Στο πλαίσιο της απόφασης που έχει πάρει η NASA να περιορίσει στο ελάχιστο την οργάνωση διαστημικών αποστολών με αποκλειστικά δικά της μέσα και τη σύναψη συνεργασιών με τον ιδιωτικό τομέα για το σύνολο των δραστηριοτήτων της η αμερικανική διαστημική υπηρεσία είχε συμφωνήσει με τις εταιρείες Astrobotic και United Launch Alliance για μια σημαντική αποστολή στη Σελήνη η οποία αποτελεί και το νέο μεγάλο πεδίο ενδιαφέροντος του συνόλου των χωρών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του Διαστήματος.

Η αποστολή Peregrine Lunar Lander πήρε το όνομα της από το γεράκι peregrine που είναι το ταχύτερο πτηνό κατάδυσης και γενικότερα το ταχύτερο ζώο στον πλανήτη. Σύμφωνα με τα παγκόσμια ρεκόρ Γκίνες, το 2005 ένα γεράκι peregrine καταγράφηκε να κάνει κατάδυση με ταχύτητες άνω των 380 χλμ./ώρα.

Όπως έγινε γνωστό η αποστολή θα εκτοξευτεί την παραμονή των Χριστουγέννων όπου μια σεληνάκατος θα ξεκινήσει το ταξίδι της για τη Σελήνη πάνω σε ένα νέο τύπο πυραύλων, τον Vulcan Centaur. Η αποστολή είναι σημαντική εκτός των άλλων αφού πρόκειται για την πρώτη επίσημη εκτόξευση και μεταφορά φορτίου στο Διάστημα του νέου πυραύλου.

Η αποστολή αυτή οργανώθηκε από το τμήμα Commercial Lunar Payload Services (CLPS) της NASA το οποίο δημιουργήθηκε για να ασχολείται με τις αποστολές μεταφοράς φορτίων στη Σελήνη σε συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς.

Προηγμένο εργαστήριο

Η σεληνάκατος της αποστολής είναι εξοπλισμένη με μια σειρά από όργανα μελέτης του σεληνιακού περιβάλλοντος.
Ένα από τα όργανα αυτά είναι το PITMS (Peregrine ion trap mass spectrometer) θα ερευνήσει τη σεληνιακή εξώσφαιρα, η οποία είναι ένα λεπτό αέριο περίβλημα γύρω από το φεγγάρι, χρησιμοποιώντας τη φασματομετρία μάζας.
Η φασματομετρία μάζας αναφέρεται στην τεχνική που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να μετρήσουν την αναλογία μάζας προς φορτίο των ιόντων, τα οποία είναι φορτισμένα σωματίδια όπως άτομα υδρογόνου που συγκρατούν ένα θετικό πρωτόνιο, αλλά όχι αρνητικό ηλεκτρόνιο για να εξισορροπηθεί το πρωτόνιο.

«Τα αποτελέσματα της επιστήμης από το PITMS θα στοχεύουν στη βελτίωση της γνώσης μας για την αφθονία και τη συμπεριφορά των πτητικών οργανικών ενώσεων στο φεγγάρι (άχρωμα και άοσμα υγρά και αέρια) και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται σε διαταραχές όπως η εξάτμιση πυραύλων», δήλωσε ο Ράιαν Γουάτκινς, στέλεχος στο Γραφείο Στρατηγικής και Ένταξης της Επιστημονικής Εξερεύνησης της NASA.

Το Peregrine θα φέρει επίσης ένα σύστημα φασματόμετρου νετρονίων, το NSS, το οποίο θα μετρήσει την ποσότητα των νετρονίων κοντά στη σεληνιακή επιφάνεια καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους. Το NSS θα βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν πόσο υδρογόνο υπάρχει στο σεληνιακό περιβάλλον καθώς και τα επίπεδα ενυδάτωσης του εδάφους.

Η σεληνάκατος θα διαθέτει επίσης τη συστοιχία LRA, που είναι μια συσκευή που αποτελείται από οκτώ ανακλαστήρες που μοιάζουν με καθρέφτες σε μια μικρή δομή στήριξης αλουμινίου: «Το LRA θα επιτρέψει την εμβέλεια λέιζερ ακριβείας για να βοηθήσει στον προσδιορισμό αποστάσεων από οποιοδήποτε διαστημόπλοιο σε τροχιά ή προσελήνωσης. Το LRA θα είναι ένα παθητικό οπτικό όργανο που θα λειτουργεί ως μόνιμος δείκτης θέσης στο φεγγάρι τις επόμενες δεκαετίες» λέει ο Γουάτκινς.

