Το πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb ανακάλυψε ότι ο ομιχλώδης ουρανός πάνω από τον παγωμένο Πλούτωνα βοηθά στην ψύξη της ατμόσφαιρας του νάνου πλανήτη, ενώ ταυτόχρονα δίνει στο μεθάνιο και σε άλλα οργανικά μόρια μια ώθηση από την ατμόσφαιρα του ενώ μέρος της ομίχλης φαίνεται να μεταφέρεται στο Χάροντα, έναν από τους δορυφόρους του.

Η ανακάλυψη της ομίχλης είχε προβλεφθεί το 2017 από τον πλανητικό επιστήμονα Ξι Ζανγκ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ, για να εξηγήσει γιατί η λεπτή ατμόσφαιρα του Πλούτωνα είναι τόσο διαπερατή. Με βάση μετρήσεις από το διαστημόπλοιο New Horizons της NASA, το οποίο πέρασε από τον Πλούτωνα και τον Χάροντα το 2015, ο πλανητικός επιστήμονας Γούιλ Γκρούντι στο Αστεροσκοπείο Lowell στην Αριζόνα υπολόγισε ότι η ατμόσφαιρα του Πλούτωνα χάνει 1,3 κιλά μεθανίου στο Διάστημα κάθε δευτερόλεπτο και περίπου το 2,5% αυτού του μεθανίου καταλήγει στον Χάροντα βάφοντας τους πόλους του κόκκινους με οργανική χημεία. Πουθενά αλλού στο ηλιακό σύστημα δεν βλέπουμε ατμόσφαιρα να διαρρέει σε ένα γειτονικό σώμα.

Η αιτία αυτής της ατμοσφαιρικής διαφυγής ήταν άγνωστη, αλλά ο Ζανγκ υποστήριξε ότι εάν η ατμόσφαιρα του Πλούτωνα περιείχε ένα στρώμα ομίχλης, τότε αυτή η ομίχλη θα απορροφούσε το ελάχιστο ακραίο υπεριώδες φως από τον μακρινό Ήλιο που φτάνει στον Πλούτωνα, παρέχοντας την ενέργεια που θα δώσει στα μόρια την ώθηση που χρειάζονται για να διαφύγουν στο Διάστημα.

Εκτός από την ομίχλη που θερμαίνει τα ατμοσφαιρικά μόρια ώστε να μπορούν να διαφύγουν ο Ζανγκ συνειδητοποίησε επίσης ότι η ομίχλη θα μπορούσε να έχει μια ψυκτική επίδραση στην ατμόσφαιρα του Πλούτωνα,  ένα φαινόμενο που είχε ανιχνευθεί προηγουμένως στη μεσόσφαιρα του νάνου πλανήτη η οποία είναι το τρίτο στρώμα της ατμόσφαιρας πάνω από την ουσιαστικά ανύπαρκτη τροπόσφαιρα και την πυκνότερη στρατόσφαιρα.

Η μεσόσφαιρα του Πλούτωνα βρίσκεται σε υψόμετρο μεταξύ 20 και 40 χιλιομέτρων και φτάνει σε μέγιστη θερμοκρασία μείον 163 βαθμούς Κελσίου πριν ψυχθεί με ρυθμό 0,2 βαθμών Κελσίου ανά χιλιόμετρο σε ελάχιστο μείον 203 βαθμούς Κελσίου.

Το πρόβλημα ήταν ότι μέχρι τώρα δεν είχε ανιχνευθεί ομίχλη στον Πλούτωνα και κάπου εδώ ανέλαβε δράση το James Webb που έκανε τις απαραίτητες παρατηρήσεις και συλλογή δεδομένων τα οποία δείχνουν σε πρώτη τουλάχιστον φάση επεξεργασίας να επιβεβαιώνουν τη θεωρία του Ζάνγκ και αποδεικνύοντας ξανά ότι δεν πρόκειται για ένα παγωμένο και εντελώς αδιάφορο επιστημονικά πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος αλλά για ένα διαστημικό σώμα που αποκαλύπτει συνεχώς πολύ ενδιαφέροντα φαινόμενα.

Naftemporiki.gr

Την αποκάλυψη ότι ο προφυλακισμένος για σεξουαλική εκμετάλλευση, εκβιασμό και σεξουαλική κακοποίηση, Diddy, είχε περάσει από οντισιόν -προ 11ετίας- για να υποδυθεί τον Τζέιμς Μπράουν στην ταινία «Get on Up», έκανε η πρώην βοηθός του. 

Η γυναίκα με το ψευδώνυμο «Mia», πρώην βοηθός του μεγιστάνα της χιπ χοπ Diddy, η οποία τον κατηγορεί για βιασμό και σεξουαλική επίθεση και καταθέτει στη δίκη κατά την διάρκεια αντεξέτασης της αναφέρθηκε στην οντισιόν που είχε περάσει ο προφυλακισμένος καλλιτέχνη.

Χαρακτηριστικά ανέφερε η πρώην βοηθός του ότι ο Σον «Diddy» Κομπς πέρασε από ακρόαση για να υποδυθεί τον Τζέιμς Μπράουν στη βιογραφική ταινία της Universal το 2014 «Get on Up».

Διάφορα μηνύματα μεταξύ της Mia και του κατηγορούμενου παρουσιάστηκαν στο δικαστήριο ως αποδεικτικά στοιχεία.

