Στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετώπισε η παγκόσμια οικονομία -μαζί και η οικονομία της Ευρώπης– την χρονιά που μας πέρασε, με πολλές από τις οποίες θα βρεθεί αντιμέτωπη και το 2024, εστιάζει την προσοχή της οικονομική ανάλυση της Alpha Bank.

Αναλυτικότερα, οι οικονομικοί αναλυτές της Alpha Bank, αναφέρουν ότι το 2023, ‭ o ‬ρυθμός μεγέθυνσης ‭ ‬της ‭ ‬παγκόσμιας‭ ‬οικονομίας‭ ‬επιβραδύνθηκε ‭ ‬σε ‭ ‬σχέση με το 2022‭, ‬ενώ‭ η ‬ύφεση ‭ ‬στην ‭ ‬Ευρώπη ‭ ‬αποφεύχθηκε ‭ ‬τελικώς‭. ‬Στις ‭ ‬ΗΠΑ, ‭ ‬την ‭ ‬Κίνα ‭ ‬και ‭ ‬την ‭ ‬Ιαπωνία‭, ‬μάλιστα‭, ‬ο ‭ ‬ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης επιταχύνθηκε‭. Με τη διαδικασία του αποπληθωρισμού να βρίσκεται σε ‬ εξέλιξη ‭ ‬και ‭ ‬την ‭ ‬ολοκλήρωση ‭ ‬του ‭ ‬ανοδικού ‭ ‬επιτοκιακού ‭ ‬κύκλου ‭ ‬από ‭ ‬τις ‭ ‬κυριότερες ‭ ‬κεντρικές ‭ ‬τράπεζες, ‭ ‬η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται περί του‭ ‬χρονικ‭ού ‬ορίζοντα των μελλοντικών επιτοκιακών μειώσεων.‭ ‬

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις‭ ‬του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ‭-‬OECD‭, Νοέμβριος 2023), ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ της παγκόσμιας οικονομίας ήταν ισχυρότερος του ‬αναμενόμενου ‭ ‬το ‭ ‬2023, ‭ ‬ως ‭ ‬αποτέλεσμα ‭ ‬της ‭ ‬ισχυρής ‭ ‬αγοράς ‭ ‬εργασίας ‭ ‬και ‭ ‬της ‭ ‬ενίσχυσης ‭ ‬του ‭ ‬τομέα ‭ ‬των υπηρεσιών, ‭ ‬ενώ‭ ‬αναμένεται ‭ ‬να ‭ ‬επιβραδυνθεί ‭ ‬το ‭ ‬2024. ‭ ‬Χαρακτηριστικά, ‭ ‬ο‭ ‬ρυθμός ‭ ‬ανάπτυξης‭, ‬το ‭ ‬2023‭, ‬αναμένεται να αγγίξει το‭ 2,9% και να εξασθενήσει στο 2,7%, το 2024, σημαντικά χαμηλότερα από τον ιστορικό ‬ μέσο όρο (3,8%) της περιόδου 2000‭-2019. ‬

Ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να συνεχίσει‭ ‬την αποκλιμάκωσή του, από 8,7%‭ ‬το 2022 σε 6,9% το 2023 και 5,8% το 2024 (‭IMF World Economic Outlook, October 2023), ‬ως απόρροια τ‭ης ‬αυστηρότερ‭ης ‬νομισματικής πολιτικής‭, ‬που υποστηρίζεται‭ ‬από τις χαμηλότερες διεθνείς τιμές των βασικών εμπορευμάτων.

Ο ‭δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, προβλέπεται ‬ να μειωθεί σταδιακά, όμως δεν αναμένεται να επιστρέψει στον‭ ‬μεσοπρόθεσμο στόχο του ‭2%, ‬πριν από το 2025‭, στις περισσότερες περιπτώσεις. ‬

Αναμφίβολα‭, ‬σύμφωνα με την Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank, με επικεφαλής τον Παναγιώτη Καπόπουλο (Chief Economist)‭, η ‬παγκόσμια οικονομία, το‭ 2023, ‬αντιμετώπισε‭ ‬σημαντικές προκλήσεις, με κυριότερες‭ ‬ τις‭ ‬επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, την‭ ‬αναταραχή στον τραπεζικό τομέα‭ -‬κυρίως στις ΗΠΑ‭-, ‬τον ανοδικό επιτοκιακό ‭ ‬κύκλο‭ ‬της ‭ ‬νομισματικής ‭ ‬πολιτικής‭, ‬τον‭ ‬αυξανόμενο ‭ ‬κίνδυνο ‭ ‬γεωοικονομικού κατακερματισμού και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα που προκλήθηκε‭ ‬τόσο‭ ‬από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία‭, ‬όσο και από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή‭. ‬

Οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις

Αναλυτικότερα, όπως αναφέρουν οι αναλυτές της Alpha Bank, οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις που αντιμετώπισε η παγκόσμια οικονομία‭, ‬το περασμένο έτος‭, ‬με‭ ορισμένους να συνεχίζουν να εγείρουν ανησυχίες, είναι οι κάτωθι: ‬

