Εντείνει τους ελέγχους στην αγορά των τροφίμων με σαρακοστιανά ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων με στόχο την προστασία της υγείας των καταναλωτών.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΕΦΕΤ οι έλεγχοι διεξάγονται απρόσκοπτα, συστηματικά και αδιάλειπτα. Στις περιπτώσεις των επιχειρήσεων που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας λαμβάνονται άμεσα τα προβλεπόμενα διοικητικά μέτρα και οι κυρώσεις.

Όπως επισημαίνει η επιλογή των τροφίμων, η μεταφορά και αποθήκευσή τους στο σπίτι, ειδικά όσων χρειάζονται ψύξη το συντομότερο δυνατό (όπως για παράδειγμα τα αλιεύματα, που από τη φύση τους είναι ευαλλοίωτα), οι προσεκτικοί χειρισμοί για την προετοιμασία τους αποτελούν σημαντικές πρακτικές για την ασφάλειά μας και για την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία.

Σαρακοστή: Οι οδηγίες του ΕΦΕΤ

Γενικά, ως καταναλωτές, είναι καλό να έχουμε πάντα στο μυαλό μας πόσο σημαντικό είναι να συμβουλευόμαστε τις ενδείξεις της συσκευασίας. Αν έχουμε κάποια αλλεργία, δίνουμε μεγάλη προσοχή στην ένδειξη αλλεργιογόνων συστατικών, τα οποία αναγράφονται υποχρεωτικά. Στα κατεψυγμένα αλιεύματα, πρέπει πάντα να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης της εγκατάστασης, που καταψύχθηκε το προϊόν. Τα αποψυγμένα προϊόντα, έχουν σαφή δήλωση της αποψυγμένης τους κατάστασης στην επισήμανση της συσκευασίας ή στις πινακίδες των χύμα προϊόντων (χύδην τρόφιμα).

Για την αποθήκευση των τροφίμων στο σπίτι, ακολουθούμε τις οδηγίες του παρασκευαστή. Αποθηκεύουμε τα αλιεύματα με ασφάλεια και πιο συγκεκριμένα, στη συντήρηση του ψυγείου αν πρόκειται να καταναλωθούν εντός δύο ημερών από την αγορά τους.

Εάν πρόκειται να καταναλωθούν σε διάστημα μεγαλύτερο των δύο ημερών συστήνεται η αποθήκευσή τους στην κατάψυξη αφού τοποθετηθούν σε σακούλες τροφίμων. Διατηρούμε τα ωμά οστρακοειδή μακριά από τα φρέσκα φρούτα, λαχανικά και άλλα τρόφιμα που καταναλώνονται ωμά ή είναι έτοιμα προς κατανάλωση για να αποφύγουμε τη διασταυρούμενη επιμόλυνση.

Κατά την διάρκεια χειρισμού των τροφίμων, διατηρούμε τα οικιακά σκεύη καθαρά και χρησιμοποιούμε ξεχωριστό εξοπλισμό, όπως μαχαίρια και σανίδες κοπής για τα θαλασσινά, το ωμό κρέας και τα πουλερικά, ώστε να μην έρθουν σε επαφή με τα υπόλοιπα τρόφιμα.

Μαγειρεύουμε καλά, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του προμηθευτή, ώστε να αποφύγουμε ιούς όπως οι νοροϊοί, που μπορούν να προκαλέσουν επιδημίες γαστρεντερίτιδας.

Ειδικά για την επιλογή τροφίμων που καταναλώνονται την περίοδο της Σαρακοστής, ακολουθούν ορισμένες χρήσιμες συμβουλές:

Κεφαλόποδα (π.χ. χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές) , είτε κατεψυγμένα, είτε αποψυγμένα.

Στα νωπά προσέχουμε:

Να μην έχουν δυσάρεστη οσμή, οσμή αμμωνίας ή οποιαδήποτε άλλη οσμή, ξένη προς το προϊόν, αλλά να αναδίδουν την χαρακτηριστική οσμή της θάλασσας.