Σε ένα μήνυμα του Αυγούστου 2020, όταν πέθανε ο Τσάντγουικ Μπόουζμαν η Mia θύμισε στον Diddy ότι «πέρασε από οντισιόν για τον ρόλο» του Τζέιμς Μπράουν. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι είχε αντίγραφο του βίντεο από την οντισιόν του και τον ρωτούσε αν ήθελε να το στείλει.

Σύμφωνα με τη μάρτυρα, η οντισιόν δεν ήταν απλώς μια απλή μαγνητοσκόπηση, ήταν μια ολοκληρωμένη «παραγωγή» που χρειάστηκε μια εβδομάδα για να ολοκληρωθεί.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των οκτώ ετών που εργαζόταν για τον Κομπς, η Mia υποστήριξε ότι δεχόταν βία και σεξουαλική επίθεση.

Είπε ότι δεν ήθελε να πει σε κανέναν για τον φερόμενο βιασμό και «ήθελε να τον πάρει μαζί της όταν πεθάνει» προσθέτοντας ότι είχε υποστεί «πλύση εγκεφάλου» από τον Κομπς και «επιζητούσε συνεχώς την έγκρισή του» ακόμη και αφού σταμάτησε να εργάζεται γι’ αυτόν.

Αναβλήθηκε για τις 3 Νοεμβρίου 2025 η δίκη σε δεύτερο βαθμό για την πολύκροτη υπόθεσης δολοφονίας του 19χρονου φίλου του Άρη, Άλκη Καμπανού, που έπεσε θύμα τυφλής οπαδικής βίας, τον Φεβρουάριο του 2022, στην περιοχή της Χαριλάου Θεσσαλονίκης.

Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Θεσσαλονίκης -κατά πλειοψηφία- έκανε δεκτά δύο αιτήματα αναβολής που υπέβαλαν ισάριθμοι συνήγοροι υπεράσπισης των συνολικά 12 κατηγορούμενων, καταδικασμένων σε πρώτο βαθμό.

Σύμφωνα με πληροφορίες του “Thesstoday.gr”, ο πρώτος κατηγορούμενος ζήτησε αναβολή λόγω κωλύματος του συνηγόρου του και ο δωδέκατος κατηγορούμενος ζήτησε αναβολή για προσωπικούς λόγους.

Από το σύνολο των κατηγορούμενων που κρατούνται σε διάφορες φυλακές της χώρας μετήχθησαν, σήμερα, οι οκτώ στα δικαστήρια της Θεσσαλονίκης, ενώ οι υπόλοιποι επέλεξαν, για διάφορους λόγους, να μην γίνει η μεταγωγή τους.

Πρωτόδικα, οι επτά εξ αυτών καταδικάστηκαν με την ποινή της ισόβιας κάθειρξης και επιπλέον με πολυετείς ποινές καθείρξεις ως συναυτουργοί σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο και οι υπόλοιποι πέντε με πρόσκαιρες ποινές καθείρξεις ως απλοί συνεργοί στην ίδια πράξη.

Για τους περισσότερους, όμως, ασκήθηκε έφεση κατά της καταδικαστικής απόφασης από τον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης Νίκο Καλλίδη, ζητώντας να επιβληθούν μεγαλύτερες ποινές. Θεωρώντας εσφαλμένη την απόφαση όσον αφορά τη μετατροπή της κατηγορίας σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, ο ανώτερος εισαγγελικός λειτουργός έκρινε ότι οι κατηγορούμενοι έπρεπε να καταδικαστούν για ανθρωποκτονία με άμεσο δόλο, όπως ήταν η αρχική δίωξη.

Επιπλέον, για τρεις εξ αυτών θεώρησε ότι δεν έπρεπε να καταδικαστούν για συνέργεια, αλλά ο ένας για ηθική αυτουργία στην ανθρωποκτονία με άμεσο δόλο και οι άλλοι δύο για συναυτουργία στην ίδια ανθρωποκτονία με άμεσο δόλο. Η έφεση δεν «αγγίζει» δύο από τους κατηγορούμενους και πρακτικά μόνο γι’ αυτούς ισχύει η αρχή της μη χειροτέρευσης της θέση τους.

Εκτός από το σκέλος της δολοφονίας του 19χρονου Άλκη, το κατηγορητήριο περιλαμβάνει τις συνδεόμενες με την επίθεση πράξεις εναντίον των δύο φίλων του κατά το ίδιο αιματηρό επεισόδιο.

Από νωρίς είχαν συγκεντρωθεί έξω από τα δικαστήρια φίλοι – συνοπαδοί των κατηγορούμενων, ενώ από την αστυνομία ελήφθησαν ενισχυμένα μέτρα ασφάλειας.

