Για μεγαλύτερο του προσδοκώμενου διάστημα θα παραμείνουν υψηλά τα επιτόκια των δανείων, καθώς τα μηνύματα που στέλνουν οι κεντρικοί τραπεζίτες της ΕΚΤ βάζουν στον πάγο τις μειώσεις επιτοκίων που η αγορά προεξοφλούσε ήδη από τον Απρίλιο του 2024 ή το αργότερο τον Ιούνιο.

Από το Νταβός της Ελβετίας, όπου διεξάγεται το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ρόμπερτ Χόλτσμαν (Robert Holzmann), δήλωσε χαρακτηριστικά «δεν πρέπει να βιαστούμε για μειώσεις επιτοκίων το 2024», επισημαίνοντας τις απειλές που απορρέουν από τον παρατεταμένο πληθωρισμό και οι οποίες θα αποτρέψουν την ΕΚΤ από το να μειώσει τα επιτόκια φέτος, έστω και αν η ύφεση δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί. Ταυτόχρονα, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν αυξηθεί, αφού μετά τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι μπορεί να δώσουν ώθηση σε κάτι πολύ πιο ευρείας βάσης, που θα επηρεάσει τη Διώρυγα του Σουέζ και θα αυξήσει τις τιμές.

Τα παραπάνω κινδυνεύουν να διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις αγορές ενέργειας, ασκώντας πίεση στις τιμές που η ΕΚΤ δεν μπορεί να αγνοήσει, με αποτέλεσμα να μην αποκλείεται στάση αναμονής για μειώσεις επιτοκίων ακόμη και καθ΄ όλο το 2024. Πάντως, οι αγορές εκτιμούν τώρα ότι για μειώσεις επιτοκίων δεν μπορεί να γίνει λόγος πριν από τον ερχόμενο Ιούλιο.

Για τους δανειολήπτες αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να ελπίζουν σε μειώσεις του κόστους δανεισμού άμεσα, όπως διαφαινόταν αρχικά. Τα επιτόκια είναι ήδη πολύ υψηλά μετά το σερί αυξήσεων των επιτοκίων της ΕΚΤ που έφεραν πέρυσι το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στα επίπεδα – ρεκόρ του 4%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ (Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής) τα επιτόκια τραπεζικής χρηματοδότησης προς επιχειρήσεις αυξήθηκαν σημαντικά το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2023 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2022, καθώς ως επί το πλείστον πρόκειται για επιτόκια κυμαινόμενα, άμεσα συνδεδεμένα με κάποιο επιτόκιο αναφοράς (π.χ. Euribor 3 μηνών). Στην πλειονότητά τους οι αυξήσεις επιτοκίων κυμάνθηκαν μεταξύ 150 και 290 μ.β. Έτσι, το μεσοσταθμικό επιτόκιο επιχειρηματικών δανείων ανήλθε κατά μέσο όρο σε 5,8% το πρώτο δεκάμηνο του 2023, έναντι μέσης τιμής 3,2% το ίδιο δεκάμηνο του 2022.

Αναλυτικότερα, στα δάνεια με καθορισμένη διάρκεια (τακτή λήξη) το μεσοσταθμικό επιτόκιο αυξήθηκε σε 5,7% (δεκάμηνο 2022: 3,1%). Το αντίστοιχο επιτόκιο στα δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (που αντιπροσώπευαν το 29% της ακαθάριστης ροής επιχειρηματικών δανείων με τακτή λήξη στο δεκάμηνο του 2023) αυξήθηκε κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες και διαμορφώθηκε σε 5,8%. Στα δάνεια μη καθορισμένης διάρκειας το μεσοσταθμικό επιτόκιο αυξήθηκε κατά περίπου 2,4 ποσοστιαίες μονάδες σε 6,4%.

Όσον αφορά την ανά μέγεθος ταξινόμηση των δανείων με καθορισμένη διάρκεια, μεγαλύτερες αυξήσεις επιτοκίου καταγράφηκαν στην κατηγορία δανείων άνω του 1 εκατ. ευρώ, καθώς επηρεάστηκαν μεταξύ άλλων από ορισμένες υψηλότοκες χορηγήσεις κοινοπρακτικών δανείων. Ειδικότερα, το μεσοσταθμικό επιτόκιο δανεισμού διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο το δεκάμηνο του 2023 σε:

α) 6,2% στα δάνεια έως 250.000 ευρώ (δεκάμηνο 2022: 4,9%),

β) 5,7% στα δάνεια μεταξύ 250.000 ευρώ και 1 εκατ. ευρώ (δεκάμηνο 2022: 3,7%) και

γ) 5,7% στα δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ (δεκάμηνο 2022: 3,0%).

