Αυξημένη κατά 17,6% σε σχέση με το 2022 ήταν η ταξιδιωτική κίνηση τη χρονιά που πέρασε, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, ήρθαν 32,73 εκατ. ξένοι ταξιδιώτες, δηλαδή κατά 1,3 εκατ. περισσότεροι από τα 31,34 εκατ. των ταξιδιωτών που είχαν έρθει το 2019. 

Αύξηση κατά 2,783 δισ. ευρώ (15,7%) παρουσίασαν οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 20,459 δισ. ευρώ, ενώ αύξηση κατά 520,5 εκατ. ευρώ (27,0%) παρατηρήθηκε και στις ταξιδιωτικές πληρωμές, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 2,44 δισ. ευρώ. Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 2,7%.

Ταξιδιωτικό ισοζύγιο

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΤτΕ, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο το Δεκέμβριο του 2023 εμφάνισε πλεόνασμα 114,9 εκατ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 66,8 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2022. Ειδικότερα, αύξηση κατά 41,5% κατέγραψαν το Δεκέμβριο του 2023 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 344,2 εκατ. ευρώ, έναντι 243,1 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2022, ενώ αύξηση κατά 30,0% παρατηρήθηκε και στις ταξιδιωτικές πληρωμές (Δεκέμβριος 2023: 229,2 εκατ. ευρώ, Δεκέμβριος 2022: 176,3 εκατ. ευρώ). Η αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων οφείλεται στην άνοδο της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης κατά 32,0%, καθώς και της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι κατά 6,3%. Οι καθαρές εισπράξεις από την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών συνέβαλαν κατά 26,4% στο σύνολο των καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες και αντιστάθμισαν κατά 4,2% το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών.

Κατά το έτος 2023, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο εμφάνισε πλεόνασμα 18.014,4 εκατ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 15.751,5 εκατ. ευρώ το 2022. Αύξηση κατά 2.783,4 εκατ. ευρώ (15,7%) παρουσίασαν οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 20.459,5 εκατ. ευρώ, ενώ αύξηση κατά 520,5 εκατ. ευρώ (27,0%) παρατηρήθηκε και στις ταξιδιωτικές πληρωμές, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 2.445,1 εκατ. ευρώ. Η άνοδος των ταξιδιωτικών εισπράξεων οφείλεται στην αύξηση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης κατά 17,6%, καθώς η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 2,7%. Οι καθαρές εισπράξεις από την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών αντιστάθμισαν κατά 55,6% το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών και συνέβαλαν κατά 82,9% στο σύνολο των καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες.

Ταξιδιωτικές εισπράξεις

Τον Δεκέμβριο του 2023, όπως προαναφέρθηκε, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 41,5% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2022. Αναλυτικότερα, αύξηση κατά 64,5% εμφάνισαν οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 161,1 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών εκτός της ΕΕ-27 αυξήθηκαν κατά 23,2% (Δεκέμβριος 2023: 172,2 εκατ. ευρώ, Δεκέμβριος 2022: 139,8 εκατ. ευρώ). Η άνοδος των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 ήταν αποτέλεσμα της αύξησης των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ κατά 60,3% (Δεκέμβριος 2023: 131,4 εκατ. ευρώ, Δεκέμβριος 2022: 82,0 εκατ. ευρώ), καθώς και των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ κατά 86,5% στα 29,7 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, όσον αφορά τις σημαντικότερες χώρες προέλευσης ταξιδιωτών από τη ζώνη του ευρώ, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 110,5% και διαμορφώθηκαν στα 52,9 εκατ. ευρώ, ενώ αυτές από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 10,9% και διαμορφώθηκαν στα 12,4 εκατ. ευρώ. Από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27, μείωση κατά 19,1% παρουσίασαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 21,1 εκατ. ευρώ, καθώς και αυτές από τις ΗΠΑ, οι οποίες μειώθηκαν κατά 27,6% και διαμορφώθηκαν στα 23,4 εκατ. ευρώ. Οι εισπράξεις από τη Ρωσία σημείωσαν αύξηση κατά 106,6% και διαμορφώθηκαν στα 1,3 εκατ. ευρώ.

Το έτος 2023, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις παρουσίασαν αύξηση κατά 15,7% σε σύγκριση με το 2022 και διαμορφώθηκαν στα 20.459,5 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 κατά 11,5%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 11.158,3 εκατ. ευρώ, καθώς και των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών εκτός της ΕΕ-27 κατά 18,5%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 8.591,5 εκατ. ευρώ. Αναλυτικότερα, οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκαν στα 9.058,9 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 12,4%, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ εμφάνισαν αύξηση κατά 7,8% και διαμορφώθηκαν στα 2.099,4 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 9,5% και διαμορφώθηκαν στα 3.563,8 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 11,6% και διαμορφώθηκαν στα 1.425,4 εκατ. ευρώ. Από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27, άνοδο κατά 5,8% σημείωσαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 3.307,8 εκατ. ευρώ, καθώς και οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 14,0% και διαμορφώθηκαν στα 1.367,6 εκατ. ευρώ. Τέλος, οι εισπράξεις από τη Ρωσία μειώθηκαν κατά 20,8% και διαμορφώθηκαν στα 32,8 εκατ. ευρώ.

Εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση το Δεκέμβριο του 2023 διαμορφώθηκε σε 765,5 χιλ. ταξιδιώτες, αυξημένη κατά 32,0% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2022. Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση μέσω αεροδρομίων αυξήθηκε κατά 24,1% σε σύγκριση με το Δεκέμβριο του 2022 και αυτή μέσω οδικών συνοριακών σταθμών κατά 47,6%. Η αύξηση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης προήλθε από την άνοδο της ταξιδιωτικής κίνησης τόσο από τις χώρες της ΕΕ-27 κατά 54,1% όσο και από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27 κατά 17,3%. Αναλυτικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκε σε 234,8 χιλ. ταξιδιώτες, αυξημένη κατά 44,0%, ενώ άνοδο κατά 78,4% εμφάνισε και η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ, η οποία διαμορφώθηκε σε 120,6 χιλ. ταξιδιώτες.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία αυξήθηκε κατά 87,2% σε 83,6 χιλ. ταξιδιώτες, καθώς και αυτή από τη Γαλλία κατά 19,1% σε 21,2 χιλ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις χώρες εκτός της ΕΕ-27, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκε κατά 30,4% και διαμορφώθηκε σε 47,9 χιλ. ταξιδιώτες, όπως και από τις ΗΠΑ όπου παρατηρήθηκε μείωση κατά 19,4% σε 36,6 χιλ. ταξιδιώτες. Τέλος, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Ρωσία παρουσίασε αύξηση κατά 227,4% και διαμορφώθηκε σε 2,5 χιλ. ταξιδιώτες.

Το έτος 2023, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 17,6% και διαμορφώθηκε σε 32.735,2 χιλ. ταξιδιώτες, έναντι 27.835,5 χιλ. ταξιδιωτών το 2022. Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση μέσω αεροδρομίων αυξήθηκε κατά 12,7%, ενώ αυτή μέσω οδικών συνοριακών σταθμών κατά 34,9%. Η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε σε 19.640,9 χιλ. ταξιδιώτες, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 15,6% σε σύγκριση με το 2022, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27 αυξήθηκε κατά 20,8% και διαμορφώθηκε σε 13.094,2 χιλ. ταξιδιώτες. Η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 11,5%, καθώς και αυτή από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ, που αυξήθηκε κατά 24,4%.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία παρουσίασε αύξηση κατά 9,5% και διαμορφώθηκε σε 4.764,2 χιλ. ταξιδιώτες, ενώ αυτή από τη Γαλλία αυξήθηκε κατά 4,2% και διαμορφώθηκε σε 1.831,0 χιλ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις χώρες εκτός της ΕΕ‑27, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 2,4% και διαμορφώθηκε σε 4.591,7 χιλ. ταξιδιώτες, καθώς και αυτή από τις ΗΠΑ, που αυξήθηκε κατά 29,2% σε 1.406,5 χιλ. ταξιδιώτες. Τέλος, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Ρωσία μειώθηκε κατά 1,0% και διαμορφώθηκε σε 35,7 χιλ. ταξιδιώτες.

Πηγή: moneyreview.gr

Οι μισοί αλλοδαποί τουρίστες έχουν ξαναεπισκεφθεί τη Δυτική Κρήτη, ενώ πάνω από τους μισούς θα επισκέπτονταν την περιοχή και κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου αν υπήρχε απευθείας ανταπόκριση από την πόλη τους.

Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύεται από την ετήσια έρευνα, που διενεργεί το Παρατηρητήριο Τουρισμού Δυτικής Κρήτης. Η έρευνα συντονίστηκε από το Τμήμα Οικονομίας & Διοίκησης του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (ΜΑΙΧ), σε συνεργασία με το Εργαστήριο Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης, το Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ), μέλη του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης και την Ανώτερη Σχολή Τουριστικής Εκπαίδευσης Κρήτης (ΑΣΤΕΚ). Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο αεροδρόμιο «Δασκαλογιάννης» των Χανίων σε δείγμα 5.000 έγκυρων ερωτηματολογίων.

Αναλυτικά τα συμπεράσματα

• Ρεκόρ αφίξεων αλλοδαπών τουριστών στα αεροδρόμια Χανίων και Ηρακλείου το 2023.

• Το 37% των αλλοδαπών τουριστών στο αεροδρόμιο Χανίων προέρχονται από τις σκανδιναβικές χώρες και τη Φινλανδία, ενώ το 55% των αλλοδαπών τουριστών στο αεροδρόμιο Ηρακλείου προέρχονται από Γερμανία, Βρετανία, Γαλλία.

• Οι μισοί αλλοδαποί τουρίστες έχουν ξαναεπισκεφθεί τη Δυτική Κρήτη.

• Το 80% των επισκεπτών είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με μέσο οικογενειακό εισόδημα στα 80.000 ευρώ.

• Προτίμηση στις εβδομαδιαίες διακοπές με συνεπακόλουξη αύξηση της οργάνωσης των διακοπών μέσω ταξιδιωτικών γραφείων και πρακτόρων.