---

Της Νικολέτας Παναγιωτοπούλου,

Το εμπορικό δίκαιο, θεμελιώδες τμήμα της ρύθμισης της οικονομικής δραστηριότητας, διακρίνεται από την υιοθέτηση διαφορετικών συστημάτων, όπως το γερμανικό και το γαλλικό, τα οποία επιδιώκουν τη νομική οργάνωση των εμπορικών συναλλαγών. Τα συστήματα αυτά όχι μόνο αποτυπώνουν διαφορετικές νομικές φιλοσοφίες, αλλά επηρεάζουν και τη ρύθμιση θεμελιωδών θεσμών, όπως το ασυμβίβαστο. Ποια, όμως, η δομή κι οι αρχές των δύο αυτών συστημάτων; Ποια η σημασία της έννοιας του ασυμβίβαστου στην ελληνική έννομη τάξη;

Το γερμανικό σύστημα αποτελεί ένα από τα πιο οργανωμένα και σαφή νομικά συστήματα παγκοσμίως, διαχωρίζοντας το εμπορικό από το αστικό δίκαιο. Η βασική πηγή του γερμανικού εμπορικού δικαίου είναι ο Εμπορικός Κώδικας (Handelsgesetzbuch-HGB), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 1897 και καθορίζει τις εμπορικές συναλλαγές, τον ορισμό του εμπόρου και την ευθύνη του στις εμπορικές σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, ο έμπορος στο γερμανικό δίκαιο αποτελεί κεντρική έννοια και βασίζεται στον ορισμό που δίνεται στο HGB. Ως έμπορος θεωρείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί εμπορική δραστηριότητα με οργανωμένο τρόπο, δηλαδή πρόσωπα που ασκούν εμπορική δραστηριότητα κατ’ επάγγελμα. Η ιδιότητα του εμπόρου καθορίζεται από τη δήλωση εγγραφής στο Εμπορικό Μητρώο (Handelsregister). Το γερμανικό μοντέλο, όπως προαναφέρθηκε, παρέχει σαφή όρια μεταξύ εμπορικού κι αστικού δικαίου, διευκολύνοντας τη νομική ερμηνεία και την ασφάλεια δικαίου στις συναλλαγές. Επίσης, οι λεπτομερείς ρυθμίσεις του HGB μειώνουν τις πιθανότητες νομικών διενέξεων.

Εν συνεχεία, το γαλλικό εμπορικό δίκαιο διαμορφώθηκε από τον γαλλικό εμπορικό κώδικα (Code de Commerce) του 1807, ο οποίος συντάχθηκε στο πλαίσιο του ευρύτερου νομικού εξορθολογισμού της Γαλλικής Επανάστασης. Σε αντίθεση με το γερμανικό, το γαλλικό εμπορικό δίκαιο δεν διαχωρίζει αυστηρά το εμπορικό από το αστικό δίκαιο. Το γαλλικό δίκαιο βασίζεται στον Κώδικα Εμπορίου (Code de Commerce) και στον Αστικό Κώδικα (Code Civil). Η ενσωμάτωση αυτή εξυπηρετεί τη φιλοσοφία της ενιαίας ρύθμισης του ιδιωτικού δικαίου. Κεντρικό σημείο του γαλλικού συστήματος είναι οι εμπορικές πράξεις, οι οποίες καθορίζουν το εφαρμοστέο δίκαιο ανεξαρτήτως της ιδιότητας του εμπλεκόμενου προσώπου. Το δίκαιο, δηλαδή, εφαρμόζεται στις πράξεις που έχουν εμπορικό χαρακτήρα, ανεξαρτήτως της ιδιότητας του προσώπου που τις πραγματοποιεί.

Μια ακόμα ουσιώδης διαφορά αφορά τη δομή και τη διαφάνεια του δικαίου. Το γερμανικό σύστημα, με την οργανωμένη και λεπτομερή ρύθμιση του Εμπορικού Κώδικα, επιδιώκει να διασφαλίσει την τάξη και την ασφάλεια στις συναλλαγές με την υποχρέωση καταχώρισης και τη συστηματική τήρηση λογιστικών βιβλίων να λειτουργούν ως μηχανισμοί ελέγχου και διαφάνειας. Στον αντίποδα, το γαλλικό σύστημα, αν κι εξίσου ανεπτυγμένο επικεντρώνεται περισσότερο στη ρύθμιση των εμπορικών πράξεων ως τέτοιων, δίνοντας λιγότερη έμφαση στην αυστηρή γραφειοκρατική οργάνωση. Άλλωστε δεν πρέπει να λησμονούμε ότι το γερμανικό δίκαιο έχει επηρεαστεί από τη ρωμαϊκή και γερμανική νομική παράδοση, επικεντρωμένο στη διαφάνεια και την τυποποίηση ενώ το γαλλικό δίκαιο, επηρεασμένο από την Επανάσταση και τις αρχές της ελευθερίας στις συναλλαγές, διατηρεί μια πιο ευέλικτη και πρακτική προσέγγιση.

Όσον αφορά το ασυμβίβαστο, αυτό σχετίζεται με την αδυναμία συγκεκριμένων προσώπων να συμμετέχουν σε εμπορικές δραστηριότητες ή εταιρείες, λόγω της επαγγελματικής ή δημόσιας ιδιότητάς τους, με στόχο την αποτροπή συγκρούσεων συμφερόντων καθώς και την προστασία της ακεραιότητας των θεσμών. Στο ελληνικό νομικό σύστημα, το ασυμβίβαστο ρυθμίζεται μέσω συνταγματικών και νομοθετικών διατάξεων, όπως το άρθρο 103 του Συντάγματος κι ο Κώδικας Δικηγόρων. Ωστόσο, η αυστηρή εφαρμογή του ασυμβίβαστου έχει δημιουργήσει έντονες συζητήσεις σχετικά με τον περιορισμό της επαγγελματικής ελευθερίας και την αναγκαιότητα προσαρμογής του στις σύγχρονες ανάγκες.

