Μπορεί ο παγκόσμιος τουρισμός να έχει ανακάμψει σε πολύ μεγάλο βαθμό από το τεράστιο πλήγμα της πανδημίας, υπάρχει όμως μία κατηγορία ταξιδιωτών που δεν επέστρεψε ποτέ στα εστιατόρια με νουντλς της Ταϊπέι ή στις μπουτίκ του Παρισιού.

Οι Κινέζοι έκαναν 170 εκατ. ταξίδια στο εξωτερικό το 2019, ξοδεύοντας 248 δισ. δολάρια, καθώς αγόραζαν από αεροπορικά εισιτήρια και διαμονές σε ξενοδοχεία έως ρούχα και αξεσουάρ από τα brands της πολυτέλειας. Πρακτικά, αυτοί ευθύνονταν για το 14% των δαπανών σε ταξίδια στο εξωτερικό ανά τον κόσμο, σύμφωνα με τα στοιχεία του World Travel and Tourism Council.

Μετά τον κορωνοϊό, οι ξενοδόχοι, οι καταστηματάρχες και οι τουριστικοί πράκτορες που τους περίμεναν απογοητεύτηκαν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέλυσε το Bloomberg, οι θέσεις στις πτήσεις που φεύγουν από την Κίνα για το εξωτερικό αντιστοιχούν σήμερα μόλις στο 60% των επιπέδων του 2019. Μάλιστα, 45 ξένοι προορισμοί δεν έχουν πια άμεση αεροπορική σύνδεση με την Κίνα.

Η απουσία των Κινέζων στερεί από τον παγκόσμιο τουρισμό έσοδα 129 δισ. δολαρίων, δείχνει η έρευνα.

Οι λόγοι για αυτή τη μείωση είναι διάφοροι. Η ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας είναι κάθε άλλο παρά δυναμική, με αποτέλεσμα οι Κινέζοι καταναλωτές να προτιμούν πιο φθηνές διακοπές εντός συνόρων. Οι πολιτικές εντάσεις έχουν καθυστερήσει την αποκατάσταση των τουριστικών δεσμών. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Γάζα έχουν κάνει τα μακρινά ταξίδια πιο περίπλοκα. Και στα μάτια του κινεζικού κοινού, που δίνει σημασία στην ασφάλεια, τα ταξίδια στο εξωτερικό μοιάζουν λιγότερο ελκυστικά.

Είναι όμως και αποτέλεσμα της πολιτικής του προέδρου Xi Jinping. Καθώς η οικονομία δυσκολεύεται, οι Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν δώσει προτεραιότητα στον τοπικό τουρισμό έναντι των μακρινών ταξιδιών. Για παράδειγμα, έδωσαν τη δυνατότητα για ψώνια duty-free στο νησί Hainan και άνοιξαν νέους συναυλιακούς χώρους. Η κυβέρνηση προωθεί επίσης τα ταξίδια σε συγκεκριμένους προορισμούς, όπως στη Σαουδική Αραβία, που αποτελεί σημαντικό εταίρο της Κίνας στο project One Belt One Road.

«Η γεωπολιτική έχει επηρεάσει τους διεθνείς προορισμούς στους οποίους πηγαίνουν οι Κινέζοι», λέει ο Duncan Wrigley, επικεφαλής οικονομολόγος για την Κίνα στην Pantheon Macroeconomics.

Στην Ευρώπη, τα στοιχεία του Bloomberg δείχνουν ότι τουλάχιστον το ένα τέταρτο των πόλεων που είχαν απευθείας πτήσεις προς την Κίνα, σήμερα δεν έχουν πια τέτοια πρόσβαση. Ανάμεσα στις πόλεις αυτές είναι η Πράγα, το Όσλο και η Νίκαια. Αντίστοιχη είναι και η μείωση των κινεζικών πόλεων που συνδέονται με απευθείας πτήσεις με την Ευρώπη.