• Αύξηση χρήσης ενοικιαστικών οχημάτων.

• Οι μισοί τουρίστες που έχουν ξαναεπισκεφθεί την περιοχή δεν επισκέπτονται την παραλία του Μπάλου, ενώ δύο στους πέντε δεν επισκέπτονται τις παραλίες Φαλασάρνων και Ελαφονησίου κυρίως λόγω του αρνητικού αντίκτυπου του υπερτουρισμού.

• Οι αλλοδαποί τουρίστες που έχουν ξαναεπισκεφθεί την περιοχή είναι αυτοί που αγοράζουν περισσότερο τα τοπικά αγροτικά προϊόντα.

• Πάνω από τους μισούς αλλοδαπούς επισκέπτες θα επισκέπτονταν την περιοχή και κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου αν υπήρχε απευθείας ανταπόκριση από την πόλη τους.

Διαβάστε ακόμη: Τα Χανιά ως χειμερινός τουριστικός προορισμός – Ο αντίλογος

• Σημαντική αύξηση προτίμησης τουριστικών καταλυμάτων κυρίως στην πόλη των Χανίων, αλλά και στην περιοχή της Κισάμου.

• Οι μισοί επισκέπτες δεν προτιμούν κανένα πακέτο διατροφής στα τουριστικά καταλύματα.

• Πάνω από τους μισούς τουρίστες θα ενδιαφερόντουσαν για αειφόρες μορφές τουρισμού.

• Απόλυτη ικανοποίηση από την ποιότητα των υπηρεσιών στα τουριστικά καταλύματα, την ποιότητα των τοπικών αγροτικών προϊόντων, τη φιλοξενία των ντόπιων ανθρώπων καθώς και την ηρεμία και ασφάλεια του τόπου.

• Δυσαρέσκεια σχετικά με κακή κατάσταση οδικού δικτύου και σήμανσης, κυκλοφοριακή συμφόρηση, έλλειψη διαθέσιμων χώρων στάθμευσης, ανεπαρκής υποδομή ποδηλατόδρομων, συστήματος περισυλλογής και αποκομιδής απορριμάτων καθώς και έλλειψη χώρων πρασίνου.

• Οι απώλειες εσόδων από τη μείωση των δαπανών κατά 10% κυρίως λόγω αύξησης κόστους προϊόντων διατροφής και ενέργειας και την ελαφρά μείωση των διανυκτερεύσεων αντισταθμίζονται σε κάποιο βαθμό από την αύξηση των συνολικών αφίξεων.

• Έξι στους δέκα αλλοδαπούς τουρίστες θεωρούν πολύ καλές τις τιμές σε σχέση με την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών συγκριτικά με ανταγωνιστικούς προορισμούς.

• Εννέα στους δέκα επισκέπτες θα ξαναεπισκεπτόντουσαν την περιοχή και θα τη σύστηναν σε συγγενείς και φίλους.

ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΧΑΝΙΩΝ

Σχετικά με τις αφίξεις αλλοδαπών τουριστών στο αεροδρόμιο Χανίων και με βάση τα πρόσφατα στοιχεία της Fraport Greece για την περίοδο Ιανουάριος-Νοέμβριος 2023, καταγράφεται ρεκόρ αφίξεων ξεπερνώντας τα 1.4 εκ. αφίξεις και σημειώνοντας αύξηση 9% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, όπου είχαν σημειωθεί 1.3 εκ. αφίξεις.

Η φετινή αύξηση, σε σχέση με το 2022, οφείλεται τόσο από τους Σκανδιναβούς όσο και από τους μη Σκανδιναβούς, οι οποίοι σημειώνουν ισόποσο ποσοστό αύξησης. Ειδικότερα από τους Σκανδιναβούς και τους Φινλανδούς, τη μεγαλύτερη αύξηση σημειώνουν οι Νορβηγοί με 30% και ακολουθούν Σουηδοί και Φινλανδοί με ποσοστά αύξησης 8% και 6%, αντίστοιχα.

Αντίθετα, μείωση καταγράφουν οι Δανοί κατά 5%, παραμένοντας όμως στη δεύτερη θέση επί των συνολικών αφίξεων.

Γενικά, παρατηρούμε ότι οι Σκανδιναβοί και οι Φινλανδοί σταθεροποιούνται κοντά στο 37% επί των συνολικών αφίξεων μετά την εποχή του κορονοϊού, όταν πριν το ποσοστό τους είχε εδραιωθεί γύρω στο 50%.

Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι οι αφίξεις των Σκανδιναβών μειώνονται, αλλά ότι οι αφίξεις των μη Σκανδιναβών αυξάνονται με πολύ πιο γοργούς ρυθμούς.

Αναφορικά με τις κύριες εθνότητες των μη Σκανδιναβών, Πολωνοί και Γερμανοί είναι αυτοί που σημειώνουν σημαντικά ποσοστά αυξήσεων με 10% και 6%, αντίστοιχα, ενώ οι Βρετανοί, οι οποίοι συνεχίζουν και παραμένουν στην πρώτη θέση επί των συνολικών αφίξεων καταγράφουν μια μικρή αύξηση.