Οι αυξήσεις των επιτοκίων τραπεζικών δανείων προς τα νοικοκυριά ήταν πιο περιορισμένες έναντι των αντίστοιχων προς τις επιχειρήσεις, κατ’ αρχάς διότι αφορούν σε μικρότερο ποσοστό κυμαινόμενα επιτόκια συνδεδεμένα με επιτόκια αναφοράς. Ειδικότερα, το μεσοσταθμικό επιτόκιο της περιόδου Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2023 στα δάνεια προς ιδιώτες αυξήθηκε κατά μία ποσοστιαία μονάδα έναντι του αντίστοιχου επιτοκίου ένα έτος νωρίτερα και διαμορφώθηκε σε 6,1%.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μία άνευ προηγουμένου πανδημία, το βίαιο κλείσιμο των οικονομιών, ανατροπές σε όλα τα επίπεδα και μετά ένας πόλεμος στην καρδιά της Ευρώπης, μία ενεργειακή κρίση, η επιστροφή του πληθωρισμού, η πίεση στην αγορά εργασίας, η άνοδος των επιτοκίων, η αύξηση του κόστους δανεισμού για νοικοκυριά επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, η αύξηση των χρεών. Και τώρα ένας ακόμη πόλεμος, στη γειτονιά της  Μεσογείου, που αναδιαμορφώνει τη γεωπολιτκή σφαίρα, μαζί με την ωρίμανση της Κίνας, την άνοδος της εθνικής βιομηχανικής και περιβαλλοντικής πολιτικής και τις ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Τα τελευταία χρόνια οι αγορές βίωσαν τη μία ανατροπή μετά την άλλη. Το 2023 ήταν ένα έτος που θα μείνει στην ιστορία. Είδαμε τις αποδόσεις των ομολόγων να εκτινάσσονται σε υψηλά 15 ετών, είδαμε τις οικονομίες να αντιστέκονται περισσότερο από όσο περιμέναμε, είδαμε ένα ράλι των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης και την πρώτη εταιρεία του χώρου αυτού που έσπασε το φράγμα του 1 τρισ. δολαρίου σε κεφαλαιοποίηση. Μας αποχαιρετά όμως σε πολεμική διάθεση, με οξυμένες τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αβεβαιότητα. Το ερώτημα λοιπόν είναι τι περιμένουμε το 2024; Σε αυτό έρχεται να απαντήσει η UBS με την καθιερωμένη έκθεση Year Ahead, την οποία παρουσίασε σε ένα webinar, στο οποίο συμμετείχε και η Ναυτεμπορική.

Οι μεγάλες οικονομίες θα κατεβάσουν ταχύτητα

Η UBS περιμένει έναν «νέο κόσμο», όπως επεσήμανε ο Mark Haefele, Chief Investment Officer, Global Wealth Management, περιμένει βραδύτερη ανάπτυξη για την οικονομία των ΗΠΑ το 2024, καθώς θα εντείνεται η πίεση στις καταναλωτικές δαπάνες, «βλέπει» υποτονική ανάπτυξη στην Ευρώπη, ενώ υπολογίζει ότι η Κίνα θα εισέλθει σε μια «νέα κανονικότητα» βραδύτερης, αλλά δυνητικά πιο ποιοτικής ανάπτυξης.

Ο νέος αυτός κόσμος ευνοεί τη στροφή σε πιο ποιοτικές μετοχές, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της τεχνολογίας, που μπορεί να προσφέρει αύξηση κερδών ακόμη και σε ένα πλαίσιο επιβράδυνσης της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Οι κεντρικές τράπεζες θα αρχίσουν να μειώνουν τα επιτόκια

Ύστερα από τις δραματικές αυξήσεις επιτοκίων, το 2024 θα είναι ένα έτος κατά το οποίο οι κεντρικές τράπεζες θα αρχίσουν να μειώνουν τα επιτόκια, όπως εξήγησε ο Paul Donovan, Chief Economist της UBS GWM. Την αρχή θα κάνει πιθανότατα η Τράπεζα της Αγγλίας, ενώ θα ακολουθήσουν λίγο μετά τα μέσα του έτους η EKT και η Τράπεζα της Αγγλίας.

Όπως είπε σε ερώτηση της Ναυτεμπορικής ο Θέμης Θεμιστοκλέους, Chief Investment Officer EMEA, UBS GWM, aυτό πρακτικά σημαίνει ότι και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων θα αρχίσουν να υποχωρούν. Τα ελληνικά ομόλογα έχουν ήδη εδώ και καιρό μία θετική δυναμική, καθώς η αγορά είχε προεξοφλήσει την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και αναμένεται να διατηρήσουν τη δυναμική αυτή και την επόμενη χρονιά.

