---

Του Γιώργου Κουτσονίκα,

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αποτελεί ένα από τα 7 θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδρύθηκε την 1^η Ιουνίου του 1998 με απώτατο στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας του ευρώ. Η δημιουργία της ευρωζώνης κατέστησε αδήριτη ανάγκη την εναρμόνιση της νομισματικής πολιτικής μέσω της δημιουργίας ενός κεντρικού θεσμικού οργάνου, το οποίο θα τη σχεδιάζει και θα την εποπτεύει. Η ΕΚΤ είναι πλήρως ανεξάρτητη τόσο από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από τις εθνικές αρχές.

Σημαντικός όρος για να κατανοήσουμε το ρόλο της ΕΚΤ είναι αυτός της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Σύμφωνα με τη βασική αυτή έννοια, υπάρχουν δύο μορφές οικονομικής συνεργασίας στην ΕΕ: η οικονομική ένωση και η νομισματική ένωση (άρθρο 3 ΣΕΕ). Η πρώτη αφορά τα κράτη μέλη, τα οποία αναλαμβάνουν να λάβουν αποφάσεις για την υλοποίηση των στόχων της ΕΕ στα πλαίσια της αγοράς και του ελεύθερου ανταγωνισμού, να καθορίσουν, δηλαδή, δημοσιονομική πολιτική. Το άρθρο 121 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ορίζει, ωστόσο, πως «οι οικονομικές πολιτικές των κρατών-μελών συνιστούν ζήτημα κοινού ενδιαφέροντος» καθιστώντας αναγκαίο τον συντονισμό σε επίπεδο Συμβουλίου.

Η νομισματική ένωση, από την άλλη, απαιτεί στενότερη συνεργασία και συντονισμό από ένα κεντρικό όργανο, προκειμένου να αποφευχθούν οι νομισματικές διακυμάνσεις. Νομική βάση της νομισματικής ένωσης αποτελούν μια σειρά άρθρων στη ΣΛΕΕ. Αρχικά, το άρθρο 123 διαφυλάσσει την ανεξαρτησία της ΕΚΤ και των κεντρικών τραπεζών των κρατών-μελών, απαγορεύοντάς τους τη δυνατότητα χρηματοδότησης άλλων οργάνων της ΕΕ ή κυβερνήσεων. Το άρθρο 138 διασφαλίζει τη θέση του ευρώ στο διεθνές νομισματικό σύστημα, ενώ τα άρθρα 139-144 θεσπίζουν εξαιρέσεις για ορισμένα κράτη-μέλη. Τέλος, τα όργανα λειτουργίας της ΕΚΤ καθορίζονται στα άρθρα 282-284.

Στο σημείο αυτό αξίζει να γίνει λόγος για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ). Το Πρωτόκολλο 4, που είναι προσαρτημένο στη ΣΕΕ, περιέχει το καταστατικό του ΕΣΚΤ. Καταρχήν, ορίζει ότι το EΣΚΤ αποτελείται από την ΕΚΤ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών, επιβεβαιώνει, όμως, την ανεξαρτησία της ΕΚΤ, όπως αυτή καθορίζεται στο άρθρο 130 της (ΣΛΕΕ). Η ΕΚΤ οφείλει να επιδιώκει τη σταθερότητα των τιμών χωρίς παρεμβάσεις από πλευράς κυβερνήσεων ή άλλων φορέων. Το Πρωτόκολλο καθορίζει, επίσης, τις αρμοδιότητες και τη διαχείριση των διαθεσίμων των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών, καθιστώντας τις υπεύθυνες για την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής στα κράτη μέλη. Τέλος, διαμορφώνεται ο τρόπος συνεργασίας μεταξύ της ΕΚΤ και των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών για την υλοποίηση των στόχων του EΣΚΤ.