Η επιφάνεια του σώματος να είναι υγρή και γυαλιστερή, ενώ τα πλοκάμια και οι βεντούζες να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα και να μην αποσπώνται εύκολα.

Η σάρκα να είναι συμπαγής, ελαστική και γυαλιστερή ενώ τα μάτια να είναι γυαλιστερά, ζωηρά χωρίς κηλίδες.

Τα κεφαλόποδα που δεν είναι φρέσκα μυρίζουν δυσάρεστα και με ελαφρό τράβηγμα τα πλοκάμια κόβονται εύκολα.

Ακόμη, έχοντας υπόψη ότι η αξία του καλαμαριού είναι υπερδιπλάσια από αυτή του θράψαλου καλό είναι να έχουμε στο μυαλό μας τις διαφορές στα χαρακτηριστικά ανάμεσα στα καλαμάρια και τα θράψαλα και να μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε, για να αποφύγουμε κάποια πιθανή παραπλάνηση.

Τα καλαμάρια και τα θράψαλα έχουν μια χαρακτηριστική μορφολογική διαφορά στη μορφή του πτερυγίου τους. Τα καλαμάρια έχουν ένα ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται στο μεγαλύτερο μήκος του σώματός τους, ενώ το πτερύγιο στα θράψαλα είναι τριγωνικού σχήματος και πιο πεπλατυσμένο.

Όταν τα δύο είδη εκτίθενται νωπά πάνω στον πάγο είναι εύκολη η διάκρισή τους, γιατί τα θράψαλα διαθέτουν δέκα πλοκάμια παρόμοιου μήκους, ενώ τα καλαμάρια έχουν δύο χαρακτηριστικά πλοκάμια πιο επιμήκη σε σχέση με τα υπόλοιπα οκτώ.

Tα κατεψυγμένα (συσκευασμένα ή χύμα) κεφαλόποδα δεν πρέπει να πωλούνται με αλλοιωμένη χροιά, ενώ συνήθως καλύπτονται από ένα στρώμα πάγου. Μετά την απόψυξη το περιεχόμενο πρέπει να έχει το χρώμα και την οσμή του νωπού προϊόντος.

Τα αποψυγμένα αλιεύματα κατά την πώλησή τους, πρέπει υποχρεωτικά να έχουν εμφανή δήλωση της αποψυγμένης κατάστασής τους, στην ενδεικτική πινακίδα πώλησης, εκτός από τις ενδείξεις στη συσκευασία τους.

Οστρακοειδή (π.χ. μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες, χτένια)

Εφόσον πωλούνται νωπά με κέλυφος θα πρέπει να είναι ζωντανά και αυτό φαίνεται εύκολα αν ισχύουν τα εξής:

Το κέλυφος είναι κλειστό και ανοίγει πολύ δύσκολα ή αν είναι μερικώς ανοιχτό με την ελάχιστη πίεση πάνω στο κέλυφός κλείνει μόνο του ερμητικά.

Το περιεχόμενο είναι υγρό, καθαρό και άοσμο.

Η σάρκα είναι υγρή, γερά προσκολλημένη στο κέλυφος (με τσίμπημα καρφίτσας ή με λίγες σταγόνες λεμονιού προκαλείται συστολή του σώματος).

Για τα αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο, ελέγχουμε ότι η σάρκα τους είναι γυαλιστερή, συνεκτική και αναδίδει μυρωδιά θάλασσας.

Τα μύδια πωλούνται επίσης και κατεψυγμένα με κέλυφος ή χωρίς.

Όσον αφορά τα νωπά, ελέγχουμε ότι:

Δεν έχουν δυσάρεστη οσμή, αλλά αναδίδουν την χαρακτηριστική οσμή της θάλασσας.

Τα πόδια τους είναι στερεά κολλημένα στο σώμα και σκληρά.

