της Γενεύης της 19ης Μαΐου του 1956 «Επί του Συμβολαίου διά την διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς (CMR)». Η Ελλάδα κύρωσε τη Σύμβαση αυτή με τον N. 559/1977 «Περί κυρώσεως της εν Γενεύη την 19ην Μαΐου 1956 υπογραφείσας Συμβάσεως επί του διά την διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς (CMR)». Ως διεθνής σύμβαση και με βάση το αρ. 28 του Συντάγματος, η CMR έχει αυξημένη τυπική ισχύ, έχει υπερνομοθετική ισχύ και επικρατεί έναντι αντίθετων διατάξεων εθνικού δικαίου.

Η CMR δεν ρυθμίζει όλα τα ζητήματα που μπορεί να ανακύψουν, αλλά τα πιο καίρια και αυτά που αποτελούν συνηθέστερα σημείο τριβής. Από τον πυρήνα των ρυθμίσεων της είναι το αρ. 17, το οποίο θεμελιώνει την ευθύνη του μεταφορέα σε περίπτωση απώλειας, βλάβης ή καθυστέρησης παράδοσης του πράγματος. Οι διατάξεις της βάσει του αρ. 41 είναι αμφιμερώς αναγκαστικού δικαίου, είναι δηλαδή υποχρεωτικές και για τα δύο αντισυμβαλλόμενα μέρη (τον μεταφορέα -το ισχυρό μέρος της σύμβασης- και τον αποστολέα) και δεν επιτρέπεται καμία παρέκκλιση, ούτε ακόμα και αν πρόκειται για απόκλιση υπέρ του αδυνάμου, όπως συμβαίνει στο δίκαιο της θαλάσσιας μεταφοράς.

Όπως αναφέρθηκε, η ευθύνη του μεταφορέα είναι από τα κομβικά ζητήματα που ρυθμίζει η Σύμβαση. Γενικότερα, η ευθύνη του μεταφορέα θεμελιώνεται εύκολα βάσει του αρ. 17 παρ. 1 που αναφέρει τα τρία πραγματικά ευθύνης, δηλαδή απώλεια, βλάβη, καθυστέρηση παράδοσης, που μπορούν να παραλληλιστούν με την αδυναμία παροχής, την πλημμελή εκπλήρωση παροχής και την υπερημερία οφειλέτη των διατάξεων του γενικού ενοχικού δικαίου. Ως αντιστάθμισμα στην εύκολη θεμελίωση της ευθύνης, η Σύμβαση προβλέπει τον περιορισμό της ευθύνης του ποσοτικά, δηλαδή οφείλει ο μεταφορέας περιορισμένη αποζημίωση. Η CMR δεν καθιερώνει απεριόριστη ευθύνη του μεταφορέα, γιατί θα βάρυνε τον ίδιο με υπέρογκα ποσά, τα οποία θα τον οδηγούσαν στον οικονομικό αφανισμό του, και μια τέτοια ρύθμιση θα αποτελούσε αντικίνητρο για ανάληψη πρωτοβουλιών και σύναψη συμβάσεων μεταφορών στον χώρο των διεθνών μεταφορών.

Περιπτώσεις που μπορεί να μιλήσει κανείς για απώλεια πράγματος, δεν είναι μόνο η εξαφάνιση από τον υλικό κόσμο ή η καταστροφή του. Νοείται κάθε περίπτωση αδυναμίας παράδοσης. Μπορεί δηλαδή, να είναι γνωστό στον μεταφορέα το πού βρίσκεται το πράγμα αλλά να είναι αδύνατη η παράδοση του επειδή π.χ. αυτό έχει δημευτεί από τελωνειακές αρχές. Αντίθετα, στην βλάβη το ζήτημα είναι ποιοτικό. Αφορά σε παράδοση πράγματος, το οποίο βρίσκεται σε ποιοτικά διαφορετική κατάσταση, αλλοιωμένο, του οποίου η αξία έχει μειωθεί.

Η τρίτη περίπτωση, στην οποία ο μεταφορέας θα ευθύνεται σε αποζημίωση, είναι να καθυστερήσει την παράδοση. Διακρίνουμε δύο περιπτώσεις, αυτή του συμφωνηθέντος χρόνου, και αυτήν που ο χρόνος παράδοσης δεν έχει συμφωνηθεί. Στην πρώτη περίπτωση, ο μεταφορέας καθίσταται «υπερήμερος» οφειλέτης, όταν παραδώσει το πράγμα μετά τον συμφωνηθέντα χρόνο, ενώ στην δεύτερη, όταν το υπερβεί τον εύλογο χρόνο παράδοσης. Ο εύλογος χρόνος δεν είναι ένα ποσοτικά προκαθορισμένο μέγεθος, αλλά επηρεάζεται από ποικίλους παράγοντες, όπως από τη φύση του πράγματος που μεταφέρεται, την διαδρομή που έχει επιλεγεί να ακολουθηθεί, την κατάσταση του οδοστρώματος, τις καιρικές συνθήκες κ.ά., γι’ αυτό και κρίνεται σε κάθε περίπτωση in concreto.

Γενικά, η CMR θεωρείται μία επιτυχής σύμβαση, την οποία επιτυχία επαληθεύει το γεγονός ότι έχει κυρωθεί από πολλές χώρες, το σύνολο των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάποιων ασιατικών και αφρικανικών κρατών. Έχει αποτελέσει πρότυπο και για εθνικές ρυθμίσεις στο πεδίο του δικαίου των μεταφορών για διάφορες χώρες με κυριότερη την Γερμανία. Εικάζεται, μάλιστα, ότι αυτό πρόκειται να γίνει και στην Ελλάδα. Δεδομένου ότι το εθνικό μας δίκαιο που ρυθμίζει τις εσωτερικές μεταφορές είναι απαρχαιωμένο και διασκορπισμένο (ρυθμίζεται στον Αστικό Κώδικα με αναλογική εφαρμογή των διατάξεων για τη σύμβαση έργου, ενώ κάποιες διατάξεις υπάρχουν και στον Εμπορικό Νόμο), δεν αποκλείεται η Ελλάδα που αργά ή γρήγορα θα κληθεί λόγω των ραγδαίων εξελίξεων να αναβαθμίσει την σχετική νομοθεσία, να έχει ως πρότυπο αυτής τη CMR.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Αχιλλέας Δ. Μπεχλιβάνης, Η ευθύνη του μεταφορέα σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση CMR, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2020

---