1.‭ Οι πληθωριστικές πιέσεις, που οδήγησαν τις κεντρικές τράπεζες σε μία άνευ προηγούμενου ‬περιοριστική‭ ‬νομισματική‭ ‬πολιτική,‭ ‬η ‭ ‬οποία ‭ ‬αναμένεται ‭ ‬να ‭ ‬διατηρηθεί ‭ ‬τους ‭ ‬επόμενους ‭ ‬μήνες,‭ ‬επ‭ιβραδύνοντας, όμως, την ανάπτυξη των χωρών, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των ‬ νοικοκυριών‭ ‬και αυξάνοντας το χρηματοδοτικό κόστος των επιχειρήσεων‭.‬

Η σταδιακή υποχώρηση των επιτοκίων αναμένεται ‬να ξεκινήσει εντός του πρώτου εξαμήνου του‭ 2024. ‬

2.‭ Η αναταραχή στον χρηματοπιστωτικό τομέα, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με τους καταθέτες ‬να αίρουν την εμπιστοσύνη τους από τα περιφερειακά ιδρύματα των ΗΠΑ, αναστάτωσε τις αγορές, όμως ‭ ‬η ‭ ‬άμεση ‭ ‬αντίδραση ‭ ‬των ‭ ‬κεντρικών ‭ ‬τραπεζών ‭ ‬περιόρισε ‭ ‬τους ‭ ‬κινδύνους.

3.‭ Ο κίνδυνος παγκόσμιου γεωοικονομικού κατακερματισμού και η επιστροφή του προστατευτισμού. Η ‬πανδημία ‭ ‬και ‭ ‬η ‭ ‬ενεργειακή ‭ ‬κρίση ‭ ‬έχουν ‭ ‬δοκιμάσει ‭ ‬περαιτέρω ‭ ‬τις ‭ ‬διεθνείς ‭ ‬σχέσεις ‭ ‬και ‭ ‬την αντιπαράθεση‭ ‬μεταξύ‭ ‬των ‭ ‬ΗΠΑ ‭ ‬και‭ ‬της ‭ ‬Κίνας‭.‬

Οι κυβερνήσεις έχουν προωθήσει αναπτυξιακές δράσεις για πράσινες ‬επενδύσεις‭, ‬με σημαντικά πλεονεκτήματα, που ενδεχομένως να στρεβλώνουν την αγορά, ‭ ‬όπως ο νόμος για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA) και για την παραγωγή ημιαγωγών‭ (CHIPS‬) στις ΗΠΑ‭, ‬καθώς‭ ‬και αντίστοιχες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.‭ ‬

4.‭ Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι οποίες είχαν ως ‬ αποτέλεσμα ‭ ‬την ‭ ‬αύξηση ‭ ‬των ‭ ‬ενεργειακών ‭ ‬τιμών, ‭ ‬προκαλώντας ‭ ‬σταδιακή ‭ ‬αναδιαμόρφωση ‭ ‬του ενεργειακού χάρτη‭. ‬

5.‭ Ο αντίκτυπος της Τεχνητής Νοημοσύνης (Artificial Intelligence) στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις, ‬ με ‭ ‬στόχο ‭ ‬τη ‭ ‬βιώσιμη ‭ ‬ανάπτυξη, ‭ ‬χωρίς ‭ ‬αποκλεισμούς. ‭ ‬Το ‭ ‬τελευταίο‭ ‬διάστημα‭, ‬λαμβάνουν ‭ ‬χώρα πρωτοβουλίες, με στόχο την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης‭, ‬αναγνωρίζοντας τη σημασία της στη μεταμόρφωση της οικονομίας, ενώ αναδύονται ανησυχίες, σχετικά με τον βαθμό που δύναται να επηρεάσει ‭ ‬την ‭ ‬αγορά ‭ ‬εργασίας. ‭ ‬

6.‭ Ο σημαντικός αντίκτυπος στα δημοσιονομικά των κρατών, εξαιτίας των ακραίων καιρικών ‬ φαινομένων και η συμφωνία‭ ‬στο ‭COP28, ‬στα τέλη του 2023, για σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.

Η ‭ ‬παγκόσμια ‭ ‬ανάπτυξη‭ ‬ ‭ ‬εξακολουθεί‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬εξαρτάται‭ ‬ ‭ ‬σε ‭ ‬μεγάλο ‭ ‬βαθμό ‭ ‬από‭ ‬ ‭ ‬τις ‭ ‬ταχέως ‭ ‬αναπτυσσόμενες ασιατικές οικονομίες, παρά τις πιέσεις που δέχεται η κινεζική οικονομία.

