Σας έχει τύχει ποτέ να μιλάτε με κάποιον που σας ακούει χωρίς να σας διακόπτει, δείχνει ενδιαφέρον για αυτά που λέτε και σας κάνει να νιώθετε σαν να είστε το μοναδικό άτομο στο δωμάτιο;

Η ενεργητική ακρόαση αποτελεί ζωτικό στοιχείο των υγιών σχέσεων, φιλικών, κοινωνικών και επαγγελματικών. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που κάνει τον ομιλούντα να αισθανθεί επικύρωση από τον συνομιλητή του.

Οι επιτυχημένοι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτή τη δεξιότητα για να αναπτύξουν σχέσεις και να χτίσουν εμπιστοσύνη με συναδέλφους, προϊσταμένους και γενικά με κάθε άτομο που βρίσκεται γύρω τους.

Η ακρόαση με γνήσιο ενδιαφέρον θα μπορούσε ενδεχομένως να μετριάσει δυσκολίες που προκύπτουν σε ποικίλα περιβάλλοντα λόγω της έλλειψης ενσυναίσθησης.

Όσο περισσότερο είστε ενεργοί ακροατές, τόσο πιο πιθανό είναι οι άλλοι να σας αποκαλύψουν κάτι βαθύ και ουσιαστικό για τον εαυτό τους, με αποτέλεσμα ισχυρότερες συνδέσεις και αυξημένη εμπιστοσύνη, υποστηρίζουν ερευνητές της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας.

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι ενεργοί ακροατές, αλλά στην πραγματικότητα, οι 7 στους 10 επιδεικνύουν κακές συνήθειες ακρόασης στον εργασιακό χώρο, κάτι που οδηγεί σε παρεξηγήσεις και «χαλάει» τις σχέσεις, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου της Νότια Καλιφόρνια.

Η τέχνη της ενεργής ακρόασης

Το να είναι κάποιος καλός ακροατής είναι προτέρημα, είναι ιδιαίτερη ικανότητα, είναι χάρισμα, είναι όμως και τέχνη.

Οι περισσότεροι από εμάς κάνουμε πως ακούμε, ενώ στην πραγματικότητα το μυαλό μας «τρέχει» αλλού.

Ίσως φταίει η κούραση ή η πλήξη, ακόμα και η δυσκολία συγκέντρωσης με αποτέλεσμα, ενώ προσπαθούμε να πείσουμε το συνομιλητή μας ότι ακούμε, έχουμε το νου μας στις ασχολίες μας και στο κινητό μας που χτυπάει συνέχεια…

Ένας καλός ακροατής…

• Δείχνει ότι νοιάζεται και ενθαρρύνει τη συνέχεια της συζήτησης.
• Ενημερώνει τους αγαπημένους του ότι είναι εκεί για να τους ακούσει όταν θα θέλουν να μιλήσουν.
• Δίνει χρόνο και προσοχή στον συνομιλητή του.
• Είναι συγκεντρωμένος στα όσα λέγονται.
• Δεν φοβάται τη σιωπή και δεν αισθάνεται αμηχανία ούτε την ανάγκη να «γεμίσει» τα κενά, λέγοντας πράγματα που δεν βοηθούν ουσιαστικά τη συζήτηση.
• Παρατηρεί τη γλώσσα του σώματος, τις κινήσεις των χεριών και τις εκφράσεις του προσώπου του ομιλητή.
• Κάνει ανοιχτές ερωτήσεις και έχει υπομονή και καλή διάθεση για να ακούσει τις απαντήσεις.
• Ζητά διευκρινίσεις και επεξηγήσεις για όσα δεν έχει καταλάβει ή δεν είναι ξεκάθαρα.
• Δεν έχει προσδοκίες ότι θα μπορέσει απαραίτητα να λύσει το πρόβλημα του ανθρώπου που του μιλάει και του ανοίγεται.
• Δεν διακόπτει και δεν εκφράζει τις δικές του απόψεις χωρίς να του έχει ζητηθεί.
• Βεβαιώνεται ότι ο συνομιλητής του του έχει εκμυστηρευτεί όλα όσα ήθελε να πει.
• Δείχνει πίστη και εμπιστοσύνη και έτσι ο συνομιλητής του αποκτά αυτοπεποίθηση και μαζί με αυτήν μπορεί να βρει ακόμα και πιθανές λύσεις.

Στο νέο της ντοκιμαντέρ «Renaissance», η Beyoncé παραδέχεται ότι πέρασε ένα μεγάλο μέρος της ζωής της κάνοντας πράγματα για να ευχαριστεί μόνο τους άλλους, αμελώντας τον εαυτό της, ενώ η Taylor Swift υπαινίσσεται μέσα από τα τραγούδι της «You’re Losing Me» ότι είναι μια «παθολογική people pleaser» (And I wouldn’t marry me either / A pathological people pleaser / Who only wanted you to see her).