Η μεμβράνη του θώρακα είναι τεντωμένη, ανθεκτική και διαφανής.

Το κεφάλι και ο θώρακας είναι ανοιχτόχρωμα, όχι μελανού χρώματος και πρέπει να μην έχουν μαύρες κηλίδες.

Να έχουν αντανακλαστικές κινήσεις στα μάτια, στις κεραίες και στα πόδια όταν είναι ζωντανά.

Γενικά, να γνωρίζουμε ότι οι φρέσκες γαρίδες γλιστρούν εύκολα από το χέρι.

Αχινοί

Οι αχινοί πρέπει κατά την αγορά τους να είναι ζωντανοί, κάτι που διακρίνεται εύκολα από την κίνηση των αγκαθιών τους.

Όταν επιλέγουμε κονσέρβες ιχθυηρών που διατηρούνται στο ψυγείο ή εκτός ψυγείου, προσέχουμε να είναι ακέραιες και σφραγισμένες, χωρίς βαθουλώματα ή διογκώσεις.

Άλλα σαρακοστιανά εδέσματα

Άλλα δημοφιλή σαρακοστιανά εδέσματα είναι ο χαλβάς (ιδιαίτερη προσοχή στα αλλεργιογόνα), το τουρσί και ο ταραμάς.

Ο ταραμάς συναντάται σε μορφή πάστας και πρέπει να έχει χρώμα ομοιόμορφο.

Πιθανή αλλοίωση στον ταραμά διαπιστώνεται από την εμφάνιση μούχλας, την ξηρότητα, την τάγγιση και την πικρή ή ξινή γεύση.

Τα αυξημένα κρούσματα ιλαράς τόσο σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης κινητοποίησαν τον ΕΟΔΥ ο οποίος συνιστά τον άμεσο εμβολιασμό των ταξιδιωτών.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα που ανακοίνωσε ο ΕΟΔΥ από 1 /01/2023 έως 31/12/2023 δηλώθηκαν 2361 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από 23 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πλειονότητα των κρουσμάτων παρατηρείται στη Ρουμανία(1755), στην Αυστρία(186),στην Γαλλία(118), στην Γερμανία(82), στο Βέλγιο(69), στην Πολωνία(37), στην Ιταλία(44), στην Ισπανία(13) και στην Σουηδία(11). Οι υπόλοιπες χώρες έχουν δηλώσει στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα λιγότερα από 10 επιβεβαιωμένα κρούσματα.

Από 5-6/02/2024 δηλώθηκαν 1861 νέα ύποπτα και/ή επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από εννέα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τα οποία τα 1737 στην Ρουμανία. Τα υπόλοιπα 124 επιβεβαιωμένα κρούσματα δηλώθηκαν από την Αυστρία (27),την Εσθονία (1), την Γερμανία (18), την Ελλάδα (3), την Ουγγαρία (6), την Ισλανδία (1), την Ιρλανδία (1), την Ιταλία (59, τα 27 το 2024), και την Πορτογαλία (6).
Το 2024 έχουν δηλωθεί 4 θάνατοι σχετιζόμενοι με ιλαρά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από 1-24/01/2024 δηλώθηκαν δύο (2) επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από την Ελβετία. Επιπλέον από τα ΜΜΕ ανακοινώθηκε συρροή έξι επιβεβαιωμένων κρουσμάτων σε διεθνές εκπαιδευτικό ίδρυμα

Από 1/01 – 31/12/ 2023 από το Ηνωμένο Βασίλειο δηλώθηκαν 368 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς

Από 1/01- 31/12 2023 δηλώθηκαν μέσω του περιφερειακού γραφείου του ΠΟΥ Ευρώπης επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς, 42.065 από τα οποία τα 40.299 σε χώρες εκτός ΕΕ και κυρίως στο Καζακστάν (13.662),τη Ρωσία (10.954), το Κιργιστάν (5.486), την Τουρκία (4.559), το Αζερμπαϊτζάν (3.316), το Ουζμπεκιστάν (1026), και την Αρμενία (518).

