---

Της Όλγας Συμεωνίδου,

1975,1986,2001,2008,2019…και 2024 μετά από 5 συνολικά αναθεωρήσεις του ισχύοντος Συντάγματος βρισκόμαστε μπροστά σε μια ακόμα ενδεχόμενη αναθεώρηση και η κοινή γνώμη, αλλά και ο ίδιος ο νομικός κόσμος έχει διχαστεί όσο ποτέ και αυτό γιατί φαίνεται τα αντίβαρα που θέτει το ίδιο το Σύνταγμα, να μην είναι αρκετά (!) για να διασφαλιστεί το κύρος του και θα δούμε εν συνεχεία τι εννοούμε με αυτό.

Θα γυρίσω 3 χρόνια πίσω και θα μνημονεύσω τα λόγια των τότε καθηγητών μου στις παραδόσεις του συνταγματικού δικαίου αναφορικά με τις διακρίσεις του Συντάγματος σε: α) τυπικό και ουσιαστικό, β) αυστηρό και ήπιο. Τυπικό Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος του κράτους, ο οποίος βρίσκεται πρώτος στην ιεραρχία της έννομης τάξης των κανόνων δικαίου και είναι πάντα γραπτός. Εν αντιθέσει, το ουσιαστικό Σύνταγμα είναι κάθε κανόνας δικαίου που ρυθμίζει την οργάνωση και την άσκηση της κρατικής εξουσίας. Σε ό,τι αφορά τώρα το αυστηρό Σύνταγμα, τέτοιο είναι ένα σύνταγμα, το οποίο δεν είναι τόσο «εύκαμπτο». Δεν δύναται καταρχήν να αναθεωρηθεί εύκολα και εάν, τελικά, επιτραπεί η αναθεώρησή του, αυτή γίνεται μέσω ειδικής διαδικασίας. Εξ αντιδιαστολής προκύπτει ο ορισμός του ήπιου συντάγματος, το οποίο είναι αυτό που αναθεωρείται με την κοινή νομοθετική διαδικασία, όπως προβλέπεται στο άρθρο 110 του Συντάγματος.

Το ελληνικό Σύνταγμα, με βάση τις διακρίσεις αυτές, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως τυπικό, διότι είναι γραπτό και σχετικά αυστηρό. Το σχετικά αυστηρό τι σημαίνει όμως; Ουσιαστικά, με τα τωρινά δεδομένα, το Σύνταγμά μας μπορεί να αναθεωρηθεί, ωστόσο, θέτει ορισμένες διαδικαστικές εγγυήσεις, προκειμένου να παραμείνει άθιχτος και συμπαγής ο «σκληρός πυρήνας του». Μάλιστα στο άρθρο 110 παράγραφος 1 γίνεται απολύτως σαφές και με κατηγορηματικό τρόπο αυτό που μόλις αναφέραμε «Oι διατάξεις του Συντάγματος υπόκεινται σε αναθεώρηση, εκτός από εκείνες που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Kοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παράγραφος 1, 4 παράγραφοι 1, 4 και 7, 5 παράγραφοι 1 και 3, 13 παράγραφος 1 και 26».

Οι διατάξεις αυτές αποτελούν τον σκληρό πυρήνα του Συντάγματος, γιατί είναι βαρυσήμαντες και διαδραματίζουν νευραλγικό ρόλο, θα μπορούσαμε να πούμε, για την ενότητα και την εύρυθμη λειτουργία της έννομης τάξης. Δηλώνεται ρητά μέσα στο κείμενο του νόμου ότι δεν είναι δυνατή η τροποποίηση ή η κατάργηση των διατάξεων που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος –η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας ή η αντιπροσωπευτική αρχή ή η αρχή του κράτους δικαίου, ενδεικτικά, καθώς και των διατάξεων που αναφέρονται: α) στην προστασία της αξίας του ανθρώπου (α. 2 § 1 Συντ.), β) στην ισότητα των Ελλήνων (α.4 § 1 Συντ.), γ) στην πρόσβαση των Ελλήνων στις δημόσιες λειτουργίες (α. 4 § 4 Συντ.), δ) στην απαγόρευση απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας (α. 4 § 7 Συντ.), ε) στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και συμμετοχής στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική ζωή (α. 5 § 1 Συντ.), στ) στο απαραβίαστο της προσωπικής ελευθερίας (α. 5 § 3 Συντ.), ζ) στο απαραβίαστο ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης (α. 13 § 1 Συντ.) και η) στην αρχή διάκρισης των λειτουργιών (α. 26 Συντ.).