Οι αρμοδιότητες του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ περιγράφονται στο άρθρο 127 ΣΛΕΕ. Παρόλο, που το εν λόγω άρθρο αναφέρεται μόνο στην ΕΣΚΤ, ουσιαστικά μιλάμε για τις αρμοδιότητες της ΕΚΤ λόγω της έλλειψης νομικής προσωπικότητας του ΕΣΚΤ. Τα βασικά καθήκοντα της ΕΚΤ είναι: α) να χαράζει και να εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική της Ένωσης, β) να διενεργεί πράξεις συναλλάγματος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 219, γ) να κατέχει και να διαχειρίζεται τα επίσημα συναλλαγματικά διαθέσιμα των κρατών μελών και δ) να προωθεί την ομαλή λειτουργία των συστημάτων πληρωμών.

Για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στην ευρωζώνη έχει εγκαθιδρυθεί ένας μηχανισμός, με τον οποίο επηρεάζεται η εξέλιξη της οικονομικής δραστηριότητας και η διαμόρφωση των τιμών. Ο μηχανισμός αυτός περιλαμβάνει τη ρύθμιση των τριών βασικών επιτοκίων, με τα οποία οι εμπορικές τράπεζες μπορούν να δανείζονται από την ΕΚΤ ή να καταθέτουν σε αυτή. Τα τρία αυτά επιτόκια είναι: το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων και το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης.

Οι Πράξεις Ανοικτής Αγοράς, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 18 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ, αποτελούν, επίσης, ένα εργαλείο νομισματικής πολιτικής. Οι τακτικές πράξεις ανοικτής αγοράς του Ευρωσυστήματος συνίστανται σε πράξεις μίας εβδομάδας για την παροχή ρευστότητας (Πράξεις Κύριας Αναχρηματοδότησης – ΠΚΑ) και σε πράξεις τριών μηνών για την παροχή ρευστότητας (πράξεις πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης – ΠΠΜΑ).

Άλλες πράξεις ανοικτής αγοράς είναι οι πράξεις εξομάλυνσης των βραχυχρόνιων διακυμάνσεων της ρευστότητας και οι διαρθρωτικές πράξεις. Οι πρώτες αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αιφνίδιων διακυμάνσεων της ρευστότητας στην αγορά, ενώ οι δεύτερες έχουν κυρίως ως στόχο την προσαρμογή της διαρθρωτικής θέσης του Ευρωσυστήματος έναντι του χρηματοπιστωτικού τομέα σε μόνιμη βάση.

Η ΕΚΤ μπορεί, επίσης, να προβεί σε πάγιες διευκολύνσεις προς τα πιστωτικά ιδρύματα. Αυτές χωρίζονται σε δύο είδη: τη διευκόλυνση οριακής χρηματοδότησης, η οποία αποσκοπεί στην εξασφάλιση ρευστότητας για διάρκεια μίας ημέρας από την κεντρική τράπεζα, με την προσκόμιση επαρκών επιλέξιμων στοιχείων ενεργητικού και τη διευκόλυνση αποδοχής καταθέσεων, για την πραγματοποίηση καταθέσεων μίας ημέρας στην κεντρική τράπεζα.

Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του καταστατικού της, η ΕΚΤ μπορεί να απαιτεί από τα πιστωτικά ιδρύματα να διατηρούν ελάχιστα αποθεματικά σε λογαριασμούς τους στην ΕΚΤ και στις εθνικές κεντρικές τράπεζες.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Ευρωπαϊκή Νομισματική Πολιτική,www.europarl.europa.eu, διαθέσιμο εδώ
• Τα θεσμικά όργανα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, www.europarl.europa.eu, διαθέσιμο εδώ
• Τι είναι η νομισματική πολιτική;, www.ecb.europa.eu, διαθέσιμο εδώ

---

 

Σε μια ευρέως αναμενόμενη κίνηση, η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) διατήρησε την εξαιρετικά χαλαρή νομισματική της πολιτική, αφήνοντας αμετάβλητα-πολύ χαμηλά τα επιτόκια της.

«Η BoJ θα συνεχίσει να διατηρεί την ίδια σταθερή πολιτική χρηματοδότησης, ιδίως για τις επιχειρήσεις, και των χρηματοπιστωτικών αγορών και δεν θα διστάσει να λάβει πρόσθετα μέτρα χαλάρωσης, αν χρειαστεί», ανέφερε η κεντρική τράπεζα σε ανακοίνωσή της στο Τόκιο την Τρίτη.