Ο απολογισμός του 2023 για τις μεγάλες οικονομίες έχεις ως εξής:

‭ΗΠΑ: Η οικονομία των ΗΠΑ διατηρήθηκε δυναμική, το 2023, λόγω σημαντικών παραγόντων όπως ‬η εύρωστη καταναλωτική δαπάνη, η ισχυρή αγορά εργασίας και η ικανοποιητική κερδοφορία των επιχειρήσεων‭. ‬Παρά τις προκλήσεις,‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬ένα‭ ‬ ‭ ‬περιβάλλον‭ ‬ ‭ ‬αυστηρότερων‭ ‬ ‭ ‬πιστωτικών‭ ‬ ‭ ‬συνθηκών,‭ ‬ ‭ ‬υψηλού‭ ‬ ‭ ‬δημοσίου‭ ‬ ‭ ‬και ιδιωτικού‭ ‬ ‭ ‬χρέους‭ ‬ ‭ ‬και‭ ‬ ‭ ‬με‭ ‬ ‭ ‬τις‭ ‬ ‭ ‬συσσωρευμένες‭ ‬ ‭ ‬αποταμιεύσεις‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ νοικοκυριών‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬μειώνονται,‭ ‬ ‭ ‬η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αναθεώρησε επί τα βελτίω τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη των ΗΠΑ, στο 2,6%, για το 2023, αλλά αναμένει επιβράδυνση της οικονομίας στο 1,4%, το 2024.

Στην‭ ‬ ‭ ‬ταχεία‭ ‬ ‭ ‬αποκλιμάκωση‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬πληθωρισμού‭ ‬ ‭ ‬(δομικός‭ ‬ ‭ ‬αποπληθωριστής‭ ‬ ‭ ‬προσωπικής κατανάλωσης στο 3,2% το 2023) συνέβαλε η πρωτοφανής περιοριστική νομισματική πολιτική, με την Fed να έχει προβεί σε 11 αυξήσεις των επιτοκίων της, συνολικού ύψους 525 μονάδων βάσης, στο τρέχον εύρος του 5,25%-5,50%, ενώ, στις 3 τελευταίες συνεδριάσεις της, έχει διατηρήσει το επιτόκιο σταθερό. Τέλος, με τις αγορές να αναμένουν τη σταδιακή μείωση των επιτοκίων, μετά το πρώτο τρίμηνο του 2024, η οικονομία φαίνεται να επιτυγχάνει την «ομαλή προσγείωση», αλλά δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού, αφού οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν, ενώ, το 2024, θα λάβει χώρα η εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη Προέδρου.

Ευρωζώνη (ΖτΕ): Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις του Δεκεμβρίου της Ευρωπαϊκής ‬Κεντρικής‭ ‬ ‭ ‬Τράπεζας‭ ‬ ‭ ‬(ΕΚΤ),‭ ‬ ‭ ‬η‭ ‬ ‭ ‬ευρωζώνη‬ ‭ ‬απέφυγε‭ ‬ ‭ ‬την‭ ‬ ‭ ‬ύφεση‭ ‬ ‭ ‬και‭ ‬ ‭ ‬αναμένεται‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬επιτύχει‭ ‬ ‭ ‬ρυθμό μεγέθυνσης 0,6%, το 2023, και 0,8%, το 2024, αναθεωρημένες όμως επί τα χείρω, και για τα δύο έτη. Η Γερμανία, η ατμομηχανή της ευρωζώνης τα προηγούμενα έτη, αποτέλεσε τον «ασθενή», λόγω του υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης των επενδύσεων, της αδύναμης ζήτησης από το εξωτερικό και του περιορισμού των επιδοτήσεων για την πράσινη μετάβαση.‭ ‬ Αναμφίβολα, η πρωτοφανής αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ, κατά 450 μονάδες βάσης, από τον Ιούλιο του 2022 μέχρι και τον‭ ‬ Σεπτέμβριο‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬2023,‭ ‬ ‭ ‬η‭ ‬ ‭ ‬οποία‭ ‬ ‭ ‬μπορεί‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬συνέβαλε‭ ‬ ‭ ‬καταλυτικά‭ ‬ ‭ ‬στην‭ ‬αποκλιμάκωση‭ ‬ ‭ ‬του πληθωρισμού, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 5,4%, το 2023, ενώ αναμένεται να προσεγγίσει τον‭ ‬ ‭ ‬στόχο‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬2%,‭ ‬ ‭ ‬στα‭ ‬ ‭ ‬τέλη‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬2025.‭ ‬ ‭ ‬Όμως,‭ ‬ οι‭ ‬ ‭ ‬κίνδυνοι‭ ‬ ‭ ‬για‭ ‬ ‭ ‬τον‭ ‬ ‭ ‬πληθωρισμό,‭ ‬ ‭ ‬όπως‭ ‬ ‭ ‬οι γεωπολιτικές‭ ‬ ‭ ‬εντάσεις,‭ ‬ ‭ ‬οι‭ ‬ ‭ ‬μισθολογικές‭ ‬ ‭ ‬αυξήσεις‭ ‬ ‭ ‬και‭ ‬ ‭ ‬το‭ ‬ ‭ ‬δημοσιονομικό‭ ‬ ‭ ‬κόστος‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ‭ ‬ακραίων καιρικών φαινομένων, παραμένουν στη ΖτΕ.