Η πρόταση κατάργησης του ασυμβίβαστου για τους δικηγόρους αποτελεί ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα με σημαντικές νομικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Από τη μία πλευρά, η διατήρηση του ασυμβίβαστου εξυπηρετεί τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στο δικηγορικό επάγγελμα, διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία των δικηγόρων από οικονομικές κι επιχειρηματικές πιέσεις. Από την άλλη πλευρά, ο περιορισμός αυτός περιορίζει τις επαγγελματικές επιλογές των δικηγόρων και τους αποκλείει από την ενεργό συμμετοχή στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Ενδεχόμενη κατάργηση του ασυμβίβαστου θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική δραστηριότητα και να επιτρέψει στους δικηγόρους να αξιοποιήσουν πλήρως τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους, χωρίς να θίγεται η επαγγελματική τους ανεξαρτησία, εφόσον υπάρχουν κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου.

Η συζήτηση αυτή καθίσταται ακόμα πιο επίκαιρη υπό το πρίσμα των διεθνών πρακτικών. Σε χώρες με συστήματα που υιοθετούν μια πιο ευέλικτη προσέγγιση στο ασυμβίβαστο, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι δικηγόροι έχουν τη δυνατότητα να δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση των επαγγελματικών τους επιλογών. Ένα παρόμοιο μοντέλο στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει ένα νέο παράδειγμα που θα συνδυάζει την ανεξαρτησία του δικηγορικού επαγγέλματος με την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας.

Συνοψίζοντας, η συγκριτική αυτή ανάλυση αναδεικνύει τη μοναδικότητα κάθε συστήματος. Ενώ το γερμανικό δίκαιο δίνει προτεραιότητα στη σαφήνεια και την τάξη, το γαλλικό δίκαιο προάγει την προσαρμοστικότητα στις ανάγκες της εμπορικής πρακτικής. Όσον αφορά το ασυμβίβαστο, η διατήρησή του για τους δικηγόρους στην Ελλάδα δεν εξυπηρετεί πλέον τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς. Η κατάργησή του ή, τουλάχιστον, η αναθεώρηση των σχετικών περιορισμών είναι αναγκαία για την ενίσχυση της επαγγελματικής ελευθερίας, την οικονομική ευελιξία και την ανταγωνιστικότητα του όλων των επαγγελμάτων.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Ευάγγελος Εμμ. Περάκης – Νικόλαος Κ. Ρόκας, ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΞΙΟΓΡΑΦΑ, ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, 2018.

---

 

Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας διαμαρτύρεται καθώς στη σύνθεση της Επιτροπής Ελέγχου του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης του Εθνικού Οργανισμού Υπηρεσιών Υγείας, δεν συμμετέχει ούτε ένας ασθενής.

Σε ανακοίνωσή της η Ένωση Ασθενών επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι με δεδομένη την εκπεφρασμένη βούληση της ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας για την αξία της συμμετοχής των ασθενών στον εκσυγχρονισμό και την αξιολόγηση όλων των διαδικασιών με στόχο την καθολική πρόσβαση, την ποιότητα και βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας, καλούμε να συμπεριληφθούν εκπρόσωποι Ασθενών στη σύνθεση της Επιτροπής Ελέγχου του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης του Εθνικού Οργανισμού Υπηρεσιών Υγείας, η οποία προβλέπεται σε σημερινή τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή.

Η Επιτροπή αυτή, που θα ελέγχει αιτήματα φαρμάκων για παθήσεις σπάνιες και απειλητικές για τη ζωή, παθήσεις που προκαλούν σοβαρή αναπηρία και παθήσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν αποζημιούμενες θεραπείες στη χώρα, έχουν όμως εγκριθεί από τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς, θα κρίνει ζητήματα καθοριστικά για την πρόσβαση αυτών των ασθενών σε θεραπείες απαραίτητες για την επιβίωση τους.

Στην ίδια ανακοίνωση η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, έχοντας επίγνωση της ανάγκης ορθολογικής διαχείρισης των περιορισμένων πόρων του Συστήματος Υγείας, πρέπει να αποτελεί εγγυητή της διαφάνειας, αλλά και της αποδοτικότητας σε κάθε ενέργεια προς αυτήν την κατεύθυνση.

Συνεπώς η φωνή των ασθενών, δηλαδή των άμεσα ενδιαφερόμενων, δεν μπορεί να απουσιάζει από ένα τέτοιο όργανο κομβικής σημασίας, όχι μόνο για τις θεραπείες, αλλά και για τη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας, πολιτική σύμφυτη με τις σύγχρονες εξελίξεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

 

---

Της Άννας Μάρκου, 

Το τελευταίο διάστημα, τα αλλεπάλληλα νομοθετήματα της κυβέρνησης έχουν θέσει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης το ρόλο και τη σημασία του Συντάγματος. Κι ενώ μέχρι πρόσφατα γνωρίζαμε πως το Σύνταγμα αποτελεί τον υπέρτατο νόμο του κράτους, και ως τέτοιον οφείλουμε -τόσο οι πολίτες όσο και τα κρατικά όργανα- να τον σεβόμαστε και να τον τηρούμε με «θρησκευτική ευλάβεια», φαίνεται πως, μάλλον, αυτή η πραγματικότητα τείνει να αλλάξει δραματικά. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αναδείξει την ύψιστη σημασία του Συντάγματος, όπως αυτή προκύπτει από τα όρια ερμηνείας και εφαρμογής των διατάξεών του.