Στο πλαίσιο της εγρήγορσης του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΔΥ, με στόχο την αντιμετώπιση ενδεχόμενης αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στον ελληνικό πληθυσμό, οι ταξιδιώτες παιδιά και ενήλικες, σε χώρες με έξαρση κρουσμάτων συστήνεται να επιβεβαιώνουν τον πλήρη εμβολιασμό τους με δύο δόσεις του μικτού εμβολίου ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας (εμβόλιο MMR) πριν το ταξίδι.

Σε ότι αφορά στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται στους ταξιδιώτες στην Ρουμανία.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, παιδιά, έφηβοι και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσου πρέπει να είναι εμβολιασμένοι με 2 δόσεις εμβολίου για την ιλαρά.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την νόσο επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ https://eody.gov.gr/disease/ilara/

Επισημαίνεται ότι οι ταξιδιώτες παιδιά και ενήλικες στο εξωτερικό, σκόπιμο είναι να ελέγχουν και να επικαιροποιούν τον βασικό εμβολιασμό τους για όλα τα απαιτούμενα εμβόλια, σύμφωνα με τις οδηγίες του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμού.

Ο στρεπτόκοκκος έχει θέσει σε αυξημένη επιφυλακή τις υγειονομικές υπηρεσίες της χώρας μας μετά την απώλεια ενός 28χρονου από τον Τύρναβο και ενός 9χρονου παιδιού στο Διδυμότειχο.

Σύμφωνα με τους ειδικούς του ΕΟΔΥ η στρεπτοκοκκική λοίμωξη από τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α πρέπει εγκαίρως να αντιμετωπίζεται με τα κατάλληλα αντιβιοτικά, ανάλογα με τη βαρύτητα της λοίμωξης.

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται μέσω:

Των μολυσμένων σταγονιδίων από τις εκκρίσεις ασθενών
Της επαφής με επιμολυσμένες επιφάνειες

Την επαφή με μολυσμένες δερματικές βλάβες ασθενών

Από υγιείς φορείς του βακτηρίου

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται πολύ πιο εύκολα από άτομα που είναι συμπωματικά και νοσούν, παρά από υγιείς φορείς του βακτηρίου.

Στρεπτόκοκκος: Τα μέτρα πρόληψης

Τα μέτρα πρόληψης της στρεπτοκοκκικής λοίμωξης από τον πυογόνο στρεπτόκοκκο περιλαμβάνουν:

Σωστή εφαρμογή των κανόνων υγιεινής και της υγιεινής των χεριών

Εφαρμογή των μέτρων ατομικής προστασίας

Αποφυγή του συγχρωτισμού και σωστό αερισμό των χώρων

Σωστή καθαριότητα και απολύμανση των επιφανειών και των συχνά χρησιμοποιούμενων αντικειμένων, σύμφωνα με τις οδηγίες των ειδικών

Περιορισμός των ατόμων που νοσούν σε κατ’ οίκον νοσηλεία, τουλάχιστον για ένα εικοσιτετράωρο μετά την έναρξη της αντιβιοτικής τους αγωγής

Πότε θα πρέπει να αναζητήσω ιατρική βοήθεια;

Η στρεπτοκοκκική λοίμωξη από τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α πρέπει εγκαίρως να αντιμετωπίζεται με τα κατάλληλα αντιβιοτικά, ανάλογα με τη βαρύτητα της λοίμωξης.

Ο πυρετός που επιμένει, η έντονη κυνάγχη, η δυσκαταποσία, ο πυρετός σε συνδυασμό με εξάνθημα, η έντονη καταβολή είναι συμπτώματα που πρέπει να αναζητήσουμε άμεσα ιατρική βοήθεια.