Συνεπώς, απαγορεύεται με βάση το ίδιο το γράμμα του νόμου, οι συγκεκριμένες διατάξεις να υπαχθούν σε συνταγματική αναθεώρηση. Η παράγραφος 1 του άρθρου 110 δεν μπορεί, δηλαδή, να τροποποιηθεί ή να καταργηθεί, καθώς πάνω σε αυτή θεμελιώνεται, αλλά και συγχρόνως οριοθετείται η αρμοδιότητα του ίδιου του αναθεωρητικού νομοθέτη. Θα λέγαμε ότι αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας που διαφυλάσσει τον αυστηρό χαρακτήρα του Συντάγματος, αλλά και την υπεροχή του σε σύγκριση με την κοινή νομοθεσία, όπως θα έπρεπε, δηλαδή, να συμβαίνει. Κάτι που είναι άξιο αναφοράς είναι πως τη λογική αυτή του σκληρού πυρήνα του Συντάγματος την υιοθετούν –εκτός από την ελληνική συνταγματική τάξη– και το γαλλικό, το γερμανικό, το ιταλικό, το τσέχικο αλλά και το πορτογαλικό Σύνταγμα.

Και εάν τελικά θέσουμε ως δεδομένη τη συνταγματική αναθεώρηση, πώς θα διενεργηθεί αυτή; Αρχικά, η αναθεώρηση ενός Συντάγματος αποτελεί στιγμή ύψιστης σημασίας για την οργάνωση και τη λειτουργία μιας χώρας. Ένας αναθεωρητικός νομοθέτης είναι επιφορτισμένος, μέσω νομικής δέσμευσης, που παρέχεται από το ίδιο το κείμενο του νόμου (άρθρο 110 παρ.1) με τις εξής αρμοδιότητες: α) τροποποίηση, β) μεταβολή, γ) προσθήκη, δ) αντικατάσταση, ε) κατάργηση του Συντάγματός μας. Η διαδικασία που θα ακολουθηθεί είναι πολύ συγκεκριμένη και πάντοτε μέσα στα όρια του άρθρου 110 Σ.

Ειδικότερα, όσον αφορά την πρώτη φάση: Αρχικά, πρέπει να γίνει η διαπίστωση ανάγκης αναθεώρησης –μετά από πρόταση 50 τουλάχιστον Βουλευτών– με απόφαση της ήδη υπάρχουσας Βουλής με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της, όπως αναγράφεται και στο ίδιο το Σύνταγμα. Εδώ γίνεται λόγος για την προτείνουσα Βουλή με βάση το άρθρο 110 παρ.2. Σ. Στη συνέχεια, διεξάγεται συζήτηση στην ολομέλεια της Βουλής σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις. Η απόφαση της Βουλής για τον καθορισμό των αναθεωρητέων διατάξεων γίνεται μέσω 2 ψηφοφοριών που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον ένα μήνα. Η απαιτούμενη πλειοψηφία είναι 180 Βουλευτές και στις δύο ψηφοφορίες για κάθε αναθεωρητέα διάταξη ξεχωριστά. Εντούτοις, η διαδικασία αναθεώρησης μπορεί να λειτουργήσει ακόμα και όταν η πλειοψηφία για κάθε διάταξη χωριστά είναι 151 Βουλευτές. Με την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, λήγει η πρώτη φάση της αναθεώρησης κατ’ άρθρο 110 παράγραφοι 2 και 4 Σ.

Στη δεύτερη φάση, μιλάμε, πλέον, για την Αναθεωρητική Βουλή και την Επιτροπή Αναθεώρησης, η οποία συγκροτείται μετά από εντολή του Προέδρου της Δημοκρατίας και θα περατώσει το αναθεωρητικό έργο. Και εδώ καθιερώνονται συγκεκριμένες πλειοψηφίες και μάλιστα ισχύει ο κανόνας της εναλλαγής των πλειοψηφιών, εάν στην πρώτη φάση συγκεντρώθηκαν 151 Βουλευτές, στη δεύτερη αναθεωρητική απαιτούνται 180 και το αντίστροφο κατ’ άρθρο 110 παράγραφοι 3 και 4 Σ.