Κατ’ αρχάς, ιστορικά ο κλάδος του συνταγματικού δικαίου αναπτύχθηκε με την εμφάνιση του τυπικού Συντάγματος, δηλαδή ενός κειμένου γραπτού και κανονιστικού. Ως κανονιστικό, ορίζεται το Σύνταγμα, το οποίο λειτουργεί σαν «θεμέλιος λίθος» όλης της έννομης τάξης, ρυθμίζοντας, μεταξύ άλλων, και την πολιτική διαδικασία, με διατάξεις επιτακτικού-δεσμευτικού χαρακτήρα, οι οποίες ωστόσο, συνήθως διατυπώνονται αφαιρετικά και ελλειπτικά. Αυτός ακριβώς ο αόριστος πολλές φορές τρόπος διατύπωσης ορισμένων διατάξεων εκκινεί το όλο ζήτημα της ερμηνείας του Συντάγματος, αφήνοντας περιθώρια -άλλοτε στενότερα κι άλλοτε ευρύτερα- στον κοινό νομοθέτη να προσαρμόσει το κείμενο στις εκάστοτε ισχύουσες ιστορικές και κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις.

Καθώς, όμως, πρόκειται για τον ανώτατο νόμο του κράτους, η ερμηνεία του Συντάγματος αποκτά ζωτική σημασία για όλη την έννομη τάξη, αλλά και για τον ίδιο το χαρακτήρα του πολιτεύματος. Για αυτόν τον λόγο, στη διάρκεια των αιώνων αναπτύχθηκαν διάφορες θεωρίες και ερμηνευτικές μέθοδοι, οι οποίες οριοθετούν και προσδιορίζουν την εξουσία του κοινού νομοθέτη στη διαμόρφωση της συνταγματικής πραγματικότητας, της πρακτικής δηλαδή εφαρμογής των συνταγματικών διατάξεων από τα αρμόδια κρατικά όργανα. Για όσους υποστηρίζουν την ύπαρξη μιας συγκριτικά ορθότερης ερμηνείας, η συνταγματική αυτή πραγματικότητα θα πρέπει να αντιστοιχεί στο αληθινό νόημα του Συντάγματος, όπως αυτό διαμορφώνεται μέσω της συγκεκριμένης ερμηνείας. Η αντίθετη άποψη αρκείται στην ερμηνεία που κάνουν ή επιλέγουν τα αρμόδια κάθε φορά κρατικά όργανα, υποβαθμίζοντας, όμως, έτσι, την κανονιστική ποιότητα του Συντάγματος.

Σε κάθε περίπτωση, η ερμηνεία που κρίνεται ορθότερη δεν είναι και δεν μπορεί να είναι διαχρονικά σταθερή, λόγω της συνεχούς μεταβολής της κοινωνικών συνθηκών και των θεσμών στη διάρκεια του χρόνου. Αυτή η ρευστή κοινωνική πραγματικότητα οδήγησε τη νομική επιστήμη στη δημιουργία μια συνταγματικής θεωρίας, η οποία αποτελεί τη σταθερή αφετηρία και τελικά, το καθοριστικό κριτήριο ερμηνείας του Συντάγματος. Ένα δεύτερο σημαντικό κριτήριο για την επιλογή της ορθότερης ερμηνείας, είναι η συναίνεση. Προκρίνεται, δηλαδή, η ερμηνευτική εκδοχή που χαίρει της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης. Σε αυτό το σημείο, αναπτύχθηκαν και οι διάφορες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται από τους ερμηνευτές του δικαίου, με σημαντικότερες τη γραμματική και την τελεολογική.

Η πρώτη εστιάζει στο «γράμμα» του νόμου, στη διατύπωση και στους όρους δηλαδή που χρησιμοποιεί η συνταγματική διάταξη. Αν πρόκειται για νομικούς όρους, προτιμάται η ερμηνεία, στην οποία συναινούν οι περισσότεροι νομικοί, ενώ, αν πρόκειται για εμπειρικές έννοιες, τότε εξετάζεται η ευρύτερη δυνατή συναίνεση της κοινωνίας. Η τελεολογική ερμηνεία προσπαθεί να εντοπίσει το ρυθμιστικό σκοπό της εκάστοτε ερμηνευόμενης διάταξης, βάσει της λειτουργίας που αυτή επιτελεί μέσα στην κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, χωρίς να ενδιαφέρουν οι όποιες υποκειμενικές προθέσεις του συντακτικού νομοθέτη.

Θα πρέπει, βέβαια, να τονιστεί πως η σημερινή πραγματικότητα συνδιαμορφώνεται και επηρεάζεται από τη διεθνή και ευρωπαϊκή έννομη τάξη, με τον Έλληνα νομοθέτη να καλείται να εναρμονίσει το κείμενο του Συντάγματος με τα όσα προβλέπουν οι διεθνείς συνθήκες, στις οποίες έχει προσχωρήσει η χώρα, αλλά και με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαστηρίου της Ε.Ε. (άρθρο 28 Συντάγματος). Αυτό, όμως, δε σημαίνει σε καμία περίπτωση πως το υπερεθνικό δίκαιο μπορεί να επικαλύψει ή πολύ περισσότερο να υποκαταστήσει το εθνικό, αφού η αρμοδιότητα της Ε.Ε. είναι δοτή, επικουρική και αναλογική, άρα περιορισμένη (άρθρο 4§1 και άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ε.Ε.).