Η διεισδυτική λοίμωξη από τον πυογόνο στρεπτόκοκκο εξελίσσεται ταχύτατα γι’ αυτό οποιαδήποτε υποψία νόσου χρήζει άμεσης ιατρικής εκτίμησης.

ΠΗΓΗ: ΕΟΔΥ

Συμβουλές για να προστατευθούμε από λοιμώξεις και στρεπτόκοκκο τις γιορτές δίνει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών.

Με την επισήμανση η πρόληψη πάντα είναι καλύτερη της θεραπείας, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ) σημειώνει ότι κάθε χρόνο κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς παρατηρείται μεγάλη αύξηση τόσο των λοιμώξεων όσο και των ατυχημάτων που βάζουν σε κίνδυνο την υγεία και τη ζωή μας.

Εφιστά την προσοχή στη σχολαστική τήρηση των μέτρων πρόληψης και αποφυγής της μετάδοσης των ιώσεων, ειδικά σε χώρους με συγχρωτισμό. Παράλληλα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την χαμηλή ανταπόκριση των πολιτών στον επανεμβολιασμό έναντι του SARS-CoV2 και καλεί πολίτες και ειδικά τις ευπαθείς ομάδες να εμβολιαστούν για κορονοϊό, γρίπη και πνευμονιόκοκκο.

Σύμφωνα με τον Αναστάσιο Χατζή Παιδίατρο – Εντατικολόγο τ. Συντονιστή – Διευθυντή ΜΕΘ Νοσοκομείου Παίδων Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ, πρώην Μέλος ΔΣ του ΙΣΑ, το τελευταίο χρονικό διάστημα καταγράφονται αυξημένα κρούσματα ιώσεων του αναπνευστικού, ενώ έχουν εντοπιστεί περιστατικά της νέας υποπαραλλαγής της Όμικρον, JN 1, με υψηλό καθημερινό αριθμό διασωληνωμένων και θανάτων. Προσθέτει ότι αν και ο τρόπος μετάδοσης παραμένει ο ίδιος (με τα σταγονίδια από την ομιλία, το φτάρνισμα και το βήχα), παρατηρείται πολύ συχνά συγχρωτισμός χωρίς μάσκα. Παράλληλα, επισημαίνει την καλή υγιεινή των χεριών.

Πώς αντιμετωπίζονται οι λοιμώξεις

Δυστυχώς αρκετός κόσμος εξακολουθεί να ακολουθεί λάθος αντιμετώπιση της λοίμωξης, είτε αποφεύγοντας τα αντιϊκά φάρμακα, είτε λαμβάνοντας αντιβιοτικά, που δεν έχουν καμιά δράση πάνω στους ιούς, αναφέρει ο κ. Χατζής.

Ο καθιερωμένος πλέον ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός φαίνεται ότι έχει γίνει συνείδηση για τον κόσμο, κάτι που όμως θα πρέπει να γίνει και για τον κορονοϊό. Το ίδιο ισχύει και για τα άλλα εμβόλια (έναντι του πνευμονιοκόκκου, του έρπητα ζωστήρα κλπ), τα οποία θα πρέπει να κάνουμε.

«Μπορούμε να χαρούμε τις γιορτές χωρίς ωστόσο να βάλουμε σε κίνδυνο την υγεία μας. Είναι σημαντικό να τηρούμε τα μέτρα προφύλαξης και να διασφαλίσουμε ότι έχουμε κάνει τα απαραίτητα εμβόλια που θα μας προστατέψουν αυτήν την περίοδο που αναμένεται αύξηση της μετάδοσης των ιών του αναπνευστικού. Θα πρέπει να ακολουθούμε τους κανόνες πρόληψης για να προστατέψουμε τον εαυτό μας και τους ανθρώπους μας ειδικά εάν ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες», τονίζει ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης.

Στρεπτόκοκκος Α

Ιδιαίτερη ανησυχία έχει προκαλέσει ο πρόσφατος θάνατος παιδιού, με διεισδυτική λοίμωξη από στρεπτόκοκκο Α.