Συνάγεται με ευκολία ότι φορέας του αναθεωρητικού εγχειρήματος σε όλη τη διάρκεια είναι η Βουλή, η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Πρόκειται για μια διαδικασία που περιχαρακώνει τόσο αυτό που ονομάσαμε πιο πάνω σκληρό πυρήνα του Συντάγματος όσο και τον βαθμό αυστηρότητας που το διαπνέει γενικότερα, καθότι η αναθεώρησή του τυποποιείται μέσω μιας διαδικασίας μακροσκελούς που περνά από μέσα από δύο διαδοχικές Βουλές, θέτοντας, μάλιστα, και χρονικό περιορισμό για την επόμενη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία δεν επιτρέπεται να λάβει χώρα πριν περάσουν 5 έτη από την προηγούμενη σύμφωνα με το άρθρο 110 παρ.6 Συντ.

Εάν κάνουμε μια αναδρομή, θα διαπιστώσουμε πως η τελευταία αναθεώρηση ήταν αυτή του 2019, η οποία και ολοκληρώθηκε 25 Νοεμβρίου. Βρισκόμαστε χρονικά λίγο πριν την παρέλευση της πενταετίας και έχει γίνει ήδη γνωστό πως προγραμματίζεται μια επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση το 2025. Στο επίκεντρο αυτής βρίσκεται το γνωστό πλέον σε νομικούς και μη άρθρο 16. Και έτσι επιστρέφω στις πρώτες γραμμές που άνοιξαν το κείμενο αυτό, θέλοντας να κλείσω με τη διατύπωση ενός προβληματισμού. Πώς γίνεται, ενώ μιλάμε για ένα αυστηρό σχετικά Σύνταγμα, όπως το ελληνικό, το οποίο είναι οπλισμένο με τόσα διαδικαστικά όρια και διατυπωμένο με περίσσεια ακρίβεια και ευκρίνεια, αυτό να τίθεται αντιμέτωπο με έναν κυκεώνα κατάφωρης αντισυνταγματικότητας και αίολων επιχειρημάτων; Και πέρα από τον σκληρό πυρήνα του Συντάγματος, τί συμβαίνει με τις συνταγματικές αναθεωρήσεις; Παραθέτω το άρθρο 16 παρ.5 του Συντάγματος, σε μια προσπάθειά μου να αφουγκραστείτε και εσείς τις ανησυχίες μου.

«Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση. Tα ιδρύματα αυτά τελούν υπό την εποπτεία του Kράτους, έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά από αυτό και λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους που αφορούν τους οργανισμούς τους. Συγχώνευση ή κατάτμηση ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μπορεί να γίνει και κατά παρέκκλιση από κάθε αντίθετη διάταξη, όπως νόμος ορίζει. Eιδικός νόμος ορίζει όσα αφορούν τους φοιτητικούς συλλόγους και τη συμμετοχή των σπουδαστών σ’ αυτούς. Nόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους χορήγησης άδειας για την ίδρυση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν στο Kράτος, τα σχετικά με την εποπτεία που ασκείται πάνω σ’ αυτά, καθώς και την υπηρεσιακή κατάσταση του διδακτικού προσωπικού τους. H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται».

Όταν το γράμμα του νόμου, δηλαδή η ίδια του η ερμηνεία είναι τόσο ακριβής, πώς μπορούμε να κάνουμε λόγο για Συνταγματική αναθεώρηση; Το Σύνταγμα εδώ δίνει επιτακτικές κατευθυντήριες γραμμές ήδη μέσα από τις λέξεις («απαγορεύεται», «παρέχεται αποκλειστικά»). Γίνεται λόγος, λοιπόν, για εξόφθαλμη συνταγματική παράκαμψη και σίγουρα στις περιπτώσεις αυτές μια συνταγματική αναθεώρηση δεν φαντάζει ιδιαίτερα ευοίωνη και δη ωφέλιμη.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Κώστας Χρυσόγονος, Συνταγματικό Δίκαιο, 3η Έκδοση, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2022
• Κοντιάδης Ξενοφών, Αντισυνταγματική η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, syntagmawatch.gr, διαθέσιμο εδώ
• Παναγιώτης Σοϊλεντάκης, Συνταγματική Αναθεώρηση, διαθέσιμο εδώ

---

Ο πόνος στη μέση (οσφυαλγία) είναι ένα από τα πιο συχνά ιατρικά προβλήματα παγκοσμίως.

Σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία ο πόνος στη μέση είναι ο κυριότερος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι επισκέπτονται έναν ιατρό. Βάση των ίδιων στοιχείων το 40% των ενηλίκων βιώνει πόνο στη μέση λόγω εκφυλισμού των μεσοσπονδύλιων δίσκων, αλλά μέχρι τώρα δεν ήταν σαφές για ποιο λόγο οι δίσκοι προκαλούν πόνο.

Πρόσφατα οι ειδικοί εντόπισαν γιατί εκδηλώνεται ο πόνος στη μέση. Όπως αναφέρει στο επιστημονικό περιοδικό Science Translational Medicin ο ερευνητής στο Board of Governors Regenerative Medicine Institute στο Cedars-Sinai Medical Center στο Λος Άντζελες «βρήκαμε για πρώτη φορά συγκεκριμένα κύτταρα που θα μπορούσαν να είναι το κλειδί για την κατανόηση του πόνου στους δίσκους της σπονδυλικής στήλης», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Dmitriy Sheyn.

«Το να μάθουμε περισσότερα για το πώς λειτουργούν αυτά τα κύτταρα θα μπορούσε να οδηγήσει στην ενδεχόμενη ανακάλυψη νέων θεραπευτικών επιλογών», πρόσθεσε ο Sheyn.

Το ζελέ στους δίσκους της σπονδυλικής στήλης έχει την τάση να ξηραίνεται και να εκφυλίζεται καθώς οι άνθρωποι γερνούν, αλλά αυτό δεν προκαλεί αυτόματα πόνο στην μέση, σημείωσαν οι ερευνητές.

Τι έδειξε η έρευνα

Οι ερευνητές συνέκριναν αρχικά μεσοσπονδύλιους δίσκους ασθενών με πόνο στη μέση με υγιείς δίσκους από άτομα χωρίς πόνο.

Διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς που αντιμετώπιζαν πόνο στη μέση, είχαν δίσκους που περιείχαν μεγαλύτερο αριθμό ενός συγκεκριμένου τύπου κυττάρων που μπορεί να σχετίζεται με τον πόνο τους.

«Δεν ξέρουμε αν τα κύτταρα που σχετίζονται με τον πόνο προσέλκυαν την εισβολή των νευρώνων ή τα υγιή κύτταρα την απωθούσαν, αλλά υπήρχε σίγουρα μια διαφορά μεταξύ των υγιών και των κυττάρων που σχετίζονται με τον πόνο», δήλωσε ο Sheyn.

Πόνος στη μέση: Νέους ορίζοντες στην αντιμετώπισή του

Τα ευρήματα ανοίγουν δρόμους σε νέες θεραπείες που θα μπορούσαν να επαναπρογραμματίσουν τα κύτταρα του δίσκου που σχετίζονται με τον πόνο σε υγιή κύτταρα, δήλωσαν οι ερευνητές.

Η προσθήκη υγιών κυττάρων στους επώδυνους δίσκους θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία, εάν τα υγιή κύτταρα είναι σε θέση να εξουδετερώσουν τα κύτταρα που σχετίζονται με τον πόνο.

«Η αποκάλυψη των κυττάρων-κλειδιών που κρύβονται πίσω από τον πόνο που σχετίζεται με τον δίσκο, σηματοδοτεί ένα καίριο βήμα στην αναδιαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζουμε τη διαχείριση του πόνου στη μέση», δήλωσε ο Δρ. Mark Vrahas, πρόεδρος της Ορθοπεδικής του Cedars-Sinai.

«Αυτή η ανακάλυψη ανοίγει τις πόρτες για στοχευμένες θεραπείες που μπορεί να φέρουν επανάσταση στις ορθοπεδικές θεραπείες, προσφέροντας ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως».

ΠΗΓΗ: Science Translational Medicine.