Κίνα: Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, η κινεζική οικονομία θα καταφέρει να επιτύχει ρυθμό ‬ανάπτυξης άνω του 5%, το 2023, με τον πληθωρισμό να παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα (0,4%). Η αυξημένη αβεβαιότητα, οι αναταραχές στην αγορά ακινήτων, οι υπερχρεωμένοι τοπικοί επενδυτικοί φορείς και η υποτονική κατανάλωση αποτελούν τους κυριότερους παράγοντες για τη μέτρια‭ ‬ ‭ ‬επίδοση‭ ‬ ‭ ‬της‭ ‬ ‭ ‬οικονομίας.‭ ‬ ‭ ‬Για‭ ‬ ‭ ‬αυτό‭ ‬ ‭ ‬άλλωστε‭ ‬ ‭ ‬και‭ ‬ ‭ ‬ο‭ ‬ ‭ ‬οίκος‭ ‬ ‭ ‬αξιολόγησης‭ ‬Moody’s,‭ ‬ ‭ ‬αν‭ ‬ ‭ ‬και διατήρησε‭ ‬ ‭ ‬τη‭ ‬ ‭ ‬μακροπρόθεσμη‭ ‬ ‭ ‬αξιολόγηση‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬Α1,‭ ‬ προχώρησε,‭ ‬ ‭ ‬ωστόσο,‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬υποβάθμιση‭ ‬ ‭ ‬των προοπτικών‭ ‬ ‭ ‬της‭ ‬ ‭ ‬οικονομίας,‭ ‬ ‭ ‬από‭ ‬ ‭ ‬σταθερές‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬αρνητικές,‭ ‬ ‭ ‬ως‭ ‬ ‭ ‬αποτέλεσμα‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ενδείξεων‭ ‬ ‭ ‬για ανάγκη‭ ‬ ‭ ‬οικονομικής‭ ‬ ‭ ‬στήριξης‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ‭ ‬χρεωμένων‭ ‬ ‭ ‬τοπικών‭ ‬ ‭ ‬κυβερνήσεων‭ ‬ ‭ ‬και‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ‭ ‬κρατικών επιχειρήσεων.‭ ‬Τέλος,‭ ‬ ‭ ‬ανησυχίες‭ ‬ ‭ ‬μπορεί‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬προκαλέσει‭ ‬ ‭ ‬μία‭ ‬ ‭ ‬περαιτέρω‭ ‬ ‭ ‬διόρθωση‭ ‬ ‭ ‬στην‭ ‬ ‭ ‬αγορά ακινήτων, όπως και οι εμπορικές κυρώσεις σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.

Ηνωμένο Βασίλειο: Αναιμική ανάπτυξη αναμένεται στο Ην. Βασίλειο, με τον ΟΟΣΑ να εκτιμά ‬ρυθμό ανάπτυξης μόλις 0,5%, το 2023, και 0,7%, το 2024. Αναμφίβολα, ο ανοδικός επιτοκιακός κύκλος, που ξεκίνησε στα τέλη του 2021, ως αποτέλεσμα των ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων, μπορεί‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬έχει‭ ‬ ‭ ‬οδηγήσει‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬αποκλιμάκωση‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ‭ ‬τιμών‭ ‬ ‭ ‬(εκτίμηση‭ ‬ ‭ ‬7,3%‭ ‬ ‭ ‬για‭ ‬ ‭ ‬το‭ ‬ ‭ ‬2023),‭ ‬ ‭ ‬όμως υπερβαίνει‭ ‬ ‭ ‬τον‭ ‬ ‭ ‬πληθωρισμό‭ ‬ ‭ ‬άλλων‭ ‬ ‭ ‬προηγμένων‭ ‬ ‭ ‬οικονομιών.‭ ‬ ‭ ‬Η‭ ‬ ‭ ‬Κεντρική‭ ‬ ‭ ‬Τράπεζα‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬Ην. Βασιλείου (BoE) εκτιμάται ότι θα καθυστερήσει να προβεί σε μειώσεις του βασικού της επιτοκίου (5,25%), ενώ παρακολουθεί στενά την αγορά εργασίας, αφού ανησυχεί ότι οι αυξήσεις των μισθών ενδέχεται‭ ‬ ‭ ‬να‭ ‬ ‭ ‬καθυστερήσουν‭ ‬ ‭ ‬την‭ ‬ ‭ ‬επιστροφή‭ ‬ ‭ ‬του ‭ ‬πληθωρισμού‭ ‬ ‭ ‬στον‭ ‬ ‭ ‬στόχο‭ ‬ ‭ ‬του‭ ‬ ‭ ‬2%.‭ ‬ ‭ ‬Τέλος,‭ ‬ ‭ ‬η ενίσχυση‭ ‬ ‭ ‬των‭ ‬ ‭ ‬δημοσιονομικών‭ ‬ ‭ ‬προσπαθειών‭ ‬ ‭ ‬είναι‭ ‬ουσιαστικής‭ ‬ ‭ ‬σημασίας,‭ ‬ ‭ ‬σε‭ ‬ ‭ ‬ένα‭ ‬ ‭ ‬περιβάλλον υψηλού δανεισμού και παγκόσμιας αβεβαιότητας.