Οι οδηγίες είναι σαφείς: αν ένα παιδί εμφανίσει υψηλό πυρετό με όποια συνοδά συμπτώματα, θα πρέπει οι γονείς του να επικοινωνήσουν με τον παιδίατρο τους. Εκείνος θα εξετάσει το παιδί, θα κάνει κατά την κρίση του το strept-test και θα καθορίσει τη φαρμακευτική αγωγή. Συνιστάται επί πλέον συχνή ενημέρωση, για την κατάσταση του παιδιού και επανεξέτασή του.

Υγιεινή του χώρου

Θα πρέπει συνολικά να φροντίσουμε για την υγιεινή του χώρου και του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε. Το κάπνισμα, για παράδειγμα που ούτως ή άλλως είναι βλαπτικό σε κλειστό χώρο, αυξάνει και την πιθανότητα μετάδοσης του κορονοϊού, αναφέρει ο κ. Χατζής.

Ατυχήματα

Η υπερβολική ταχύτητα, είτε μέσα στις πόλεις, είτε σε μικρούς – επαρχιακούς δρόμους, η παραβίαση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, μαζί με την κατανάλωση αλκοόλ, συμβάλλουν στην αύξηση τόσο της συχνότητας όσο και της σοβαρότητας των ατυχημάτων. Επί πλέον η αύξηση της κυκλοφορίας ηλεκτρικών πατινιών, τα οποία αναπτύσσουν μεγάλη ταχύτητα, ευθύνεται για κάποια θανατηφόρα ατυχήματα.

Διατροφή

Μη ξεχνάτε τις διατροφικές συνήθειες, που αυτές τις μέρες αποτελούν μέρος της γιορτής και της διασκέδασης. Η πολυφαγία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα επιβαρύνουν τον ανθρώπινο οργανισμό, ιδιαίτερα αυτών που έχουν ήδη κάποια υποκείμενα προβλήματα υγείας, όπως παχυσαρκία, χρόνια πνευμονοπάθεια ή καρδιοπάθεια κλπ.
Ψυχική υγεία

Συναισθηματικές διαταραχές που προκαλεί η μοναξιά, η φτώχεια, το πένθος κλπ, επιτείνονται αυτές τις γιορτινές μέρες και οδηγούν στην πολυφαγία, στην υπερβολική χρήση αλκοόλ, στα ηρεμιστικά, ακόμη και στις απόπειρες αυτοκτονίας.

Η οργανωμένη πολιτεία, η τοπική κοινωνία, οι Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας, οι εθελοντικές οργανώσεις, ακόμη και οι ίδιοι οι πολίτες θα πρέπει να είναι ευαισθητοποιημένοι και να βοηθούν τους συνανθρώπους τους.

---

Της Εβελίνας Μάστουρα,

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διαδικασία χορήγησης ασύλου ρυθμίζεται τόσο από πρωτογενείς κανόνες δικαίου, δηλαδή από κανόνες δικαίου κατοχυρωμένους στα κύρια νομοθετικά κείμενα της Ε.Ε, όπως είναι η Σύμβαση της ΕΕ (ΣΕΕ), η Συνθήκη για την Λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) και, πλέον, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (ΧΘΔΕΕ), όσο και από παράγωγους κανόνες δικαίου που περιλαμβάνονται σε Οδηγίες, Αποφάσεις και σπανιότερα σε Προτάσεις.

Το άρθρο 18 του ΧΘΔΕΕ κατοχυρώνει ρητώς το δικαίωμα στο άσυλο, ορίζοντας ότι «το δικαίωμα ασύλου διασφαλίζεται τηρουμένων των κανόνων της Σύμβασης της Γενεύης της 28ης Ιουλίου 1951 και του Πρωτοκόλλου της 31ης Ιανουαρίου 1967 περί του καθεστώτος των προσφύγων και σύμφωνα με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής οριζόμενες ως “οι Συνθήκες”)». Το κείμενο του άρθρου βασίστηκε στο άρθρο 63 της Συνθήκης ΕΚ που έχει, πλέον, αντικατασταθεί από το άρθρο 78 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επιβάλλει στην Ένωση την τήρηση της Σύμβασης της Γενεύης περί των προσφύγων.