 

Ο σύντροφός σας είναι ένα από τα πιο κοντινά σας άτομα και υποτίθεται πως πρέπει να σας καταλαβαίνει καλύτερα από όλους. Ωστόσο, δεν έχουν όλοι οι σύντροφοι σε μια σχέση το πολύτιμο χαρακτηριστικό της ενσυναίσθησης.

Κάποιοι τείνουν να διαφωνούν συνέχεια και να προσπαθούν να επιβάλλουν την άποψή τους.

Ποια άλλα σημάδια μαρτυρούν πως ο σύντροφός σας μάλλον δυσκολεύεται να σας καταλάβει πραγματικά;

Δεν σας αφήνει να εκφράσετε τα αληθινά σας συναισθήματα

Σκεφτείτε πως τρώτε με τον σύντροφό σας σε ένα εστιατόριο. Εσείς ανησυχείτε γιατί μια φίλη ή ένα συγγενικό σας πρόσωπο που είναι μόνο στο σπίτι αισθάνθηκε προηγουμένως αδιαθεσία και ανέβασε πυρετό.

Τηλεφωνείτε στο άτομο που είναι άρρωστο αλλά δεν σας απαντά. Οι σκέψεις σας μπορεί να πηγαίνουν όσο η ώρα περνά στο χειρότερο σενάριο και η αγωνία σας είναι εμφανής.

Ο σύντροφός σας τελικά τα «βάζει» με εσάς. Σας λέει να σταματήσετε να αντιδράτε υπερβολικά, σας αποκαλεί «παρανοϊκή» και είναι φανερά εκνευρισμένος με την ανησυχία σας.

Έτσι, σταματάτε να εκφράζετε το φόβο σας λεκτικά. «Φοράτε» ένα ψεύτικο χαμόγελο και απλά αναμένετε το δείπνο να τελειώσει.

Τι ακριβώς συμβαίνει εδώ;

Εσείς καταπιέζετε το άγχος σας αφού ο σύντροφός σας δεν φαίνεται διατεθειμένος να σας ακούσει. Δεν έχει με άλλα λόγια ενσυναίσθηση και του είναι δύσκολο να μπει στη δική σας θέση.

Απορρίπτει ό,τι νιώθετε

Σκεφτείτε τώρα πως ετοιμάζεστε με τον σύντροφό σας να πάτε σε ένα πάρτι. Ενώ ντύνεστε, του λέτε πως σήμερα στεναχωρηθήκατε πολύ στη δουλειά. Εκείνος δεν λέει τίποτα παρά μόνο μετά από λίγο ένα κοφτό: «Γρήγορα, αργήσαμε»!

Στο αυτοκίνητο, τον ρωτάτε αν άκουσε αυτό που του είπατε. Εκείνος σας απαντά: «Ναι, αλλά δεν θέλω να κάνω δυσάρεστες συζητήσεις πριν από το πάρτι».

Εσείς φοβάστε πως ίσως είστε ώρες ώρες υπερβολική και δικαίως η σχέση σας δεν θέλει να σας ακούσει. Το αποτέλεσμα; Δεν εκφράζετε ό,τι νιώθετε και αισθάνεστε ακόμα χειρότερα μετά.

Σας φέρνει σε δύσκολη θέση όταν μοιράζεστε αυτό που πραγματικά σκέφτεστε

Και φανταστείτε τώρα πως είναι καλοκαιράκι…

Εσείς καταφέρατε να χάσετε αρκετά περιττά κιλά. Φοράτε το καινούριο μαγιό σας αλλά παρόλα αυτά εκφράζετε αυτό που σκέφτεστε πραγματικά. Πως παρόλο που τα καταφέρατε, για κάποιο λόγο, δεν νιώθετε ακόμα μέσα στο μαγιό σας αυτοπεποίθηση.

Ο σύντροφός σας, αντί να σας στηρίξει και να σας πει πως η ανασφάλεια είναι κάτι φυσιολογικό και πως είστε όμορφη όπως κι αν είστε, σας… κατσαδιάζει χαρακτηρίζοντάς σας ανασφαλή ή ίσως ακόμα και μη ελκυστική λόγω της «αρνητικής» σας δήλωσης.

*Θυμηθείτε

Ο σύντροφός μας είναι ο άνθρωπός μας. Το άτομο στο οποίο πρέπει να μπορούμε να εκφραστούμε ελεύθερα χωρίς δεύτερες σκέψεις και χωρίς να νιώθουμε χειρότερα μετά.