Άλλα όργανα που στέλνει η NASA με την αποστολή περιλαμβάνουν το υπέρυθρο σύστημα φασματόμετρου πτητικών NIRVSS και το φασματόμετρο γραμμικής μεταφοράς ενέργειας LETS.

«Το NIRVSS είναι μια σουίτα αισθητήρων που περιλαμβάνει ένα φασματόμετρο στο εγγύς υπέρυθρο, ένα θερμικό ραδιόμετρο και μια συσκευή απεικόνισης επτά χρωμάτων υψηλής ανάλυσης. Αυτοί οι αισθητήρες θα κάνουν παρατηρήσεις της σεληνιακής επιφάνειας για να καθορίσουν τη σύνθεση της επιφάνειας, τη μορφολογία και το θερμικό περιβάλλον» εξηγεί ο Γουάτκινς.

Το LETS είναι μια οθόνη παρακολούθησης ακτινοβολίας που θα ξεκινήσει να κάνει μετρήσεις και αναλύσεις της επιφάνειας της Σελήνης όταν η σεληνάκατος είναι ακόμη σε τροχιά γύρω από τον φυσικό μας δορυφόρο.
Η οθόνη αυτή θα βοηθήσει τους επιστήμονες να διαπιστώσουν της αλληλεπιδράσεις των ηλιακών σωματιδίων με τη σεληνάκατο κατά τη διάρκεια της πτήσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί εάν οι άνθρωποι πρόκειται να μένουν σε σεληνιακή τροχιά για μεγάλα χρονικά διαστήματα αλλά και στη σεληνιακή επιφάνεια και θα είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ποια προστατευτικά μέτρα θα πρέπει να ληφθούν για να αποτρέψουν την υπερβολική έκθεση στην επικίνδυνη ηλιακή και κοσμική ακτινοβολία.

Naftemporiki.gr

Μετά τις ανακοινώσεις ερευνητικών ομάδων και εταιρειών ότι η συνεχώς εξελισσόμενη τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά σε ακριβέστερες μετεωρολογικές προγνώσεις υπάρχει έντονη κινητικότητα και σε αυτόν τον τομέα.
Τελευταία εξέλιξη η είδηση ότι η NASA συνεργάζεται με την IBM για να δημιουργήσουν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που θα κάνει μετεωρολογικές  αλλά και κλιματικές προβλέψεις.

Ήδη κάποια προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης όπως το GraphCast και το Fourcastnet παράγουν μετεωρολογικές προβλέψεις πιο γρήγορα από τα παραδοσιακά μετεωρολογικά μοντέλα. Ωστόσο, η IBM σημειώνει ότι πρόκειται για προσομοιώσεις τεχνητής νοημοσύνης και όχι για μετεωρολογικά μοντέλα όπως αυτό που θα αναπτύξει ο αμερικανικός κολοσσός υπολογιστών με την διαστημική υπηρεσία των ΗΠΑ.
Τα συστήματα προσομοίωσης με τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να κάνουν προβλέψεις καιρού με βάση κάποιες ομάδες δεδομένων εκπαίδευσης αλλά δεν έχουν εφαρμογές πέρα ​​από αυτό ούτε μπορούν να κωδικοποιήσουν τη φυσική στον πυρήνα της πρόγνωσης καιρού λέει η IBM.

Η NASA και η IBM έχουν αρκετούς στόχους για το μοντέλο που θέλουν να δημιουργήσουν. Σε σύγκριση με τα τρέχοντα μοντέλα, ελπίζουν ότι θα έχει διευρυμένη προσβασιμότητα, ταχύτερους χρόνους συμπερασμάτων και μεγαλύτερη ποικιλία δεδομένων. Ένας άλλος βασικός στόχος είναι να βελτιωθεί η ακρίβεια των προβλέψεων για άλλες κλιματικές εφαρμογές. Οι αναμενόμενες δυνατότητες του μοντέλου περιλαμβάνουν την πρόβλεψη μετεωρολογικών φαινομένων, την εξαγωγή πληροφοριών υψηλής ανάλυσης με βάση δεδομένα χαμηλής ανάλυσης και τον «προσδιορισμό συνθηκών που ευνοούν τα πάντα, από αναταράξεις αεροπλάνων έως πυρκαγιές».