Σχετικά με τις υπόλοιπες εθνότητες, ενθαρρυντικές είναι οι αυξήσεις των Ρουμάνων, Αυστριακών και Κυπρίων με διψήφια ποσοστά αύξησης σε σχέση με την περυσινή περίοδο, ενώ έχουμε και την προσέλκυση νέων αγορών, αφού για πρώτη φορά επισκέπτονται τη Δυτική Κρήτη αλλοδαποί επισκέπτες που προέρχονται από το Λουξεμβούργο.

ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Αναφορικά με τις αφίξεις αλλοδαπών τουριστών στο αεροδρόμιο Ηρακλείου και με βάση τα πρόσφατα στοιχεία της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας Ηρακλείου, για το έτος 2023, καταγράφεται πολύ υψηλός αριθμός αφίξεων, της τάξεως των 3,6 εκατ. αφίξεων, σημειώνοντας αύξηση κατά 6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Γερμανοί, Βρετανοί και Γάλλοι απαρτίζουν την πρώτη τριάδα καταλαμβάνοντας το 55% επί των συνολικών αφίξεων με τους Γερμανούς να συνεχίζουν να παραμένουν στην κορυφή της λίστας με 29%, σημειώνοντας όμως μια σημαντική πτώση της τάξεως του 4% σε σχέση με την περυσινή περίοδο. Βρετανοί και Γάλλοι ακολουθούν με ποσοστά αύξησης 7% και 11% αντίστοιχα

Σχετικά με τις άλλες εθνότητες, οι Ολλανδοί παραμένουν στην τέταρτη θέση με ποσοστό 6% επί των συνολικών αφίξεων καταγράφοντας όμως μια οριακή μείωση σε σχέση με την περυσινή περίοδο, όπως σημαντική πτώση καταγράφεται και από τους Ελβετούς κατά 21%. Αντίθετα, η πλειοψηφία των υπόλοιπων κύριων εθνοτήτων καταγράφουν διψήφιο ποσοστό αύξησης με σημαντικότερη αυτή των Πολωνών κατά 22% και Αυστριακών κατά 20%, ανεβαίνοντας στην πέμπτη και έκτη θέση, αντίστοιχα ενώ πολύ ενθαρρυντική είναι η αύξηση των Ρουμάνων που πλασάρονται στην πρώτη δωδεκάδα επί των συνολικών αφίξεων για πρώτη φορά.

Οι Ρώσοι, οι οποίοι τα προηγούμενα χρόνια ήταν σταθερά στην τέταρτη θέση επί των συνολικών αφίξεων, λόγω της στρατιωτικής εισβολής στην Ουκρανία και των επακόλουθων κυρώσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσιάζουν και φέτος μηδενικές αφίξεις, όταν το 2019 προσέγγιζαν τις 270 χιλ. αφίξεις.

ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΦΙΛ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ 2023

Η υλοποίηση της τουριστικής έρευνας στον Αερολιμένα Χανίων, εκτός από τις προσωπικές συνεντεύξεις και ερωτηματολόγια όπου χρειαζόταν, πραγματοποιήθηκε πλήρως με το αυτοματοποιημένο σύστημα οικειοθελούς συμμετοχής των αλλοδαπών τουριστών με την χρήση των προσωπικών τους συσκευών (PC, Smartphone και Tablet).

Η επιλογή αυτής της δυνατότητας γνωστοποιείται στους επισκέπτες από τον εκπρόσωπο της έρευνας ή/και με ROLL UPS και ενεργοποιείται στην γλώσσα επιλογής του ενδιαφερόμενου μέσω οπτικής σάρωσης κατάλληλου Url ή QR Code από το laptop, smartphone ή tablet.

Αναφορικά με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι τουρίστες που προτιμάνε το αεροδρόμιο Χανίων ως τελικό προορισμό για τις διακοπές τους, παρουσιάζουν μια σταθεροποιητική τάση ως προς το προφίλ τους σε σχέση με την περυσινή τουριστική περίοδο σε σημείο να μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι οι όποιες ανακατατάξεις συντελέστηκαν στην περίοδο 2020-2022 έχουν παγιωθεί και βρισκόμαστε πλέον σ’ ένα καινούργιο σημείο ισορροπίας.

Έτσι και φέτος καταγράφεται υψηλό το ποσοστό των αλλοδαπών τουριστών που επισκέπτονται τη Δυτική Κρήτη για πρώτη φορά, κυρίως λόγω της μειωμένης συμμετοχής Σκανδιναβών τουριστών, μετά την κορωνοϊού εποχή, που παραδοσιακά προτιμάνε να ξανα-επισκέπτονται τον συγκεκριμένο προορισμό. Σχεδόν οι μισοί αλλοδαποί τουρίστες επισκέπτονται τη Δυτική Κρήτη για πρώτη φορά. Το ποσοστό αυτό ενισχύεται από την αύξηση των επισκεπτών από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και την Πολωνία.