Κατά τη διάρκεια της διήμερης συνεδρίασης, οι νομισματικές αρχές διατήρησαν το επιτόκιο για τα πλεονάζοντα αποθεματικά των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο μείον 0,1% και τον στόχο για την απόδοση των 10ετών κρατικών ομολόγων στο μηδέν τοις εκατό στο πλαίσιο της πολιτικής ελέγχου της καμπύλης αποδόσεων (YCC). Διατηρήθηκε επίσης το ανώτατο όριο του 1,0% για την απόδοση του 10ετούς ομολόγου.

Η κίνηση αυτή υποδηλώνει ότι οι υπεύθυνοι για τη χάραξη νομισματικής πολιτικής θέλουν πρώτα να περιμένουν περαιτέρω ενδείξεις σχετικά με το αν οι μισθοί θα αυξηθούν επαρκώς ώστε να διατηρηθεί ο πληθωρισμός στο επίπεδο-στόχο του 2% μακροπρόθεσμα. Ορισμένες εταιρείες έχουν δηλώσει την προθυμία τους να αυξήσουν περαιτέρω τους μισθούς, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα βραχυπρόθεσμης αλλαγής της πολιτικής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Για τρεις ευρωπαϊκές προκλήσεις –ανταγωνιστικότητα, μεταναστευτικό και δημογραφικό– ενόψει της καινούργιας περιόδου Συνοχής οι οποίες μπορεί να απειλήσουν την ήπειρό μας, αν δεν ασχοληθούμε σοβαρά μαζί τους κι αν δεν υπάρξει κατάλληλη χρηματοδότηση από τις πολιτικές Συνοχής της Ε.Ε., έκανε λόγο ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, στην εκδήλωση της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ με θέμα «Η Ελλάδα και η Πολιτική Συνοχής μετά το 2027: Περιφερειακή Ανάπτυξη και Ευημερία», που πραγματοποιήθηκε σήμερα στο Ζάππειο.
Πρώτον, ο Υπουργός Κωστής Χατζηδάκης αναφέρθηκε στην ανταγωνιστικότητα. Όπως είπε, ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται κάθε μέρα και από όλες τις πλευρές του πλανήτη. «Η Ευρώπη ακόμα αντέχει, αλλά θα μπορούσαν τα πράγματα να έχουν πολύ αρνητική εξέλιξη, εάν η Ε.Ε. δεν έβρισκε από πλευράς ανταγωνιστικότητας τα κατάλληλα σημεία για να προχωρήσει μπροστά. Η Ελλάδα έχει κατορθώσει τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.

Παραδείγματος χάριν, η φαρμακοβιομηχανία αναπτύσσεται ταχύτατα και γίνεται ιδιαίτερα εξαγωγική. Αλλά και η αγροδιατροφή, παρά τα τεράστια προβλήματα του αγροτικού τομέα, έχει προχωρήσει πάρα πολύ ως προς τις εξαγωγές και μπορεί να προχωρήσει πολύ περισσότερο. Και φυσικά οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειες. Όταν, όμως, μιλάω για ανταγωνιστικότητα αναφέρομαι κυρίως στις πολιτικές για την κατάρτιση και την επανακατάρτιση. Εννοώ, όμως, την πραγματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Δηλαδή την πιστοποίηση, τους ελέγχους, το λεγόμενο payments by results. Πολιτικές τις οποίες προωθήσαμε κατά τη θητεία μου στο Υπουργείο Εργασίας και οι οποίες είμαι βέβαιος ότι θα συνεχιστούν. Αλλά πρέπει να αποκτήσουν το περιεχόμενο και τα αποτελέσματα που τους αξίζουν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Η δεύτερη πρόκληση, σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη, αφορά στο μεταναστευτικό. «Νομίζω ότι ούτως ή άλλως η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα θέματα της μετανάστευσης χωράει βελτίωση, πολύ καλύτερο συντονισμό, πολύ γρηγορότερες και αποτελεσματικότερες αντιδράσεις. Σήμερα διατίθενται 22,6 δισ. σε ευρωπαϊκό επίπεδο για δράσεις μετανάστευσης σε μία επταετία. Τι σημαίνει αυτό; Το 2% του προϋπολογισμού της Ε.Ε. Δεν είναι αρκετό. Δεν είναι νοητό μια από τις τρεις μεγαλύτερες προκλήσεις της δεκαετίας ή και του αιώνα να αντιμετωπίζεται χρηματοδοτικά με αυτόν τον τρόπο», σημείωσε ο Υπουργός. 