Αυτό ακολουθεί ένα άλλο θεμελιώδες μοντέλο που ανέπτυξαν η NASA και η IBM τον Μάιο. Αξιοποιεί δεδομένα από δορυφόρους της NASA και είναι το μεγαλύτερο γεωχωρικό μοντέλο στην πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα Hugging Face, σύμφωνα με την IBM. Μέχρι στιγμής, αυτό το μοντέλο έχει χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση και την οπτικοποίηση των δραστηριοτήτων φύτευσης και καλλιέργειας δέντρων σε δασικές περιοχές που έχουν την ιδιότητα να συγκρατούν νερό στην Κένυα. Στόχος είναι να φυτευτούν περισσότερα δέντρα και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα λειψυδρίας. Το μοντέλο χρησιμοποιείται επίσης για την ανάλυση του φαινομένου αστικής θερμονησίδας (urban heat island) κατά το οποίο η θερμοκρασία στο κέντρο μιας πόλης είναι μεγαλύτερη απ’ αυτή των προαστίων και της αγροτικής περιοχής που την περιβάλλει.

Naftemporiki.gr

Μια ακόμη σημαντική διάκριση για Έλληνα επιστήμονα προστίθεται σε πολλές που έχουν γίνει το τελευταίο χρονικό διάστημα σε πολλούς τομείς της επιστήμης και της έρευνας.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μας, αυτή τη στιγμή, ένα φτιαγμένο από τον άνθρωπο διαστημόπλοιο γυρίζει τον Ήλιο με ταχύτητα 600.000 χιλιόμετρα την ώρα ενώ χάρη σε μια ασπίδα θερμότητας που έφτιαξαν μηχανικοί και αντέχει θερμοκρασία ενός εκατομμυρίου βαθμών Κελσίου, επιστήμονες εκτελούν πειράματα σε… θερμοκρασία δωματίου. Μια συναρπαστική περίοδος εξερεύνησης του αστεριού του ηλιακού συστήματος έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια, προσπάθεια με ελληνική συμμετοχή που τις τελευταίες ημέρες βραβεύτηκε από τη NASA.

«Πρόκειται για απίστευτη τεχνολογία. Το Parker Solar Probe και το Solar Orbiter είναι δύο νέα διαστημικά σκάφη χάρη στα οποία η ανθρωπότητα “ακουμπάει” τον ήλιο πιο κοντά από ποτέ. Το Parker Solar Probe της ΝΑSA εκτοξεύτηκε στις 4 Αυγούστου του 2018 και κάνει διαρκώς μια τροχιά όπως μια “θηλιά” γύρω από τον ήλιο. Κάθε φορά που κάνει άλλη μία τέτοια, η θηλιά πηγαίνει πιο κοντά και έτσι το Parker χωρίς να πέφτει πάνω στον Ήλιο θα φτάσει σε απόσταση ίση με 9 ακτίνες του αστεριού μας, το πιο κοντινό του περιήλιο. Αυτές είναι τρομακτικά κοντινές αποστάσεις και μπορούμε να πούμε πως η ανθρωπότητα “αγγίζει” τον Ήλιο», εξήγησε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του ΑΠΕ ΜΠΕ, “Πρακτορείο 104.9FM” η Δρ. Όλγα Μαλανδράκη, Ελληνίδα ερευνήτρια Φυσικής Διαστήματος, ειδικός στον διαστημικό καιρό, επικεφαλής της Επιχειρησιακής Μονάδας Διαστημικού Καιρού του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) που προμηθεύει μοναδικές σε διεθνές επίπεδο προβλέψεις Διαστημικού Καιρού.

«Το έτερο διαστημόπλοιο, το Solar Orbiter, της ευρωπαϊκής ESA η εκτόξευση του οποίου έγινε στις 10 Φεβρουαρίου του 2020 είναι η δεύτερη επίσης σημαντική νέα προσπάθεια. Συνεργαζόμαστε με τις αποστολές αυτές κάτι που μαρτυρά το υψηλό επίπεδο έρευνας, που γίνεται στο Αστεροσκοπείο», σημείωσε η Ελληνίδα ερευνήτρια που την περασμένη εβδομάδα γύρισε στην Ελλάδα με μια σημαντική διάκριση.