Δημογραφικά χαρακτηριστικά

Σχετικά με τις ηλικιακές κατηγορίες, τέσσερις στους δέκα τουρίστες είναι νεαρής ηλικίας έως 34 ετών, ενώ υπάρχει διπλασιαμός των ηλικιωμένων επισκεπτών άνω των 65 ετών σε σχέση με το περυσινό έτος. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις αλλοδαπούς επισκέπτες που έρχονται στη Δυτική Κρήτη είναι παντρεμένοι ή βρίσκονται σε σχέση, όταν πέρυσι δύο στους τρεις ανήκαν σε αυτή την κατηγορία.

Αναφορικά με τη μορφή εργασίας, δύο στους τρεις τουρίστες, απασχολούνται με πλήρη απασχόληση, το 6% των επισκεπτών απασχολείται με μερική απασχόληση, ένας στους δέκα δηλώνει αυτοαπασχολούμενος, ίδιο είναι και το ποσοστό των φοιτητών (είτε εργάζονται είτε όχι) ενώ 5% είναι συνταξιούχοι. Τα ποσοστά αυτά είναι ίδια με το προηγούμενο έτος, εκτός από τους συνταξιούχους, οι οποίοι έχουν σχεδόν διπλασιαστεί.

Αναφορικά με το μορφωτικό επίπεδο, δεν παρατηρούνται κάποιες σημαντικές μεταβολές. Τέσσερις στους δέκα αλλοδαπούς επισκέπτες είναι απόφοιτοι Πανεπιστημιακής Σχολής, ενώ τέσσερις στους δέκα τουρίστες έχουν ολοκληρώσει μεταπτυχιακές και διαδακτορικές σπουδές. Το 16% είναι τελειόφοιτοι Λυκείου, 5% τελειόφοιτοι Γυμνασίου, ενώ το ποσοστό εκείνων που έχουν τελειώσει μόνο το Δημοτικό ή δεν έχουν καμία τυπική εκπαίδευση φθάνει μόλις το 1,5%.

Ο μέσος όρος του εισοδηματικού τους επιπέδου παραμένει πολύ υψηλός στα 80.000 ευρώ, κυρίως λόγω  της αύξησης των αλλοδαπών τουριστών που προέρχονται από χώρες της Αμερικής, Καναδά και Αυστραλίας, οι οποίοι είναι και πολύ υψηλού εισοδηματικού προφίλ.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι σχεδόν το 1/3 των επισκεπτών στην περιοχή μας δηλώνει εισόδημα πάνω από 100.000 €.

Ελαφρά μειωμένος είναι ο αριθμός ημέρων, σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, που πραγματοποιούν οι αλλοδαποί τουρίστες κατά τη διάρκεια των διακοπών τους, αφού οι αλλοδαποί τουρίστες πραγματοποίησαν κατά μέσο όρο εννέα διανυκτερεύσεις φέτος, εμφανίζοντας μια τάση να μειώνονται οι πολυήμερες διακοπές, με τους μισούς περίπου από αυτούς να στρέφονται προς τις εβδομαδιαίες διακοπές.

Το συγκεκριμένο πακέτο διακοπών σημείωσε αύξηση σε σχέση με την περυσινή περίοδο, κυρίως λόγω της σχετικής αύξησης των οργανωμένων διακοπών μέσω ταξιδιωτικών πρακτόρων και γραφείων, με ένα ποσοστό άνω του 40% των τουριστών να τα προτιμάει.

Οικονομική κατάσταση – Ανάλυση δαπανών

Η μέση δαπάνη των επισκεπτών μειώθηκε περίπου κατά 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους ενέργειας και πρώτων υλών (ο διατροφικός δείκτης έχει φτάσει σε διψήφιο ποσοστό) αλλά και του κόστους των αεροπορικών εισιτηρίων και των τουριστικών καταλυμάτων.

Η μείωση των δαπανών καθώς και των διανυκτερεύσεων δεν απέφερε όμως τον ανάλογο αρνητικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία, λόγω της μεγάλης αύξησης των αφίξεων των αλλοδαπών τουριστών.

Ο κλάδος της εστίασης φαίνεται να επηρεάστηκε περισσότερο, ενώ τα ενοικιαζόμενα οχήματα εμφάνισαν και αυτά μείωση σε σχέση με την περυσινή σεζόν, όμως το περυσινό έτος, λόγω της μη διαθεσιμότητας επαρκών οχημάτων και της συνεπακόλουθης αύξησης των τιμών δεν μπορεί να αποτελέσει έτος σύγκρισης για αυτό τον κλάδο.

Λόγω της σχετικής μείωσης των τιμών στον κλάδο αυτό, οι τουρίστες κάνουν χρήση ενοικιαζόμενων οχημάτων κατά μέσο όρο 7 ημέρες, μία ημέρα παραπάνω από ότι πέρυσι, για να επισκεφθούν κυρίως τις παραλίες του Ελαφονησίου, Μπάλου και Φαλασάρνων, με μειωμένα όμως ποσοστά σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αλλά και διάφορα μουσεία και εκκλησίες.