Αλλά τι ακριβώς είναι το people-pleasing και γιατί μπορεί να είναι τόσο τοξικό που… μια τόσο πετυχημένη pop star σαν την Taylor Swift εξομολογείτε ότι ούτε η ίδια δεν θα παντρευόταν τον εαυτό της αν ήταν στη θέση κάποιου «υποψηφίου»;

Πού είναι το κακό να βοηθάμε και να προσφέρουμε την ενέργεια και τον χρόνο μας στα άτομα που μας το ζητούν, αφού σε τελική ανάλυση αντλούμε και εμείς οι ίδιοι ευχαρίστηση και ικανοποίηση από τη βοήθεια που δίνουμε στους άλλους;

Το πρόβλημα με το people-pleasing είναι ότι ξεπερνά την απλή καλοσύνη.

Η επιθυμία να ευχαριστήσουμε τους άλλους μπορεί να γίνει επιζήμια για τον εαυτό μας και, ενδεχομένως, για τις σχέσεις που διαμορφώνουμε, όταν επιτρέπουμε στις φανταστικές επιθυμίες ή τις παράλογες προσδοκίες των άλλων ανθρώπων να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις προσωπικές μας ανάγκες – σωματικές και ψυχικές.

Το people-pleasing είναι σαν να βάζετε φωτιά στο εαυτό σας για να κρατήσετε κάποιον άλλο ζεστό.

Επιπλέον, δεν μπορούμε να διαμορφώσουμε υγιείς σχέσεις όταν δεν είμαστε ο αυθεντικός εαυτός μας και όταν διαρκώς κάνουμε πράγματα για να παρουσιαστούμε με συγκεκριμένο τρόπο, που νομίζουμε ότι θα αρέσει στους άλλους.

Αυτό με τη σειρά του θα φέρει απογοήτευση, δυσάρεστα συναισθήματα και έλλειψη ικανοποίησης από τη σχέση.

Παράλληλα, το άγχος είναι μονόδρομος για τα άτομα που καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες μόνο και μόνο για να ευχαριστήσουν τους άλλους.

Δεν είναι ότι χάνουν απλώς πολύτιμο χρόνο που θα μπορούσαν να αφιερώσουν στη φροντίδα του εαυτού τους, αλλά έχουν και λιγότερο χρόνο για τις δικές τους υποχρεώσεις και δεσμεύσεις.

Αυτό μπορεί να προκαλέσει έξτρα πίεση, που με την πάροδο του χρόνου πιθανότατα να μετατραπεί στο γνωστό burn-out, με τα άτομα τελικά να πρέπει να διαχειριστούν και τις φυσικές συνέπειες του στρες.

Μήπως είστε κι εσείς people pleaser;

Αν απαντήσετε «ναι» στις παρακάτω ερωτήσεις, μπορεί να ανήκετε και εσείς στην ίδια κατηγορία ανθρώπων με την Taylor Swift και την Beyoncé:

• • Αισθάνεστε συχνά διστακτικοί ή νευρικοί όταν μοιράζεστε τα συναισθήματα ή τις σκέψεις σας;
  • Νιώθετε ότι πρέπει να διαλέξετε ανάμεσα στις δικές σας ανάγκες και τις ανάγκες των άλλων;
  • Αναλαμβάνετε την ευθύνη για το εάν οι άνθρωποι που είναι μαζί σας περνούν καλά, όντας διατεθειμένοι να μην περάσετε εσείς καλά για να ευχαριστηθούν εκείνοι;
  • Ανησυχείτε συχνά ότι γίνεστε βάρος αν ζητήσετε κάτι;
  • Αναλαμβάνετε πολλά περισσότερα από όσα θα έπρεπε, επειδή δυσκολεύεστε να πείτε «όχι» στα αιτήματα των άλλων;
  • Είστε πάντα έτοιμοι να πείτε «συγγνώμη» όταν δεν μπορείτε να ανταποκριθείτε σε ένα αίτημα;
  • Αισθάνεστε ενοχές όταν θυμώνετε με άλλους ανθρώπους και κατηγορείτε τον εαυτό σας;
  • Δικαιολογείτε συμπεριφορές που δεχθήκατε, ενώ δεν σας άξιζαν;

Υπάρχουν αρκετοί και διαφορετικοί λόγοι πίσω από το people-pleasing:

Αυτές οι τάσεις συνήθως «πυροδοτούνται» από έναν συνδυασμό παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνεται ένα παρελθοντικό τραύμα, κάποια στιγμή δηλαδή ενδεχομένως να μην αισθανθήκατε ασφαλείς περιφρουρώντας τα όριά σας και αντίθετα να κάνατε κάτι που θα ευχαριστούσε τους άλλους, καθώς έτσι αισθανόσασταν πιο ασφαλείς.

Τα ζητήματα αυτοεκτίμησης μπορεί, επίσης, να σας επηρεάσουν, καθώς εάν μάθατε ως παιδί ότι η αξία σας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με όλα όσα κάνατε για τους άλλους, τότε είναι πολύ πιθανό να ενεργείτε με γνώμονα τις ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων στην ενήλικη ζωή σας.

Ο φόβος της εγκατάλειψης είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς αν δεχθήκατε την αγάπη ή την αποδοχή ως ανταπόκριση σε μια επιθυμητή συμπεριφορά, τότε είναι πιθανό να κάνετε πράγματα που θέλουν οι άλλοι, για να αποφύγετε την απόρριψη ακόμη και με τη μορφή κριτικής.