Το άρθρο 1 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων αποτελεί το διαχρονικό νομικό καταφύγιο για τον ορισμό της έννοιας του πρόσφυγα, διακηρύττοντας ότι «§,2. Παντός προσώπου, όπερ συνεπεία γεγονότων επελθόντων πρό της 1ης Ιανουαρίου 1951 και δεδικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων ευρίσκεται εκτός της χώρας, της οποίας έχει την υπηκοότητα και δεν δύναται ή , λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης, ή εάν μη έχον υπηκοότητα τινά και ευρισκόμενον συνεπεία τοιούτων γεγονότων εκτός της χώρας της προηγούμενης συνήθους αυτού διαμονής, δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να επιστρέψη εις ταύτην». Συνεπώς, συνάγεται ότι για την απόδοση του προσφυγικού καθεστώτος απαιτείται η διαπίστωση εκ μέρους των αρμόδιων αρχών της ύπαρξης φόβου (εσωτερικό-υποκειμενικό στοιχείο) συνεπεία διώξεως (εξωτερικό-αντικειμενικό στοιχείο) για έναν από τους τους ανωτέρω λόγους.

Εν προκειμένω, θα εστιάσουμε περισσότερο σε μια σειρά κανόνων παράγωγου δικαίου και ειδικότερα Οδηγιών, που πραγματεύονται ζητήματα της διαδικασίας χορήγησης ασύλου και των συνθηκών υποδοχής των αιτούντων άσυλο.

Σημείο εκκίνησης θα αποτελέσει η Οδηγία 2013/32. Στο κανονιστικό της πεδίο θεσπίζονται ενιαίες διαδικασίες χορήγησης ασύλου, ενώ, παράλληλα, στο άρθρο 31 αναφέρεται η υποχρέωση των κρατών-μελών να εξετάζουν τις αιτήσεις εντός του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος των 6 μηνών και πάντως όχι μεγαλύτερου των 9 μηνών «§2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η διαδικασία εξέτασης ολοκληρώνεται το ταχύτερο δυνατό με την επιφύλαξη κατάλληλης και πλήρους εξέτασης.§3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η διαδικασία εξέτασης ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών από την κατάθεση της αίτησης. Όταν αίτηση υπόκειται στη διαδικασία του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013, η προθεσμία των έξι μηνών αρχίζει από τη στιγμή κατά την οποία ορίζεται ένα κράτος μέλος ως υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης, σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, ο αιτών βρίσκεται στο έδαφος του κράτους μέλους και τον έχει αναλάβει η αρμόδια αρχή. Τα κράτη μέλη δύνανται να παρατείνουν την προθεσμία των έξι μηνών που ορίζεται στην παρούσα παράγραφο για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από εννέα επιπλέον μήνες, σε περιπτώσεις στις οποίες:
α) ανακύπτουν περίπλοκα ουσιαστικά και/ή νομικά ζητήματα·
β) μεγάλος αριθμός υπηκόων τρίτων χωρών ή ανιθαγενών αιτούνται ταυτόχρονα διεθνή προστασία, γεγονός που καθιστά στην πράξη πολύ δύσκολη την ολοκλήρωση της διαδικασίας εντός της προθεσμίας των έξι μηνών·».