Αξιοσημείωτο είναι ότι από αυτούς που έχουν ξαναεπισκεφεί τη Δυτική Κρήτη, οι μισοί δεν επέλεξαν να επισκεφθούν πάλι την παραλία του Μπάλου και ένα ποσοστό λίγο πιο πάνω από το 20% δεν προτίμησαν να ξαναπάνε στις παραλίες των Φαλασάρνων και του Ελαφονησίου, υποδεικνύοντας, μεταξύ άλλων και την μη ικανοποίηση τους από τις προσφερόμενες υπηρείες, καθιστώντας απαραίτητη την αειφορική διαχείριση των προορισμών αυτών, δεδομένου όχι μόνο του πολύ μεγάλου αριθμού αφίξεων αλλοδαπών τουριστών αλλά και των μειώσεων των επαναλαμβανόμενων επισκέψεων που ίσως να κρύβεται μια απογοήτευση από την προηγούμενη τους επίσκεψη, κυρίως λόγω του φαινομένου του υπερτουρισμού.

 

Χαρακτηριστικά επισκέπτη / προτιμήσεις / σχόλια

Εννέα στους δέκα αλλοδαπούς τουρίστες όχι μόνο θα επιθυμούσε να ξαναεπισκεφθεί τη Δυτική Κρήτη αλλά θα το σύστηνε ανεπιφύλακτα σε συγγενείς και φίλους. Επίσης, πάνω από τους μισούς αλλοδαπούς επισκέπτες δηλώνουν ότι θα επισκέπτονταν την περιοχή και κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου αν υπήρχε απευθείας ανταπόκριση από την πόλη τους, γεγονός που αναδεικνύει τη δυναμική του προορισμού για επέκταση της τουριστικής περιόδου.

Η ποιότητα των υπηρεσιών στα τουριστικά καταλύματα, η ποιότητα των τοπικών αγροτικών προϊόντων, η φιλοξενία των ντόπιων ανθρώπων καθώς η ηρεμία και ασφάλεια του τόπου αξιολογούνται πολύ θετικά κατά τη διάρκεια παραμονής τους.

Σταθεροποίηση προτιμήσεων παρατηρούμε στον τύπο καταλύματος αλλά και στα πακέτα διαμονής που προτιμούν οι αλλοδαποί τουρίστες. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει σταθεροποίηση στα ποσοστά των τουριστών που προτιμούν το λεγόμενο πακέτο “all inclusive” αρκετά κάτω του 20%, με τους μισούς σχεδόν αλλοδαπούς επισκέπτες να μην προτιμάνε κανένα πακέτο. Καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή του “all Inclusive” παραμένει η συνοδεία παιδιών κάτω των 15 ετών και η προσέλευση οργανωμένων ομάδων επισκεπτών.

Σταθερό παραμένει το ποσοστό των αλλοδαπών τουριστών που προτιμούν τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις τύπου Air BnB, αφού περίπου ένα 15% των επισκεπτών επιλέγει να διαμένει σε τέτοια καταλύματα.

Τα ξενοδοχεία, παραμένουν στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των τουριστών, με σχεδόν έξι στους δέκα τουρίστες να τα επιλέγουν, ενώ περίπου δύο στους τρεις τουρίστες προτιμούν πολυτελή ξενοδοχεία 4 & 5 αστέρων. Το ποσοστό αυτών που επιλέγουν ενοικιαζόμενα διαμερίσματα/δωμάτια παραμένει κοντά στο 15%.

Αναφορικά με τη συνοδεία διακοπών, σχεδόν οι μισοί αλλοδαποί επισκέπτες πραγματοποιούν διακοπές με το/τη σύζυγο, ενώ το 17% προτιμάει τις οικογενειακές διακοπές με παιδιά. Ένας στους τέσσερις τουρίστες επιλέγει να κάνει διακοπές με φίλους/συγγενείς, ενώ γύρω στο 4% είναι το ποσοστό αυτών που επιλέγουν να πραγματοποιήσουν διακοπές μόνοι τους. Τα ποσοστά παραμένουν σχεδόν ίδια με πέρυσι.

Σχετικά με τα τοπικά αγροτικά προϊόντα, ο αλλοδαπός τουρίστας μένει πολύ ικανοποιημένος από τα τοπικά χαρακτηριστικά των προϊόντων αυτών, ενώ προβαίνει και σε αγορά αυτών με το ελαιόλαδο, τα τοπικά τυριά, το κρασί, το μέλι, τα λαχανικά, τον φυσικό χυμό πορτοκαλιού, την τσικουδιά και τα βότανα/μπαχαρικά να συνεχίζουν και φέτος να προτιμώνται περισσότερο από τους αλλοδαπούς τουρίστες, ενώ ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζουν φέτος τα τοπικά τυριά.

Μάλιστα, ένα αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι η πλειοψηφία των τουριστών που έχουν ήδη ξαναεπισκεφθεί τη Δυτική Κρήτη αγοράζουν περισσότερο τα τοπικά αγροτικά προϊόντα από ότι οι τουρίστες που επισκέπτονται την περιοχή για πρώτη φορά, γεγονός που αναδεικνύει την εμπιστοσύνη που δείχνουν οι επισκέπτες στα Κρητικά ποιοτικά αγροτικά προϊόντα.

Υψηλό είναι το ποσοστό των αλλοδαπών επισκεπτών που θα ενδιαφερόντουσαν για εναλλακτικές μορφές τουρισμού και δραστηριότητες, αφού πάνω από τους μισούς τουρίστες εξέφρασαν θετική άποψη και ότι θα ενδιαφερόντουσαν από πολύ έως πάρα πολύ για αειφόρες μορφές τουρισμού.