Ειδικότερα σε ό, τι αφορά το ελληνικό Σύνταγμα, αυτό κατατάσσεται στα σχετικώς αυστηρά, υπό την έννοια πως προβλέπει ειδικές και απαιτητικές προϋποθέσεις για την αναθεώρησή του, καθώς και έναν «σκληρό πυρήνα» διατάξεων που δεν επιτρέπεται να αναθεωρηθούν. Με αυτά τα χαρακτηριστικά, ο ερμηνευτής καλείται να αντιμετωπίζει καταρχήν όλες τις συνταγματικές διατάξεις ως έχουσες κανονιστικό περιεχόμενο, δηλαδή ως γενικά δεσμευτικούς κανόνες («αρχή του κανονιστικού Συντάγματος», άρθρο 1 παράγραφος 3 του Συντάγματος). Ακόμη, προβλέπεται μια σειρά θεμελιωδών συνταγματικών αρχών (άρθρα 1§1, 25§1α΄, 26 Συντάγματος), οι οποίες μπορούν να χρησιμεύσουν ως κριτήριο ερμηνείας των λοιπών ειδικότερων διατάξεων, αλλά και να περιορίσουν τα περιθώρια επιλογής του κοινού νομοθέτη κατά την ερμηνεία κάποιας διάταξης.

Κατά τα λοιπά, όλες οι συνταγματικές διατάξεις έχουν την ίδια ποιοτική ισχύ. Έτσι, ακόμη κι αν υπάρχει αντίθεση μεταξύ μιας θεμελιώδους συνταγματικής αρχής και μιας ειδικότερης διάταξης, η τελευταία θα ερμηνευθεί στενά, χωρίς, όμως, να πάψει να ισχύει. Το ίδιο συμβαίνει και με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο. Εάν ένα άρθρο του Συντάγματος αντιτίθεται για παράδειγμα στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, τότε ο αναθεωρητικός νομοθέτης θα πρέπει να παρέμβει, προκειμένου να εναρμονίσει τις αντικρουόμενες διατάξεις, χωρίς, βέβαια, η εθνική διάταξη να καθίσταται ποτέ αυτομάτως ανίσχυρη. Ομοίως, αν υπάρχουν άρθρα που αλληλοεπικαλύπτονται μέσα στο ίδιο το κείμενο του Συντάγματος, τότε πάλι ο ερμηνευτής του δικαίου καλείται να τα εναρμονίσει, διατηρώντας την ισχύ και των δύο διατάξεων.

Συμπερασματικά, κράτος δικαίου θεωρείται μόνο το συνταγματικό κράτος, το κράτος δηλαδή που διαθέτει κανονιστικό Σύνταγμα. Επομένως, σκοπός του συντακτικού νομοθέτη είναι η θεμελίωση ενός συνταγματικού κράτους, με τη θέσπιση ενός κανονιστικού Συντάγματος μέσα από αντιπροσωπευτικές, δημοκρατικές διαδικασίες, όπως αυτές προβλέπονται στο άρθρο 110 του Συντάγματος, προσδίδοντας στο τελευταίο και δημοκρατικό χαρακτήρα. Έτσι, οι όποιες κρατικές παρεμβάσεις στην οικονομία και στην κοινωνία δεν πρέπει ποτέ να παραβιάζουν το γενικό πλαίσιο της κρατικής δραστηριότητας, όπως ακριβώς αυτή καθορίζεται από το Σύνταγμα. Ειδάλλως, προβλέπονται διάφορες εγγυήσεις τήρησης του Συντάγματος, με σημαντικότερη από αυτές, το δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΗΓΗ

• Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Συνταγματικό Δίκαιο, 2η έκδοση, Εκδόσεις Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη, 2014

---

---

Του Νίκου Αντωνάκη,

Η αναφορά και μόνο της λέξης «βιασμός» είναι αρκετή για να προκαλέσει στον κάθε άνθρωπο εύλογο φόβο και τρόμο. Πράγματι, δε θα ήταν υπερβολή να χαρακτηρίζαμε τον τελευταίο ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», αφού ο δράστης χρησιμοποιεί το θύμα ως άβουλο μέσο για την ικανοποίηση, πολλές φορές, των γενετήσιων ορμών του ή και για τον εξευτελισμό του. Το έγκλημα του βιασμού προσβάλλει στον πυρήνα της την προσωπική ελευθερία του ανθρώπου, όπως αυτή κατοχυρώνεται συνταγματικά (άρθρο 5 παρ. 2 του Συντάγματος), υπό την ειδικότερη μορφή της ως γενετήσια ελευθερία, την επιλογή δηλαδή του αν, πότε, με ποιον και με τι τρόπο θα λάβει χώρα μια γενετήσια πράξη από ένα άτομο.

«Γενετήσια πράξη» συνιστά δε, κατά το άρθρο 336 παρ. 2 ΠΚ, «η συνουσία και οι ίσης βαρύτητας με αυτήν πράξεις», όπως ο ετεροαυνανισμός, το πρωκτικό σεξ κ.ο.κ. Κάθε, με άλλα λόγια, πράξη που εμπεριέχει διείσδυση ή άμεση επίδραση ίση με αυτή της γενετήσιας πράξης στο σώμα του παθόντος υπάγεται στην έννοια γένους της γενετήσιας πράξης, και, αν συγκεντρώνει τα εξαναγκαστικά μέσα της παρ. 1 του άρθρου 336 ή, πάντως, χαρακτηρίζεται από έλλειψη συναίνεσης του θύματος κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου, μετατρέπεται πλέον στο έγκλημα του βιασμού.