Το μεγαλύτερο επίτευγμα της Οδηγίας αποτέλεσε η θέσπιση ειδικών κανόνων για τα ασυνόδευτα ανήλικα, με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού που είναι εξ ορισμού ευάλωτο, καθώς και για τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Τέλος, κατοχυρώνονται ταχείες και διασυνοριακές διαδικασίες για αιτήσεις που κρίνονται προδήλως αβάσιμες, με σκοπό την αποσυμφόρηση του έργου των επιτροπών, αλλά και για την αποτροπή καταχρηστικών αιτημάτων, όταν, μεταξύ άλλων
• ο αιτών προέρχεται από ασφαλή χώρα καταγωγής κατά την έννοια της οδηγίας αυτής· ή
• ο αιτών παραπλάνησε τις αρχές με την παρουσίαση ψευδών πληροφοριών ή εγγράφων ή με την απόκρυψη σχετικών πληροφοριών ή εγγράφων όσον αφορά την ταυτότητα και/ή την ιθαγένειά του, που μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την απόφαση· ή
• αν είναι πιθανό ότι ο αιτών έχει καταστρέψει ή πετάξει κακόπιστα έγγραφο ταυτότητας ή ταξιδιωτικό έγγραφο που θα βοηθούσε στον προσδιορισμό της ταυτότητας ή της ιθαγένειάς του· ή
• αν ο αιτών ενδέχεται, για σοβαρούς λόγους, να θεωρείται ότι συνιστά κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη του κράτους μέλους, ή έχει απελαθεί διά της βίας για σοβαρούς λόγους δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας τάξης δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας.

Ακολουθεί η Οδηγία 2013/33 για τις συνθήκες υποδοχής, η οποία περιλαμβάνει πολυάριθμες διατάξεις για τη διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης των αιτούντων άσυλο, την κατοχύρωση του δικαιώματος ελεύθερης μετακίνησης εντός των προκαθορισμένων χώρων φιλοξενίας, καθώς και του δικαιώματος εργασίας εντός 9 μηνών από την αίτησή τους. Ειδικές διατάξεις προβλέπουν τη δυνατότητα κράτησης που σε κάθε περίπτωση πρόκειται για ένα έσχατο μέτρο εξαιρετικού χαρακτήρα. Κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 8, εφόσον κρίνεται αναγκαίο και κατόπιν ατομικής αξιολόγησης κάθε περίπτωσης, τα κράτη μέλη μπορούν να θέσουν αιτούντα υπό κράτηση, εάν δεν είναι δυνατό να εφαρμοστούν αποτελεσματικά άλλα λιγότερο περιοριστικά εναλλακτικά μέτρα, μόνο όταν πρόκειται να διαπιστωθεί ή να επαληθευτεί η ταυτότητα ή υπηκοότητά του ή προκειμένου να εξακριβωθούν τα στοιχεία είτε της αίτησης διεθνούς προστασίας ενόψει κινδύνου διαφυγής του αιτούντος είτε το υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης κράτος μέλος, ή τέλος, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για την προάσπιση της εθνικής ασφάλειας και της δημόσιας τάξης.

Τέλος, η Οδηγία 2011/95,σε πρώτο επίπεδο προσδιορίζει τους λόγους χορήγησης διεθνούς προστασίας, ενώ, παράλληλα, περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις που προβλέπουν μια σειρά δικαιωμάτων, όπως άδειες διαμονής, ταξιδιωτικά έγγραφα και ιδίως την πρόσβαση στην απασχόληση και την υγειονομική περίθαλψη.

Στην ελληνική έννομη τάξη, οι ανωτέρω Οδηγίες έχουν ενσωματωθεί στον νόμο 4939/2022 για την υποδοχή, τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών και την προσωρινή προστασία σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων αλλοδαπών, που αποτελεί ένα, μάλλον, επιτυχές εγχείρημα ανταπόκρισης στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, στο πλαίσιο της υιοθέτησης ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Οδηγία 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013 , σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (αναδιατύπωση), διαθέσιμο εδώ
• Οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013 , σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (αναδιατύπωση), διαθέσιμο εδώ
• Σύμβαση του 1951 για το καθεστώς των προσφύγων, διαθέσιμο εδώ 

---