Οι αλλοδαποί τουρίστες συνεχίζουν να εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους σχετικά με την κακή κατάσταση του οδικού δικτύου και της σήμανσης. Επίσης, λόγω του μεγαλύτερου τουριστικού κύματος που έχει δεχτεί ποτέ η περιοχή, εκφράζεται έντονα η δυσαρέσκεια και ο προβληματισμός για την κυκλοφοριακή συμφόρηση και την έλλειψη διαθέσιμων χώρων στάθμευσης κυρίως στην πόλη των Χανίων, την ανεπαρκή υποδομή για ποδηλατοδρόμους, ενώ το σύστημα αποκομιδής και περισυλλογής απορριμμάτων χρήζει περαιτέρω αναβάθμισης, καθώς πραγματοποιείται και έντονη χρήση πλαστικών κυρίως στην Πόλη των Χανίων.

Υψηλό βαθμό παίρνει η Κρήτη συγκριτικά με ανταγωνιστικούς προορισμούς σε σχέση με το λόγο υπηρεσιών/κόστους, αφού έξι στους δέκα τουρίστες δηλώνουν ότι η Κρήτη αποτελεί ο καλύτερος προορισμός και δεν συγκρίνεται με άλλον. Από τους υπόλοιπους τουρίστες, ένας στους τρεις θεωρεί την Ισπανία, την Αλβανία και την Κροατία προορισμούς με καλύτερο λόγο υπηρεσιών/κόστους και ένας στους τέσσερις την Τουρκία και την Ιταλία.

Αναφορικά με άλλους προορισμούς, σχεδόν ένας στους δέκα δηλώνει τη Σλοβενία, την Αίγυπτο και το Μαρόκο ως ανταγωνίστριες χώρες σχετικά με τον λόγο υπηρεσιών/κόστους.

Η έρευνα

Η έρευνα και ανάλυση υλοποιήθηκε από το Παρατηρητήριο Τουρισμού Δυτικής Κρήτης και συντονίστηκε από το τμήμα Οικονομίας & Διοίκησης του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (ΜΑΙΧ), σε συνεργασία με το Εργαστήριο Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης, το τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ), μέλη του Τμήματος Οικονομικών επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης και την Ανώτερη Σχολή Τουριστικής Εκπαίδευσης Κρήτης (ΑΣΤΕΚ).

Το Παρατηρητήριο Τουρισμού Δυτικής Κρήτης, λειτουργεί πάνω από μια δεκαετία με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης και της Ένωσης Ξενοδόχων Χανίων ενώ συμμετέχει επίσης το Οικονομικό Επιμελητήριο Δυτικής Κρήτης και το Επιμελητήριο Χανίων.

Για την ανάλυση της έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο αεροδρόμιο «Δασκαλογιάννης» των Χανίων έχουν συμπεριληφθεί 5.000 έγκυρα ερωτηματολόγια, μεταφρασμένα σε διάφορες γλώσσες, από ερευνητές του ΜΑΙΧ και Πολυτεχνείου Κρήτης. Η έρευνα αυτή χρηματοδοτήθηκε από το Τμήμα Τουρισμού Π.Ε. Χανίων/Περιφέρεια Κρήτης. Για την ομαλή διεξαγωγή της έρευνας υπήρχε συνεχής υποστήριξη από τη Fraport Greece και το προσωπικό του Αερολιμένα Χανίων.

Αναφορά γίνεται επίσης στις αφίξεις αλλοδαπών τουριστών που έχουν δημοσιευθεί από τη Fraport Greece του αεροδρομίου Χανίων και από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας Ηρακλείου, με σκοπό να αξιολογήσει τη φετινή τουριστική κίνηση στην Κρήτη και να τη συγκρίνει με την προηγούμενη περίοδο του 2022.

Ομάδα συγγραφής και ανάλυσης

• Δρ. Γεώργιος Μπαουράκης, διευθυντής Μ.Α.Ι.Χ.
• Γεώργιος Αγγελάκης, ερευνητής Τμ. Οικονομίας και Διοίκησης Μ.Α.Ι.Χ., υπ. διδάκτωρ Τμ. Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας, ΕΛΜΕΠΑ
• Περικλής Δράκος, ΕΔΙΠ, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Καθ. Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, ακαδημαϊκός, διευθυντής Εργ. Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης &  Ανάλυσης Δεδομένων και Πρόβλεψης του Πολυτεχνείου Κρήτης, Audencia Business School, France

Ομάδα επιστημονικής υποστήριξης

• Δρ. Κυριάκος Κώτσογλου, αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, Περιφέρεια Κρήτης
• Επ. καθηγητής Χρήστος Λεμονάκης, Διευθυντής Εργαστηρίου Διοικητικής Οικονομικής και Συστημάτων Αποφάσεων, Τμ. Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας, ΕΛΜΕΠΑ
• Αν. καθηγητής Γεώργιος Ατσαλάκης, Σχολή Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης, Πολυτεχνείο Κρήτης
• Καθηγητής Γαγάνης Χρυσοβαλάντης, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Αν. καθηγητής Ανδρέας Παναγόπουλος, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Αν. καθηγητής Στυλίδης Δημήτριος, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Επ. καθηγητής Σπυριάδης Αθανάσιος, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Επ. καθηγήτρια Σημαντηράκη Βανέσσα, Διευθύντρια Α.Σ.Τ.Ε.Κ.