Το 2024 αναμένεται να είναι μία μεταβατική χρονιά για την οικονομία της Ευρωζώνης, με τον πληθωρισμό να υποχωρεί σημαντικά και τις μειώσεις επιτοκίων να αποτελούν μία ορατή προοπτική μετά από μία διετία συνεχόμενων αυξήσεων τους σε υψηλά επίπεδα πολλών δεκαετιών.

Η μείωση του πληθωρισμού και των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα στηρίξει τα εισοδήματα και την κατανάλωση, με την ανεργία να προβλέπεται να παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα, αλλά αυτό θα γίνει σταδιακά και μάλλον από το δεύτερο εξάμηνο του νέου έτους. Επομένως, συνολικά για το 2024 οι προσδοκίες είναι περιορισμένες, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προβλέπει τον Δεκέμβριο ελαφρά μόνο υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στην Ευρωζώνη σε σχέση με το 2023 (0,8% έναντι 0,6%). Σύμφωνα με την πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που έγινε τον Νοέμβριο, η ανάπτυξη θα φθάσει το 1,2% το επόμενο έτος. Η υποτονική οικονομική δραστηριότητα στην Ευρωζώνη αναμένεται να αποτελέσει περιοριστικό παράγοντας για τις ελληνικές εξαγωγές, αλλά συνολικά η ελληνική οικονομία αναμένεται να υπεραποδώσει το 2024, όπως και το 2023. Η Κομισιόν προβλέπει ότι το ΑΕΠ της θα αυξηθεί 2,3%, ενώ με τον κρατικό προϋπολογισμό ο πήχης μπαίνει ακόμη πιο ψηλά, στο 2,9%.

Για τη χρονιά που φεύγει, η αύξηση του ελληνικού ΑΕΠ εκτιμάται στο 2,4% από την Κομισιόν, χάρη κυρίως στις επενδύσεις και τα έσοδα – ρεκόρ από τον τουρισμό, με τις πρώτες να αναμένεται να καθοδηγήσουν και φέτος την ανάπτυξη.

Για τον πληθωρισμό, με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat, ο κρατικός προϋπολογισμός προβλέπει ότι θα μειωθεί από 4,1% σε μέσα επίπεδα φέτος στο 2,6% το 2024, περίπου όσο προβλέπει η ΕΚΤ για το σύνολο της Ευρωζώνης (2,7%).

Καθοριστικός παράγοντας για τη μείωση του πληθωρισμού θα είναι η αποκλιμάκωση των τιμών των τροφίμων, οι οποίες συνεχίζουν να αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς φέτος (ο ετήσιος ρυθμός αύξησης τον Νοέμβριο ήταν 6,8% για το σύνολο της Ευρωζώνης και 8,8% για την Ελλάδα). Η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ευρωζώνη θα μειωθεί δραστικά στο 2,6% το τελευταίο τρίμηνο του 2024, λόγω της μείωσης των διεθνών τιμών και του ενεργειακού κόστους.

Οι τιμές της ενέργειας, οι οποίες μειώθηκαν φέτος σημαντικά από τα επίπεδα που είχαν εκτοξευθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση του πληθωρισμού, αναμένεται να σταθεροποιηθούν. Επομένως, δεν αναμένεται να συμβάλλουν περαιτέρω στη μείωση του πληθωρισμού το 2024.

Η αβεβαιότητα για τις τιμές ενέργειας παραμένει, πάντως, υψηλή, δεδομένου ότι ο συνεχιζόμενος πόλεμος του Ισραήλ κατά της Χαμάς έχει προκαλέσει μία γενικότερη ένταση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, με αποκορύφωμα τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι στηρίζονται από το Ιράν, κατά πλοίων που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα.

Οι επιθέσεις αυτές οδήγησαν πολλές μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες που μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στην Ευρώπη να ακολουθούν μία άλλη διαδρομή για τα πλοία τους, μέσω της Νότιας Αφρικής, η οποία διαρκεί πολλές ημέρες περισσότερο και βέβαια με πολύ μεγαλύτερο κόστος. Η ένταση οδήγησε σε αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπρεντ τις τελευταίες εβδομάδες.

Η διεθνής ναυτική δύναμη, η οποία συγκροτήθηκε με τη συμμετοχή πολλών χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για να διασφαλίσει την απρόσκοπτη πορεία των πλοίων μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, έχει αναλάβει δράση στην περιοχή και μένει να φανεί αν οι ναυτιλιακές θα αποφασίσουν να χρησιμοποιούν ξανά τη διαδρομή αυτή.

Mε πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Aνάπτυξη 2,1% με θετικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας σημείωσε η Ελλάδα κατά το τρίμηνο, σύμφωνα με έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, αν και δεν λείπουν αδυναμίες, κυρίως στο πεδίο των επενδύσεων και στην παραγωγικότητα της εργασίας, ενώ με αργούς ρυθμούς κινείται και η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Τον Νοέμβριο ο πληθωρισμός στην Ελλάδα επιβραδύνθηκε στο 2,9% και η αποκλιμάκωση συνολικά μέσα στο 2023 άφησε περισσότερο «χώρο» στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώνεται στα 5,2 δισ. ευρώ βασισμένο σε ισχυρά φοροέσοδα, σε απασχόληση και μισθούς, αλλά και στην επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και στην τουριστική ανάπτυξη.