Τα συναισθήματα του κάθε ανθρώπου είναι μοναδικά και «μετρούν».

Μην επιτρέπετε λοιπόν σε κανέναν να απορρίπτει τα δικά σας.

Από τις συζητήσεις για τη στάση των χωρών στον Πόλεμο στη Γάζα και στον Πόλεμο στην Ουκρανία έως τις αντιπαραθέσεις για το μέλλον της παγκοσμιοποίησης ή τον τρόπο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, μία έννοια έρχεται συνεχώς στο επίκεντρο τα τελευταία χρόνια: Ο Παγκόσμιος Νότος. Φαίνεται να έχει γίνει της μόδας στις διεθνείς αναλύσεις. Υπάρχει, όμως, κάτι τέτοιο; Και τι ακριβώς σημαίνει;

Υποτίθεται ότι ο όρος αναφέρεται σε 122 χώρες. Το να ρίξεις, όμως, περισσότερο από το ήμισυ της ανθρωπότητας σε έναν μόνο «κουβά» μπορεί να αποδειχθεί προβληματικό, εξηγεί σε ανάλυσή του το Foreign Policy, σχολιάζοντας πως η ψευδαίσθηση ενός συλλογικού μη δυτικού κόσμου είναι επίμονη τόσο στη Δύση όσο και μεταξύ των υπολοίπων.

«Η συγκέντρωση του τεράστιου, διαφορετικού και ευρέως διασκορπισμένου μη δυτικού κόσμου σε μια ενιαία κατηγορία με υποτιθέμενα παρόμοια συμφέροντα έχει γίνει μια βολική συντομογραφία σε συζητήσεις για θέματα που κυμαίνονται από την κλιματική πολιτική έως την απάντηση στην πανδημία του COVID-19 έως τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Καθώς πολλές μη δυτικές χώρες παρατάσσονται ενάντια στο Ισραήλ στις ψηφοφορίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η ιδέα ότι υπάρχει ένας Παγκόσμιος Νότος σε αντίθεση με έναν Παγκόσμιο Βορρά έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη έλξη» σημειώνει το FP.

Ωστόσο, η χρήση του Παγκόσμιου Νότου ως κατηγορίας και πλαισίου αναφοράς καθιστά πολύ πιο δύσκολο να κατανοήσουμε τις περίπλοκες πραγματικότητες διαφορετικών χωρών και περιοχών. Τι κοινό έχει η Κίνα με το Περού; Το Κατάρ με την Αϊτή; Η Ταϊλάνδη με τη Σιέρα Λεόνε; Η συγκέντρωση χωρών όπως αυτές σε μια ενιαία κατηγορία -και στη συνέχεια ο ορισμός αυτής της κατηγορίας ως εγγενώς διαφορετικής από έναν παγκόσμιο Βορρά- αποτελεί εμπόδιο για την κατανόηση ενός πολύπλοκου κόσμου.

Ο Παγκόσμιος Νότος ως όρος αντανακλά σε κάποιες περιπτώσεις τις ελπίδες για  έναν πιο δίκαιο πολιτικά και οικονομικά κόσμο και σε άλλες τους φόβους για ανατροπή της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Προέκυψε από τις μετα-αποικιακές διαμάχες μεταξύ της Δύσης και των υπολοίπων κατά μήκος πολλαπλών αξόνων – ανεπτυγμένοι έναντι αναπτυσσόμενων, πλούσιοι εναντίον φτωχών, ισχυροί έναντι ανίσχυρων.

Η Γραμμή Brandt και ο πραγματικός κόσμος

Μια επιτροπή με επικεφαλής τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Βίλι Μπραντ κωδικοποίησε τη διαίρεση σε μια έκθεση του 1980, σχεδιάζοντας κυριολεκτικά μια παχιά μαύρη γραμμή σε έναν χάρτη του κόσμου. Η λεγόμενη «Γραμμή Brandt» έχει αντέξει ως τρόπος σκέψης για τη σχέση μεταξύ της Δύσης και των υπολοίπων. Μετά από μια περίοδο «χειμερίας νάρκης» στον ακαδημαϊκό χώρο κατά τη διάρκεια της ακμής της παγκοσμιοποίησης στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ιδέα ενός παγκόσμιου Νότου επανήλθε στον διεθνή λόγο τα τελευταία χρόνια.