Όσο, πάντως, απλός και αν ακούγεται ο παραπάνω ορισμός, τόσο περίπλοκος αποδεικνύεται στην πράξη, αφού όχι μόνο στο παρελθόν αλλά και σήμερα αναδεικνύονται νέα προβλήματα σχετικά με την υπαγωγή ή μη σε αυτών ορισμένων πράξεων. Ειδικότερα, υπό το καθεστώς του παλαιότερου Ποινικού Κώδικα, ο βιασμός δεν προϋπέθετε πράξη γενετήσια, αλλά «ασελγή». Κατά την έννοια που της απέδιδε ο Άρειος Πάγος (ενδεικτικά, ΑΠ 1669/87), ασελγής θεωρούνταν «κάθε πράξη, η οποία αντικειμενικώς μεν προσβάλλει το κοινό αίσθημα της αιδούς και των ηθών, υποκειμενικώς δε κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή την διέγερση της γενετησίου ορμής».

Ο ορισμός αυτός από τη νομολογία δεν ήταν εσφαλμένος, αφού πράγματι αυτό το περιεχόμενο προσλαμβάνει η έννοια της ασελγούς πράξεως. Παρόλα αυτά, η χρήση αυτής της ορολογίας από τον νομοθέτη προκάλεσε ποικίλα προβλήματα. Και ιδού η εξήγηση: από τη μία, έφθανε κανείς στο σημείο να ονομάζει βιασμό πράξεις μειωμένης βαρύτητας σε σχέση με μία συνουσία, όπως ένα φιλί ή ένα άγγιγμα στους μηρούς, αφού και αυτές προσβάλλουν το αίσθημα της αιδούς και των ηθών, όταν τελούνται λ.χ. δημόσια και χωρίς την ξεκάθαρη συναίνεση του θύματος και μπορούν προφανώς να κατευθύνονται στην ικανοποίηση ή τη διέγερση της γενετήσιας ορμής του δράστη. Φυσικά, κάτι τέτοιο είναι μεν κοινωνικά και νομικά κατακριτέο και αντιμετωπίζεται με άλλες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ 337), όμως δεν μπορεί κανείς να φθάνει στο άλλο άκρο και να το κατονομάζει βιασμό, ο οποίος σε κάθε περίπτωση πρέπει να εμπεριέχει συνουσία ή τουλάχιστον μια πράξη παρόμοια με αυτήν. Από την άλλη πλευρά, η υποκειμενική αυτή απαίτηση από μέρους του δράστη («ικανοποίηση ή διέγερση της γενετησίου ορμής») στένευε πάρα πολύ τα περιθώρια και κατέληγε κανείς στο σημείο να μην υπάγει στο έγκλημα του βιασμού πράξεις αυξημένης βαρύτητας που ενείχαν σοβαρή προσβολή της γενετήσιας ελευθερίας του θύματος.

Έτσι, το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Ανατολικής Κρήτης με την απόφαση 64/2019 έκρινε ότι δεν τέλεσε βιασμό ο πατέρας μαθήτριας που, όταν εκείνη αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει, θεώρησε υπεύθυνο τον 18χρονο φίλο της και, έτσι, τον εξανάγκασε με απειλές για τη ζωή του να κατεβάσει το παντελόνι του σπρώχνοντας ύστερα ένα αγγούρι στον πρωκτό του αγοριού, παρά την αντίθεσή του, με παράλληλη βιντεοσκόπηση της πράξης αυτής. Κατά το δικαστήριο, δε στοιχειοθετείται το έγκλημα του βιασμού αφού «σκοπός του κατηγορουμένου ήταν να μειώσει τον 18χρονο ως προσωπικότητα, ως άνθρωπο, να τον εξευτελίσει και να τον εκδικηθεί», αλλά, πάντως, καταλήγει, δεν τέλεσε την πράξη αυτή «για την ικανοποίηση της γενετήσιας ορμής του». Μόνη η απόφαση αυτή είναι αρκετή για να φανεί το άτοπο, στο οποίο οδηγούσε η χρήση του όρου της ασελγούς πράξης από τον νομοθέτη. Με νεότερη τροποποίηση, πάντως, του Ποινικού Κώδικα, θεσμοθετήθηκε η έννοια της «γενετήσιας πράξης», αντί της ασελγούς, και πλέον δεν ενδιαφέρει κανένα υποκειμενικό κίνητρο του δράστη. Ο βιασμός προσβάλλει πάντοτε αντικειμενικά τη γενετήσια ελευθερία του ανθρώπου και η προσβολή αυτή αρκεί για να στοιχειοθετηθεί το έγκλημα του άρθρου 336 ΠΚ.

Παρά, πάντως, τις όποιες αλλαγές που επήλθαν, τα προβλήματα ερμηνείας της διάταξης εξακολουθούν να υπάρχουν. Έτσι, ενώ το άρθρο 336 παρ. 1 απαιτεί για την πλήρωση της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος του βιασμού, μεταξύ άλλων, την «απειλή σοβαρού και άμεσου κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας», αναρωτιέται κανείς τι συμβαίνει σε παρεμφερείς περιπτώσεις που δεν υπάγονται στην έννοια της απειλής όπως αυτή αναλύεται στο κείμενο του νόμου.