Aυξήθηκε κατά 17% η εισερχόμενη τουριστική κίνηση, στην Ελλάδα, στο δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ). Ο αριθμός των τουριστών έφθασε το 2023 τα 30,9 εκατ. έναντι 26,4 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2022.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, η εξέλιξη της τουριστικής κίνησης είχε ως αποτέλεσμα οι ταξιδιωτικές εισπράξεις να αυξηθούν κατά 14,7% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2022 καθώς διαμορφώθηκαν στα 19.612,4 δισ. ευρώ.

Όπως εξηγείται η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 κατά 11,6%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 10,9 δισ. ευρώ, καθώς και των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών εκτός της ΕΕ-27 κατά 17,5%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 8 δισ. ευρώ.

Αναλυτικότερα, οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκαν στα 8,8 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 11,7%, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ εμφάνισαν αύξηση κατά 11,5% και διαμορφώθηκαν στα 2,1 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 6,0% και διαμορφώθηκαν στα 3,3 δισ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 10,8% και διαμορφώθηκαν στα 1,4 δισ. ευρώ. Από τις χώρες εκτός της ΕΕ – 27, άνοδο κατά 8,3% παρουσίασαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 3,3 δισ. ευρώ. Οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 8,0% και διαμορφώθηκαν στα 1,2 δισ. ευρώ, ενώ αυτές από τη Ρωσία μειώθηκαν κατά 25,0% και διαμορφώθηκαν στα 29,9 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά στην εισερχόμενη τουριστική κίνηση μέσω αεροδρομίων αυξήθηκε κατά 12,0%, ενώ αυτή μέσω οδικών συνοριακών σταθμών κατά 35,2%. Κατά την επισκοπούμενη περίοδο, η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε σε 18,7 εκατ. ταξιδιώτες, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 14,6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2022, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27 αυξήθηκε κατά 20,8% και διαμορφώθηκε σε 12,2 εκατ. ταξιδιώτες. Η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 10,1%, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 24,5%.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία παρουσίασε αύξηση κατά 7,1% και διαμορφώθηκε σε 4,6 εκατ. ταξιδιώτες, ενώ αυτή από τη Γαλλία αυξήθηκε κατά 4,2% και διαμορφώθηκε σε 1,8 εκατ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις χώρες εκτός της ΕΕ-27, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 2,8% και διαμορφώθηκε σε 4,5 εκατ. ταξιδιώτες και αυτή από τις ΗΠΑ κατά 30% σε 1,3 εκατ. ταξιδιώτες. Τέλος, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Ρωσία μειώθηκε κατά 4,6% και διαμορφώθηκε σε 33 χιλ. ταξιδιώτες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σημαντική άνοδο στους επιβάτες κρουαζιέρας κατά 27% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2022 δείχνουν τα στοιχεία του  Οργανισμού Λιμένος Ηρακλείου για το δεκάμηνο 2023 (Ιανουάριος – Οκτώβριος 2023).

Ειδικότερα, οι επιβάτες κρουαζιέρας για το συγκεκριμένο διάστημα ανήλθαν  σε 344.332. Από αυτούς οι 88.189 ήταν Αμερικανοί, 50.255 Ιταλοί, 40.306 Άγγλοι, 36.222 Γερμανοί, 15.397 Ισπανοί, 11.638 Καναδοί, 10,730 Αυστραλοί, 10.376 Γάλλοι, 8.608 Έλληνες και 8.492 Τούρκοι.

Όπως αναφέρει ο Οργανισμός, «ολοένα και περισσότερα κρουαζιερόπλοια μεγάλων εταιρειών καταπλέουν έως σήμερα στο λιμάνι του Ηρακλείου, που έχει μπει δυναμικά στο μονοπάτι της ανάπτυξης του τουρισμού, αποτελώντας όχι μόνον home port, δηλαδή λιμάνι επιβίβασης ή και αποβίβασης επιβατών επί κρουαζιεροπλοίων αλλά και αποκτώντας διεθνή αναγνώριση στον παγκόσμιο χάρτη της κρουαζιέρας».

Με τα διαθέσιμα στοιχεία σε ομαλή εξέλιξη μέχρι το τέλος του 2023 έχουν προγραμματιστεί συνολικά 253 κρουαζιερόπλοια και από αυτά 7 προσεγγίσεις είναι έκτακτές λόγω Ισραήλ.

Επιπλέον θα καταπλεύσουν άλλα 8 πλοία για τον μήνα Δεκέμβριο 2023 ενώ τον Νοέμβριο ήρθαν λόγω Ισραήλ 8 επιπλέον πλοία με 7.152 επιβάτες.

Σύμφωνα με τη Διοίκηση του ΟΛΗ, αισιόδοξες παραμένουν οι προοπτικές για την πορεία της κρουαζιέρας και για το 2024.