Επομένως, σχολιάζει το Foreign Policy, η ιδέα «είναι το παλιό κρασί σε ένα νέο μπουκάλι, που στέκεται σε μια μακρά σειρά ιδεών και “-ισμών” που προέκυψαν από τη συνάντηση της Ευρώπης με τον υπόλοιπο κόσμο που ξεκίνησε σοβαρά πριν από πέντε αιώνες». Στον 20ο αιώνα, αυτή η συνάντηση δημιούργησε πολλά διεθνικά κινήματα, ομάδες και ιδεολογίες: πανασιατικό, παναραβισμό, παναφρικανισμό, πανισλαμισμό, το Κίνημα των Αδεσμεύτων, τον Τρίτο Κόσμο και το G-77. Μερικές από αυτές ήταν ιδέες των γηγενών, άλλες -όπως ο Τρίτος Κόσμος- προϊόν των δυτικών ακαδημαϊκών ελίτ. Κανένας από αυτούς τους όρους δεν επέζησαν από μια σοβαρή συνάντηση με τον πραγματικό κόσμο.

Αυτές οι υπερβατικές, αντιδυτικές και μετα-αποικιακές ιδεολογίες έπεσαν αναπόφευκτα θύμα των δυνάμεων του εθνικισμού, οι οποίες αναιρούσαν πολλές από τις υπερεθνικές ταυτότητες που οι υποστηρικτές τους προσπάθησαν να δημιουργήσουν στην προσπάθεια να αντισταθούν στη Δύση. Ακόμη και σε περιφερειακό επίπεδο, τυχόν κοινές ταυτότητες θρησκείας και εθνότητας δεν θα μπορούσαν να αποτυπώσουν τις πολλαπλές συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων εθνικισμών. Κατά τη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ του 1956, ο τότε πρωθυπουργός του Πακιστάν απέρριψε την αραβική ενότητα ως «μηδέν συν μηδέν συν μηδέν». Το πρόβλημα της οικοδόμησης της αραβικής ενότητας παραμένει μέχρι σήμερα.

Αντικρουόμενα συμφέροντα διαψεύδουν την ιδέα ενός Παγκόσμιου Νότου

Έντονα αποκλίνοντα οικονομικά συμφέροντα, αναπτυξιακά μονοπάτια, πολιτικές παραδόσεις διαψεύδουν επίσης την ιδέα ενός Παγκόσμιου Νότου ως ενιαίας ομάδας. Πράγματι, πολλές από τις συγκρούσεις του κόσμου σήμερα είναι μεταξύ και εντός των αναπτυσσόμενων κρατών. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες να τις χωρέσουμε κάτω από τον μανδύα ενός υποτιθέμενου ανταγωνισμού Βορρά-Νότου, αυτές οι διακρατικές και ενδοκρατικές συγκρούσεις συνεχίζουν να κυριαρχούν στην πολιτική του μη δυτικού κόσμου.

Στην επιδίωξη οικονομικών στόχων και στόχων ασφάλειας, οι μη δυτικές ελίτ σπάνια είχαν πρόβλημα να ενώσουν τα χέρια με τη Δύση. Το Πακιστάν, ανήσυχο για την Ινδία, εντάχθηκε στις συμμαχίες του Ψυχρού Πολέμου υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ινδία, ανήσυχη για την κινεζική ηγεμονία, σήμερα συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Βιετνάμ, του οποίου η κομμουνιστική ιδεολογία είναι παρόμοια με την Κίνα, οικοδομεί μια στρατηγική εταιρική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ενισχύσει την αυτονομία του έναντι της συμπεριφοράς της Κίνας στην περιοχή.

Μπορεί να αγαπάτε τους φίλους σας αλλά πόσο συχνά τους βλέπετε; Ο μέσος άνθρωπος αφιερώνει μόλις τέσσερις ώρες το μήνα στους φίλους του. Περισσότερο από το ένα τέταρτο (27%) των 2.000 ενηλίκων που ερωτήθηκαν στα πλαίσια έρευνας δήλωσαν ότι συναντιούνται με τους φίλους τους μόλις δύο φορές κατά την διάρκεια ενός μήνα.