Έτσι, αν σήμερα ο Α εξαναγκάσει τη Β να τελέσει μαζί του συνουσία, προκειμένου να μη δημοσιοποιήσει γυμνές φωτογραφίες της με αποτέλεσμα να επιτύχει τον εγκληματικό του σκοπό, γίνεται φανερό ότι η πράξη του μόνο στη νομοτυπική μορφή του άρθρου 336 παρ. 4 θα μπορούσε να υπαχθεί (έλλειψη συναίνεσης της παθούσας) και να επισύρει έτσι και μειωμένη ποινή. Η λύση αυτή δε φαίνεται, ωστόσο, ικανοποιητική, δεδομένου ότι ναι μεν η απειλή του Α δε στρέφεται άμεσα εναντίον της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας της Β, δεν παύει, όμως, να συνιστά μια εξαναγκαστική συμπεριφορά που στοχεύει να πλήξει τον πυρήνα της ψυχικής της ακεραιότητας. Σε τελική ανάλυση, δε φαίνεται να υπάρχει κάποια ποιοτική διαφορά ανάμεσα στις δύο απειλές, ώστε να δικαιολογείται και η διαφορετική ποινική τους μεταχείριση. Εξάλλου, δεν πρόκειται για διασταλτική ερμηνεία του νόμου, αφού και στο κεφάλαιο για τις σωματικές βλάβες, ως σωματική ακεραιότητα, νοείται τόσο η σωματική όσο και η ψυχική: πρόκειται για δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Αμφισβήτηση έχει υπάρξει και ως προς μία άλλη μορφή συμπεριφοράς: εκείνη κατά την οποία ο ερωτικός σύντροφος αφαιρεί κατά τη διάρκεια της συνουσίας το προφυλακτικό του εκμεταλλευόμενος την άγνοια της συντρόφου του. Βάση εκκίνησης κάθε σκέψης περί ποινικοποίησης ή μη αυτής της συμπεριφοράς πρέπει να αποτελεί η συναίνεση του παθόντος. Εξάλλου, η έλλειψη αυτής είναι που μετατρέπει μία ποινικά αδιάφορη γενετήσια πράξη σε έγκλημα. Όσοι αντιμάχονται την υπαγωγή αυτής της πράξης στη διάταξη του βιασμού (συγκεκριμένα στην 336 παρ. 4 ΠΚ) ισχυρίζονται ότι ο τελευταίος δε στοιχειοθετείται καν, αφού υπάρχει αρχική συγκατάθεση ως προς την τέλεση της συνουσίας. Το επιχείρημα αυτό δεν είναι πειστικό, αφενός διότι η εξαναγκαστική συμπεριφορά στο βιασμό δεν απαιτείται να υπάρχει εξαρχής, αλλά μπορεί να προκύψει και εκ των υστέρων, κατά τη διάρκεια δηλαδή της συνουσίας, από τη στιγμή που το θύμα εκδηλώνει αντίθεση βούληση, αφετέρου δε, καθώς η συναίνεση έχει δοθεί για την τέλεση της συνουσίας στην αρχική της μορφή, στην κατάσταση δηλαδή που τη γνώριζε το θύμα. Η δημιουργία πλάνης στην παθούσα δεν πρέπει να λογίζεται ως συγκατάθεση.

Με τη λογική αυτή, αν οι Α και Β αποφασίσουν να τελέσουν συνουσία με κλειστά φώτα και κατά τη διάρκεια αυτής ο Α αλλάξει κρυφά ρόλους με τον Γ, εν αγνοία της Β, δεν υπάρχει βιασμός, αφού η Β συναίνεσε στη συνουσία ούτως ή άλλως. Φυσικά, όμως, μία τέτοια άποψη δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ας μη λησμονείται ότι η έννοια της γενετήσιας ελευθερίας εμπεριέχει και την ελευθερία των μέσων τέλεσης μιας γενετήσιας πράξης. Από τη στιγμή που ο δράστης αφαιρεί το προφυλακτικό εν αγνοία της συντρόφου του, αμφισβητεί την ελευθερία της να προβεί σε ασφαλή συνουσία (δεδομένων μάλιστα και των ολοένα αυξανόμενων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων), πόσο μάλλον αν έχει προηγηθεί και ρητή άρνηση της τελευταίας. Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να υπαχθεί στη νομοτυπική μορφή του άρθρου 336 παρ. 4 ΠΚ λόγω έλλειψης συναίνεσης του θύματος και να χαρακτηριστεί έτσι ως βιασμός.

Φυσικά, υπάρχουν, εκτός των παραπάνω, και άλλες διαφωνίες ως προς την ερμηνεία των διατάξεων του εγκλήματος του βιασμού ή την υπαγωγή συμπεριφορών στις τελευταίες. Αυτές, ωστόσο, που αναλύθηκαν, αποτελούν τις κυριότερες. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, μία νομική διάταξη θα πρέπει να ερμηνεύεται υπό το φως των κοινωνικών εξελίξεων που τη συνοδεύουν, είτε αυτό αποβαίνει εις όφελος είτε εις βάρος του όποιου δράστη. Ειδάλλως, μένει γράμμα κενό.

---

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Ελισάβετ Συμεωνίδου – Καστανίδου, Εγκλήματα κατά προσωπικών αγαθών, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, 5^η έκδοση, 2023
• Νίκος Παρασκευόπουλος, Ευτύχης Φυτράκης, Αξιόποινες Σεξουαλικές Πράξεις, Άρθρα 336 – 353 Νέου ΠΚ, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2^η αναθεωρημένη έκδοση, 2021

---