Η Sarah Sun, η οποία λειτουργεί ένα κατάστημα duty-free κοντά στο Παλάτι των Βερσαλλιών, είπε στο Bloomberg ότι πολλά καταστήματα στο Παρίσι εξακολουθούν να γράφουν ζημιές, γιατί έκαναν μεγάλες δαπάνες περιμένοντας την επιστροφή των Κινέζων τουριστών, η οποία δεν ήρθε ποτέ.

Πηγή: moneyreview.gr

Φωτογραφία: Alicia Steels – Unsplash

Από τις συζητήσεις για τη στάση των χωρών στον Πόλεμο στη Γάζα και στον Πόλεμο στην Ουκρανία έως τις αντιπαραθέσεις για το μέλλον της παγκοσμιοποίησης ή τον τρόπο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, μία έννοια έρχεται συνεχώς στο επίκεντρο τα τελευταία χρόνια: Ο Παγκόσμιος Νότος. Φαίνεται να έχει γίνει της μόδας στις διεθνείς αναλύσεις. Υπάρχει, όμως, κάτι τέτοιο; Και τι ακριβώς σημαίνει;

Υποτίθεται ότι ο όρος αναφέρεται σε 122 χώρες. Το να ρίξεις, όμως, περισσότερο από το ήμισυ της ανθρωπότητας σε έναν μόνο «κουβά» μπορεί να αποδειχθεί προβληματικό, εξηγεί σε ανάλυσή του το Foreign Policy, σχολιάζοντας πως η ψευδαίσθηση ενός συλλογικού μη δυτικού κόσμου είναι επίμονη τόσο στη Δύση όσο και μεταξύ των υπολοίπων.

«Η συγκέντρωση του τεράστιου, διαφορετικού και ευρέως διασκορπισμένου μη δυτικού κόσμου σε μια ενιαία κατηγορία με υποτιθέμενα παρόμοια συμφέροντα έχει γίνει μια βολική συντομογραφία σε συζητήσεις για θέματα που κυμαίνονται από την κλιματική πολιτική έως την απάντηση στην πανδημία του COVID-19 έως τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Καθώς πολλές μη δυτικές χώρες παρατάσσονται ενάντια στο Ισραήλ στις ψηφοφορίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η ιδέα ότι υπάρχει ένας Παγκόσμιος Νότος σε αντίθεση με έναν Παγκόσμιο Βορρά έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη έλξη» σημειώνει το FP.

Ωστόσο, η χρήση του Παγκόσμιου Νότου ως κατηγορίας και πλαισίου αναφοράς καθιστά πολύ πιο δύσκολο να κατανοήσουμε τις περίπλοκες πραγματικότητες διαφορετικών χωρών και περιοχών. Τι κοινό έχει η Κίνα με το Περού; Το Κατάρ με την Αϊτή; Η Ταϊλάνδη με τη Σιέρα Λεόνε; Η συγκέντρωση χωρών όπως αυτές σε μια ενιαία κατηγορία -και στη συνέχεια ο ορισμός αυτής της κατηγορίας ως εγγενώς διαφορετικής από έναν παγκόσμιο Βορρά- αποτελεί εμπόδιο για την κατανόηση ενός πολύπλοκου κόσμου.

Ο Παγκόσμιος Νότος ως όρος αντανακλά σε κάποιες περιπτώσεις τις ελπίδες για  έναν πιο δίκαιο πολιτικά και οικονομικά κόσμο και σε άλλες τους φόβους για ανατροπή της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Προέκυψε από τις μετα-αποικιακές διαμάχες μεταξύ της Δύσης και των υπολοίπων κατά μήκος πολλαπλών αξόνων – ανεπτυγμένοι έναντι αναπτυσσόμενων, πλούσιοι εναντίον φτωχών, ισχυροί έναντι ανίσχυρων.