Αυτή η τάση είναι πιο έντονη μεταξύ των millennials, των ανθρώπων που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών, με το 37% να πασχίζουν να βρουν λίγο χρόνο για να δουν τους αγαπημένους τους, σε σύγκριση με το 33% των ατόμων ηλικίας 35 έως 44 ετών.

«Δυσεύρετος» ο χρόνος με τους φίλους

Στην πραγματικότητα, οι Gen Z, τα άτομα ηλικίας 18-24 ετών είναι η μόνη ηλικιακή ομάδα που περνά περισσότερο χρόνο με τους φίλους.

Οι τρεις βασικότεροι λόγοι που οι συμμετέχοντες δεν περνούν χρόνο με τους φίλους τους είναι η απόσταση (36%), το πολυάσχολο πρόγραμμα εργασίας (35%) και οι οικογενειακές υποχρεώσεις (33%).

Συνολικά, το 51% όσων έχουν παιδιά κάτω των 18 ετών περνούν μόνο μία ώρα την εβδομάδα συναναστρεφόμενοι με φίλους, με το 35% να τους συναντά μόνο μία φορά το μήνα.

Με τις γιορτές όμως να πλησιάζουν, το 31% φαίνεται πως θέλει να ανατρέψει τα δεδομένα, σχεδιάζοντας να περάσουν ποιοτικό χρόνο μαζί τους τρεις φορές την εβδομάδα κατά μέσο όρο.

H πιο δημοφιλής δραστηριότητα που συνήθως μοιραζόμαστε με φίλους μας είναι τα γεύματα (59%).

Ωστόσο, το 58% των συμμετεχόντων δήλωσε πως θέλει να δοκιμάσει και να βιώσει νέα πράγματα μαζί τους, καθώς πιστεύουν ότι έτσι θα ενισχύσουν την σχέση τους.

Συμβουλές για να μας φτάνει ο ελεύθερος χρόνος

Ενώ όλοι θα θέλαμε μερικές έξτρα ώρες στην ημέρα μας, στην πραγματικότητα δεν τις χρειαζόμαστε. Αρκεί να ακολουθήσουμε τις παρακάτω συμβουλές για να οργανώσουμε σωστά το πρόγραμμα αλλά και τον χρόνο μας για να τα προλαβαίνουμε όλα:

• Βρείτε που τον σπαταλάτε: Σε τι νιώθετε ότι ξοδεύετε τον χρόνο σας άσκοπα ή χωρίς να το θέλετε στην πραγματικότητα; Αναλογιστείτε προσεκτικά αυτές τις δραστηριότητες και σκεφτείτε εάν είναι απαραίτητες ή εάν υπάρχουν τρόποι να τις μειώσετε, να τις ελαχιστοποιήσετε ή και να τις εξαλείψετε εντελώς.
• Βάλτε και τα «θέλω» στο πρόγραμμα: Εάν έχετε συνηθίσει να γράφετε στο πρόγραμμά σας μόνο τις υποχρεώσεις τότε θα πρέπει να το ξανασκεφτείτε. Πριν την έναρξη της νέας εβδομάδας, αφιερώστε λίγο χρόνο για να καταγράψετε όλα όσα πρέπει αλλά και θέλετε να κάνετε. Έτσι οι πιθανότητες να τα καταφέρετε αυξάνονται κατά πολύ.
• Γράψτε τα τρία πιο σημαντικά: Εάν αγαπάτε τις to-do lists τότε είναι σημαντικό να καταγράφετε τα τρία πιο σημαντικά πράγματα που θέλετε να έχετε ολοκληρώσει στο τέλος της ημέρας. Μην κάνετε μια τεράστια λίστα, καθώς είναι πιθανό να μην σας μείνει καθόλου ελεύθερος χρόνος.
• Περιορίστε τους αντιπερισπασμούς: Τι υπάρχει γύρω από τον χώρο εργασίας σας που σας αποσπά την προσοχή; Μερικές φορές η ακαταστασία, οι διαρκείς ειδοποιήσεις από τα social media ή τα email μπορεί να μας «καθυστερούν» και ως εκ τούτου ο ελεύθερος χρόνος μειώνεται. Δείτε αν μπορείτε να εξαλείψετε όσο το δυνατόν περισσότερα από αυτά και τόσο λιγότερο χρόνο θα σπαταλάτε.