Σε καλή τροχιά κινείται και η μείωση του χρέους το οποίο ως προς το ΑΕΠ έπεσε στο 160,9% μέσα στο έτος.

Ωστόσο, αν και το Γραφείο τονίζει πως υπήρξε αύξηση των επενδύσεων και της ιδιωτικής κατανάλωσης που στήριξαν την ανάπτυξη, αλλά και πιο μικρή αύξηση των εξαγωγών κατά 1%, η τελευταία αντισταθμίστηκε από τις αυξημένες εισαγωγές (2,9%) και την πτώση της δημόσιας κατανάλωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την ελληνική οικονομία, ενώ συνολικά το προφίλ της Ελλάδας όσον αφορά στο χρέος έχει βελτιωθεί σημαντικά.

Το Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής υπογραμμίζει πως ο στόχος του προϋπολογισμού 2024 για πρωτογενές πλεόνασμα 2,1% είναι βατός, αν η οικονομία αναπτυχθεί με ρυθμό 2,5%-3% ενώ οι προοπτικές για την επόμενη διετία είναι ευνοϊκές με την προϋπόθεση πως η Ελλάδα θα «πατήσει γκάζι» στις μεταρρυθμίσεις και στις επενδύσεις.

Τα αδύνατα σημεία

Σημειώνεται, εντούτοις, πως η ελληνική οικονομία υποφέρει από επενδυτικό κενό, που ανέρχεται στο 9,05% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, αλλά και από κενό στην παραγωγικότητα της εργασίας, κατά 55% σε σχέση με την Ευρωζώνη.

Ανησυχία εκφράζεται επίσης για σε σχέση με τις καθυστερήσεις που εμφανίζει η οικονομία στην αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο, όπως αναφέρει, είναι στρατηγικής σημασίας για τον μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας σε ένα εξωστρεφές παραγωγικό μοντέλο που να ενσωματώνει και τα πλεονεκτήματα της πράσινης μετάβασης, του ψηφιακού μετασχηματισμού και της ψηφιακής μεταρρύθμισης του κράτους και του δημοσίου, και την κοινωνική συνοχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τη δημιουργία Εθνικού Επενδυτικού Ταμείου και τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία των επιχειρήσεων του Δημοσίου που λειτουργούν υπό την ομπρέλα του Υπερταμείου ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας την Τρίτη στο Growth fund Summit» που διοργανώνει το Υπερταμείο στην Αθήνα. Όπως τόνισε, από εδώ και πέρα το Υπερταμείο αλλάζει, αποκτώντας μια έντονη αναπτυξιακή διάσταση.

Σύμφωνα με τον υπουργό, οι δύο αυτές αλλαγές επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που έγιναν με τον ESM για τη μεταφορά της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ από το Υπερταμείο στο Δημόσιο – η σχετική νομοθετική ρύθμιση έχει ήδη ψηφιστεί.

Το Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο θα λειτουργεί στο πλαίσιο του Υπερταμείου και θα είναι ένα επενδυτικό εργαλείο, αντίστοιχο με αυτά που λειτουργούν στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, που θα κινητροδοτεί αναπτυξιακές πρωτοβουλίες, ιδιαίτερα σε κλάδους αιχμής, νέες τεχνολογίες και «πράσινες» επενδύσεις.

Τα πρώτα κεφάλαια του Επενδυτικού Ταμείου θα προέλθουν από το Δημόσιο με την εξής διαδικασία: θα γίνει αποτίμηση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ από ανεξάρτητο εκτιμητή και στη συνέχεια κεφάλαια που αντιστοιχούν στο 50% της αξίας τους θα διοχετευθούν στο Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο, ενώ το υπόλοιπο 50% θα διατεθεί για τη μείωση του Δημοσίου χρέους.

«Το Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο θα έχει σύγχρονο μάνατζμεντ και θα λειτουργεί με βάση τις καλύτερες ευρωπαϊκές πρακτικές. Αξιοποιούμε τη λειτουργία του Υπερταμείου και το στρέφουμε σε κατεύθυνση ολοένα και περισσότερο αναπτυξιακή για την ελληνική οικονομία», σημείωσε ο κ. Χατζηδάκης.

Νέο θεσμικό πλαίσιο

Η δεύτερη πρωτοβουλία αφορά στην ψήφιση, ως το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2024, νέου θεσμικού πλαισίου που θα προωθεί περαιτέρω τον εκσυγχρονισμό των δημοσίων επιχειρήσεων που λειτουργούν υπό την ομπρέλα του Υπερταμείου. «Θέλουμε μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία και εμπορική δυναμική. Δεν θέλουμε τις δυσκαμψίες που υπάρχουν σήμερα σε επιχειρήσεις που σχετίζονται με το Δημόσιο. Έχουμε θετικά και αρνητικά παραδείγματα, εμπνέομαι πιο πολύ από τις επιχειρήσεις που έχουν περιορίσει τα ελλείμματά τους και έδωσαν περισσότερες ευκαιρίες στους εργαζόμενους», τόνισε ο υπουργός.