Η Γραμμή Brandt και ο πραγματικός κόσμος

Μια επιτροπή με επικεφαλής τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Βίλι Μπραντ κωδικοποίησε τη διαίρεση σε μια έκθεση του 1980, σχεδιάζοντας κυριολεκτικά μια παχιά μαύρη γραμμή σε έναν χάρτη του κόσμου. Η λεγόμενη «Γραμμή Brandt» έχει αντέξει ως τρόπος σκέψης για τη σχέση μεταξύ της Δύσης και των υπολοίπων. Μετά από μια περίοδο «χειμερίας νάρκης» στον ακαδημαϊκό χώρο κατά τη διάρκεια της ακμής της παγκοσμιοποίησης στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ιδέα ενός παγκόσμιου Νότου επανήλθε στον διεθνή λόγο τα τελευταία χρόνια.

Επομένως, σχολιάζει το Foreign Policy, η ιδέα «είναι το παλιό κρασί σε ένα νέο μπουκάλι, που στέκεται σε μια μακρά σειρά ιδεών και “-ισμών” που προέκυψαν από τη συνάντηση της Ευρώπης με τον υπόλοιπο κόσμο που ξεκίνησε σοβαρά πριν από πέντε αιώνες». Στον 20ο αιώνα, αυτή η συνάντηση δημιούργησε πολλά διεθνικά κινήματα, ομάδες και ιδεολογίες: πανασιατικό, παναραβισμό, παναφρικανισμό, πανισλαμισμό, το Κίνημα των Αδεσμεύτων, τον Τρίτο Κόσμο και το G-77. Μερικές από αυτές ήταν ιδέες των γηγενών, άλλες -όπως ο Τρίτος Κόσμος- προϊόν των δυτικών ακαδημαϊκών ελίτ. Κανένας από αυτούς τους όρους δεν επέζησαν από μια σοβαρή συνάντηση με τον πραγματικό κόσμο.

Αυτές οι υπερβατικές, αντιδυτικές και μετα-αποικιακές ιδεολογίες έπεσαν αναπόφευκτα θύμα των δυνάμεων του εθνικισμού, οι οποίες αναιρούσαν πολλές από τις υπερεθνικές ταυτότητες που οι υποστηρικτές τους προσπάθησαν να δημιουργήσουν στην προσπάθεια να αντισταθούν στη Δύση. Ακόμη και σε περιφερειακό επίπεδο, τυχόν κοινές ταυτότητες θρησκείας και εθνότητας δεν θα μπορούσαν να αποτυπώσουν τις πολλαπλές συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων εθνικισμών. Κατά τη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ του 1956, ο τότε πρωθυπουργός του Πακιστάν απέρριψε την αραβική ενότητα ως «μηδέν συν μηδέν συν μηδέν». Το πρόβλημα της οικοδόμησης της αραβικής ενότητας παραμένει μέχρι σήμερα.

Αντικρουόμενα συμφέροντα διαψεύδουν την ιδέα ενός Παγκόσμιου Νότου

Έντονα αποκλίνοντα οικονομικά συμφέροντα, αναπτυξιακά μονοπάτια, πολιτικές παραδόσεις διαψεύδουν επίσης την ιδέα ενός Παγκόσμιου Νότου ως ενιαίας ομάδας. Πράγματι, πολλές από τις συγκρούσεις του κόσμου σήμερα είναι μεταξύ και εντός των αναπτυσσόμενων κρατών. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες να τις χωρέσουμε κάτω από τον μανδύα ενός υποτιθέμενου ανταγωνισμού Βορρά-Νότου, αυτές οι διακρατικές και ενδοκρατικές συγκρούσεις συνεχίζουν να κυριαρχούν στην πολιτική του μη δυτικού κόσμου.

Στην επιδίωξη οικονομικών στόχων και στόχων ασφάλειας, οι μη δυτικές ελίτ σπάνια είχαν πρόβλημα να ενώσουν τα χέρια με τη Δύση. Το Πακιστάν, ανήσυχο για την Ινδία, εντάχθηκε στις συμμαχίες του Ψυχρού Πολέμου υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ινδία, ανήσυχη για την κινεζική ηγεμονία, σήμερα συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Βιετνάμ, του οποίου η κομμουνιστική ιδεολογία είναι παρόμοια με την Κίνα, οικοδομεί μια στρατηγική εταιρική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ενισχύσει την αυτονομία του έναντι της συμπεριφοράς της Κίνας στην περιοχή.