Η τρίτη και τελευταία πρόκληση, όπως είπε ο κ. Χατζηδάκης είναι το δημογραφικό. «Η Ευρώπη έχει το οξύτερο πρόβλημα στον πλανήτη. Η Ελλάδα έχει το δεύτερο οξύτερο πρόβλημα στην Ευρώπη και μέχρι το 2030 όλες οι προβλέψεις δείχνουν ότι θα έχουμε το οξύτερο πρόβλημα από πλευράς δημογραφίας σε ολόκληρη την Ε.Ε. Επομένως, χρειάζεται προσοχή, χρειάζεται συντονισμός και στήριξη των οικογενειών με περισσότερα παιδιά. Αλλά χρειάζεται και κάτι ακόμη.

Χρειάζονται δράσεις για τη συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή. Δράσεις για βρεφονηπιακούς σταθμούς, για το ολοήμερο σχολείο, για στήριξη των γονεϊκών αδειών, δράσεις οι οποίες θα απευθυνθούν κατευθείαν στα πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί όλες τις τελευταίες δεκαετίες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Εδώ το Ευρωπαϊκό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορούν να κοιτάνε με απάθεια».
Παράλληλα, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα όσα έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Αναφέρθηκε στην επιτυχημένη αξιοποίηση του προηγούμενου ΕΣΠΑ προϋπολογισμού 23,5 δισ. ευρώ. «Από αυτά, 5,3 δισ. είχαν κατανεμηθεί στις Περιφέρειες της χώρας. Σήμερα έχουμε απορροφήσει σχεδόν το σύνολο του προϋπολογισμού. Εντατικοποιούμε, όμως, την προσπάθεια μέχρι το τέλος του έτους, ώστε το προηγούμενο ΕΣΠΑ να κλείσει με επιτυχία», τόνισε ο κ. Χατζηδάκης. Επιπλέον, υπογράμμισε πως η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που έλαβε έγκριση για το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, με περισσότερα από 26 δισ. ευρώ για πληθώρα δράσεων και με προτεραιότητα στην περιφερειακή ανάπτυξη. «Όπως είχαμε δεσμευθεί, οι Περιφέρειες θα έχουν πια το ένα τρίτο των πόρων του νέου ΕΣΠΑ. Ενώ, επιπλέον αυτών: 1,63 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης θα πάνε για τις περιοχές της απολιγνιτοποίησης. Και 714 εκατομμύρια ευρώ για την πρόληψη κινδύνων από φυσικές καταστροφές», ανέφερε ο Υπουργός. Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτελούν, επίσης, μία μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία, όπως είπε ο κ. Χατζηδάκης. «Συνολικά μιλάμε για το μεγαλύτερο μακράν πακέτο που είχε ποτέ στη διάθεσή της η χώρα, ενώ η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν ενίσχυση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση», πρόσθεσε.

Τέλος, ο κ. Χατζηδάκης συνεχάρη τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκο Παπαθανάση και τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, Δημήτρη Σκάλκο για τη διοργάνωση της ημερίδας και τις γενικότερες προσπάθειές τους και ευχαρίστησε τη Γενική Διευθύντρια Περιφερειακής Πολιτικής της Ε.Ε., Θέμιδα Χριστοφίδου, που ήταν παρούσα στην ημερίδα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