Οι προσδοκίες για επιτοκιακές μειώσεις συνηγορούν υπέρ της διακράτησης ποιοτικών ομολόγων και του περιορισμού των τοποθετήσεων σε μετρητά – που το 2023 ήταν μάλλον ο βασιλιάς των αγορών.

Η πολιτική θα μείνει σε πρώτο πλάνο

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο και το 2024. Οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, οι πόλεμοι Ισραήλ-Χαμάς και Ρωσίας-Ουκρανίας και ο συνεχιζόμενος ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα μπορούσαν όλα να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές, προειδοποιεί η UBS.

Και οι πολιτικές αποφάσεις για τη συμμετοχή σε μεγάλες και μη χρηματοδοτούμενες δημοσιονομικές δαπάνες δημιουργούν τόσο ανοδικούς όσο και καθοδικούς επενδυτικούς κινδύνους. Οι επενδυτές θα πρέπει να προετοιμαστούν για να αντισταθμίσουν τους κινδύνους της αγοράς.

Η UBS βλέπει τις στρατηγικές διατήρησης κεφαλαίων, τα μακροοικονομικά κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου, το πετρέλαιο και τον χρυσό ως εργαλεία στα οποία πρέπει να εστιάσουν οι επενδυτές το 2024.

Μια δεκαετία μετασχηματισμού

«Καθώς κοιτάζουμε την επόμενη δεκαετία, πιστεύουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα δώσει ώθηση στη δημιουργία ουσιαστικής αξίας σε μια σειρά τομέων. Προς το παρόν, οι επενδυτές έχουν επικεντρωθεί στους πιθανούς δικαιούχους από το υλικό και τις πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, αλλά η πιθανή διάχυση σε εφαρμογές θα φτάσει σε μεγάλο βαθμό» σημειώνει η UBS.

Οι ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή και την εθνική ασφάλεια θα οδηγήσουν επίσης σε μία  παγκόσμια μετάβαση. Η επίτευξη μιας πλήρους μετάβασης σε μια οικονομία μηδενικού άνθρακα είναι ένα πολύπλοκο εγχείρημα. Ωστόσο, σημαντικές επενδύσεις σε έργα μείωσης των ρύπων, θεωρούνται λίγο – πολύ δεδομένες.  Οι κρατικές επενδύσεις στην τεχνολογική, περιβαλλοντική, ενεργειακή και φυσική ασφάλεια —καθώς και στη γήρανση του πληθυσμού— σημαίνει ότι τα επίπεδα χρέους είναι πιθανό να αυξηθούν.

«Πιστεύουμε ότι τα υψηλότερα επίπεδα χρέους θα συμβάλουν σε μεγαλύτερη αστάθεια του σταθερού εισοδήματος, αλλά και περισσότερες ευκαιρίες για τους ιδιώτες επενδυτές να παρέχουν χρηματοδότηση» σημειώνουν οι ειδικοί της ελβετικής επενδυτικής τράπεζας.

Άνοδος των ομολόγων, πτώση του δολαρίου – Τι θα γίνει με το πετρέλαιο

Με τις κεντρικές τράπεζες να μειώνουν τα επιτόκια, τα κρατικά ομόλογα θα λάβουν εύλογα ώθηση. Από την άλλη αναμένεται υποτίμηση του δολαρίου. Όσο για το πετρέλαιο, η UBS βλέπει την τιμή του μπρεντ κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι και εκείνη του αμερικανικού αργού, στα 91 δολάρια το βαρέλι.

Οι συστάσεις στους επενδυτές

• Διαχείριση ρευστότητας. Μείωση τοποθετήσεων σε μετρητά και αξιοποίηση ευκαιριών για βελτιστοποίση των αποδόσεων.
• Επενδύστε στην ποιότητα: Τα ομόλογα ποιότητας και οι μετοχές εταιρειών με σταθερούς ισολογισμούς και βιώσιμη κερδοφορία είναι στις βασικές επιλογές για το 2024.
• Νομίσματα: Στρατηγικές που επιτρέπουν στους επενδυτές να αγοράζουν συστηματικά νοίσματα κάτω από τα σημερινά επίπεδα, προσφέρουν ευκαιρίες.
• Θωράκιση έναντι κινδύνων: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα σημαίνει ότι οι επενδυτές πρέπει να προετοιμάζονται για αστάθεια με διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου, στρατηγικές διατήρησης κεφαλαίου και τοποθετήσεις σε πετρέλαιο και χρυσό.
• Διαφοροποίηση με εναλλακτικές πιστώσεις: Οι εξελίξεις ευνοούν διάφορες πιστωτικές στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένου του αρμπιτράζ και του distressed χρέους.