Ήδη, όπως υπογράμμισε, έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα με τον νόμο 4972/2022 περί Εταιρικής Διακυβέρνησης Ανωνύμων Εταιρειών του Δημοσίου, με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν μια σειρά από χρόνια ζητήματα, και δημιουργήθηκε το πλαίσιο για επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων.

«Δεν είναι σύνθημα ότι το Υπερταμείο αλλάζει. Γίνεται ένας φορέας όπως θα τον ήθελε ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, που θα συμβάλει ολοένα και περισσότερο στην ανάπτυξη της οικονομίας ώστε να προχωρήσει η πατρίδα μας μπροστά. Είδαμε τις δυσλειτουργίες και τα προβλήματα. Προχωρούμε στην αντιμετώπισή τους και τη δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε το Υπερταμείο να λειτουργήσει προς όφελος της ανάπτυξης, των θυγατρικών του επιχειρήσεων, των εργαζομένων σε αυτές και της προοπτικής γενικότερα της ελληνικής οικονομίας», κατέληξε ο κ. Χατζηδάκης.

Ένα βήμα πριν την οριστική επιστροφή στον παγκόσμιο επενδυτικό χάρτη βρίσκεται η ελληνικής οικονομίας, η οποία την Παρασκευή (01.12.2023) το βράδυ έκανε ακόμη αποφασιστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, μετά την απόκτηση της επενδυτικής αξιολόγησης από έναν ακόμη οίκο όπως αυτός της Fitch. Έτσι πλέον απομένει μόνο η Moody’s που διατηρεί με χαμηλή βαθμολογία τα ελληνικά ομόλογα, κάτι που εκτιμάται ότι αυτό θα πάψει να ισχύει από την προσεχή αξιολόγηση του οίκου.

Δεδομένων των κανόνων που υπάρχουν μετά και την αναβάθμιση της Fitch, έστω και χωρίς την Moody’s στο τυπικό του πράγματος η ελληνική οικονομία κατέχει την επενδυτική βαθμίδα και έτσι ένας σημαντικός αριθμός κεφαλαίων μπορούν να έρθουν στην χώρα, κάτι που μέχρι πρόσφατα εμποδιζόταν, εξαιτίας αυτής της έλλειψης.

Το χαμηλότερο κόστος δανεισμού της Ελλάδος και η ένταξη της χώρας στα επενδυτικά «πορτοφόλια» διεθνών θεσμικών, θα έχει άμεση επίδραση στην εγχώρια χρηματιστηριακή αγορά, η οποία θα αναβαθμιστεί από αναδυόμενη σε αναπτυγμένη. Μπαίνοντας στην ομάδα των «ώριμων» αγορών, η Ελλάδα θα προσελκύσει ισχυρότερους επενδυτές, ξένους και εγχώριους, ενώ το χαμηλότερο κόστος χρήματος που θα διαχυθεί από τη μείωση των spreads των ομολόγων σε όλο το φάσμα της οικονομίας, θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να υλοποιήσουν περισσότερα επενδυτικά projects.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι το ελληνικό χρηματιστήριο θα είναι το πρώτο που θα νιώσει αυτή την αλλαγή, προς το καλύτερο βέβαια, αφού θα εισρεύσουν διεθνή κεφάλαια. Λόγω του ότι μάλιστα το ΧΑ δεν διαθέτει σημαντικό βάθος μπορεί έρθει μία σημαντική μεταβολή σε σχετικά σύντομα χρονικό διάστημα.

Μάλιστα αν βοηθηθεί και από την διεθνή τάση, η οποία έχει να καταγράψει σε επίπεδο ανόδου των μετοχών, έναν εξαιρετικό Νοέμβριο, τότε αναμφίβολα ίσως δούμε τον τελευταίο μήνα του έτους να καταγράφει το ΧΑ, σημαντικά κέρδη, ειδικά σε κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες μετοχών που σχετίζονται άμεσα με την αναβάθμιση, όπως για παράδειγμα οι τράπεζες.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα το τελευταίο 4μηνο έχει λάβει τρεις αναβαθμίσεις από διεθνείς οίκους Fitch, S & P και DBRS, κάτι που βάζει ξανά στην Ελλάδα, μετά από 13 χρόνια στον «χάρτη» των «Premium» επενδυτών διεθνώς, διαμορφώνοντας πολύ ευνοϊκές συνθήκες δανεισμού για το Ελληνικό Δημόσιο, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία και κυρίως τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Και μπορεί τα οφέλη για το μέσο νοικοκυριό να μην είναι άμεσα ορατό, αλλά πολύ σύντομα κυρίως έμμεσα θα φανεί αυτό το όφελος, τόσο για το απλό νοικοκυριό όσο και την μικρομεσαία επιχείρηση που θα δουν, σε μια εποχή υψηλών επιτοκίων, το κόστος δανεισμού τους να μειώνεται.

Παράλληλα, η έλευση νέων, ισχυρότερων και μακροπρόθεσμων επενδυτών που θα επενδύσουν στη χώρα μας, θα ανοίξει περισσότερες θέσεις εργασίας, και καλύτερα αμειβόμενες, κάτι που άλλωστε αποτελεί και βασική στρατηγική επιδίωξη της κυβέρνησης.

Σύμφωνα με αναλύσεις που έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας, η Ελλάδα μπορεί να προσελκύσει πάνω από δεκαπλάσια επενδυτικά κεφάλαια σε σχέση με αυτά που επένδυαν μέχρι σήμερα στη χώρα, τα οποία θα κατευθυνθούν στην αγορά των ελληνικών ομολόγων, των μετοχών, των ακινήτων και των λοιπών ελληνικών περιουσιακών στοιχείων (assets).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κατά 2,4% φέτος και 2% το 2024 αναμένει να αναπτυχθεί η ελληνική οικονομία ο ΟΟΣΑ, σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεσή του (Economic Outlook) του, η οποία δημοσιεύτηκε σήμερα.

Όσον αφορά το 2025 ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας φτάσει στο 2,4%.Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να μειωθεί. Και εξαιτίας του υψηλού κόστους διαβίωσης και των ζημιών από τις πρόσφατες φυσικές καταστροφές, αλλά να ενισχυθεί σταδιακά στο βαθμό που θα μειώνεται ο πληθωρισμός και καθώς η συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης θα στηρίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Αναλυτικά, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί 1,4% εφέτος και 1,6% το 2025 από 3,1% το 2023.

Σαν παράγοντες στήριξης των επενδύσεων και των εξαγωγών αναφέρονται η βελτίωση στο επιχειρηματικό περιβάλλον και η αύξηση των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ. Οι επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν 5,2% το 2024 και 6,2% το 2025 μετά από αύξηση 6,4% εφέτος και οι εξαγωγές (αγαθών και υπηρεσιών) κατά 0,9% και 3,3%, αντίστοιχα, μετά από αύξηση 3,1% εφέτος.

Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, «η διευθέτηση των σημερινών καθυστερήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα ενισχύσει τις επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν από 1% του ΑΕΠ εφέτος στο 2% το 2025».

«Τα επιτεύγματα όσον αφορά στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τη μείωση του χρέους έχουν αποτυπωθεί στο αξιόχρεο της Ελλάδα, το οποίο επανήλθε στην επενδυτική βαθμίδα τον Σεπτέμβριο του 2023», τονίζει ο ΟΟΣΑ.

Σε σχέση με το μέτωπο του πληθωρισμού, ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι η μείωσή του θα είναι αργή λόγω μισθολογικών πιέσεων, καθώς σημειώνονται ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό.

Συγκεκριμένα, με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat, ο πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει από 4,3% σε μέσα επίπεδα εφέτος στο 2,8% το 2024 και περαιτέρω στο 2,4% το 2025.

Ο δομικός πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί από 5,7% φέτος στο 3,2% το 2024 και το 2,5% το 2025. Οι μισθοί αυξήθηκαν 4,3% σε ετήσια βάση στο β’ τρίμηνο φέτος. «Ένας πιο επίμονος πληθωρισμός ή νέες διαταραχές στις ενέργεια και την προσφορά, αποτελούν βασικούς κινδύνους και θα μπορούσαν να μειώσουν την κατανάλωση και την αύξηση των επενδύσεων», σημειώνει η έκθεση.

Η Ελλάδα προβλέπεται πως θα επιτύχει αυξανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα, σημειώνει η έκθεση, από 1,1% του ΑΕΠ το 2023 στο 2,1% το 2025, κάτι που θα συμβάλει στην ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους από 163% του ΑΕΠ εφέτος στο 152% το 2025. Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι το επίπεδο του χρέους παραμένει υψηλό παρά τις καλοδεχούμενες μειώσεις που έγιναν. Η επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων τουλάχιστον 1,5% του ΑΕΠ πιο μακροπρόθεσμα και η στήριξη ισχυρής ανάπτυξης είναι σημαντικά για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, σημειώνει.

Η αύξηση των φορολογικών εσόδων και η σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για την ενέργεια και τα τρόφιμα, οι οποίες ανέρχονται σε 1% του ΑΕΠ το 2023, δημιουργεί κάποιο δημοσιονομικό χώρο για νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, σύμφωνα με τον κρατικό προϋπολογισμό. «Μέτρα ύψους 0,7% του ΑΕΠ το 2023 και 1,1% το 2024 αυξάνουν τα εισοδήματα των συνταξιούχων, των δημοσίων υπαλλήλων και των ομάδων με χαμηλό εισόδημα, αν και οι παλαιότερες συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις αναμένεται να συγκρατήσουν τις δημόσιες δαπάνες», σημειώνεται. Οι δημόσιες δαπάνες για αποζημιώσεις από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες εκτιμώνται στο 0,3% του ΑΕΠ εφέτος.

Η αύξηση της απασχόλησης γυναικών και νέων παραμένει πολύ σημαντική για την επίτευξη περαιτέρω βελτιώσεων στο δυνητικό προϊόν, τονίζει ο ΟΟΣΑ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