Η μυστηριώδης ηλιόσφαιρα και η ελληνική διάκριση

Η Ελληνίδα επικεφαλής της Επιχειρησιακής Μονάδας Διαστημικού Καιρού του ΕΑΑ επέστρεψε με ένα σημαντικό βραβείο της NASA το Group Achievement Award για την δουλειά της με την Parker Solar Probe Team που έχει αναλάβει να αναλύει δεδομένα από τον εξελιγμένο αυτό διαστημικό βολιστήρα. «Το Team Achievement Award δόθηκε στους επιστήμονες της αποστολής Parker Solar Probe ως αναγνώριση των προσπαθειών της ομάδας να δημιουργήσει και να λειτουργήσει την πρώτη “touch the Sun” αποστολή της Ανθρωπότητας. Είμαστε ενθουσιασμένοι που συμμετέχουμε», τόνισε η κα. Μαλανδράκη που περιέγραψε και τους στόχους που έχουν τεθεί από τις αποστολές Parker Solar Probe και το Solar Orbiter.

«Η ανθρωπότητα γνωρίζει, με βάση τις αποστολές που έχουμε πετάξει, δεδομένα για τον ήλιο μέχρι στο λεγόμενο σημείο L1. Το L1 είναι ακριβώς μπροστά από την Γη, ένα σημείο που ισορροπείται η βαρυτική δύναμη του Ήλιου με αυτή της Γης. Είναι ακριβώς μπροστά από την μύτη της μαγνητόσφαιρας, έξω λοιπόν από το μαγνητικό πεδίο της Γης, και εκεί πέρα βρίσκονται τα διαστημόπλοια. Και τη δεκαετία του 1980 είχαν φύγει για εκεί τα διαστημόπλοια HELIOS – μια συνεργασία της Γερμανίας με τη ΝASA – τα οποία πήγαν στο ένα τρίτο της απόστασης, δεν είχαν όμως τα πειράματα της τεχνολογίας που έχουμε σήμερα. Επομένως, το κομμάτι του διαστήματος μεταξύ Ηλίου – Γης, η εσωτερική ηλιόσφαιρα όπως λέγεται, ήταν ένα μυστήριο…», εξήγησε η Ελληνίδα ερευνήτρια Φυσικής Διαστήματος.

Δύο διαστημόπλοια, μια αποστολή γύρω από τον Ήλιο

Η κα. Μαλανδράκη συμμετέχει στο πείραμα IS⊙IS με τον καθηγητή McComas από το Πανεπιστήμιο του Princeton ως Principal Investigator, στο Energetic Particle Detector με τους καθηγητές Javier Rodriguez-Pacheco και Bob Wimmer-Schweingrueber Ισπανία και Γερμανία αντίστοιχα ως Co-Investigator στο Solar Orbiter και όπως ανέφερε ήδη έχουν παρατηρηθεί «…κάποια περίεργα αποτελέσματα κοντά στον Ήλιο». Η ίδια επισημαίνει το παράδοξο στη διαστημική φυσική, να μην μειώνεται η θερμοκρασία όσο κανείς απομακρύνεται από τον ήλιο. «Το Solar Orbiter βρήκε με καταπληκτικής ευκρίνειας εικόνες σε ενεργά κέντρα στον ήλιο στην επιφάνειά του ότι υπάρχουν κάτι μικρές, μικρές, μικρές εκρήξεις τις οποίες τις ονομάζουνε “campfire events” (σ.σ φωτιές στην εξοχή), μικρές δηλαδή φωτιές οι οποίες θερμαίνουν το στέμμα του Ήλιου και είναι πιθανόν να είναι υπεύθυνες σε μεγάλη κλίμακα για αυτό το παράδοξο», αποκάλυψε η Ελληνίδα ερευνήτρια Φυσικής Διαστήματος. Παράλληλα σημείωσε: «έχουν βρεθεί φαινόμενα που δεν τα βλέπουμε καθόλου από την τροχιά της Γης. Γίνονται κοντά στον ήλιο, είναι μικρά φαινόμενα και έχουν σαν αποτέλεσμα να γεμίζουν την περιοχή γύρω από τον ήλιο κάτι σαν μια δεξαμενή με σωματίδια. Αυτά δεν μπορούν να ανιχνευθούν στην Γη γιατί είναι πιο μικρής έντασης και συμπίπτουν με περιόδους που ο Ήλιος είναι σε αρκετά χαμηλή περίοδο δραστηριότητας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί σημαίνει ότι υπάρχουν ήδη σωματίδια γύρω από τον Ήλιο, όπου μεγαλύτερες εκρήξεις ξεκινάνε από ένα ψηλό ενεργειακό επίπεδο και τα επιταχύνουν περαιτέρω. Έτσι καταλαβαίνουμε για ποιο λόγο τελικά φτάνουν στην τροχιά της Γης κάποια σωματίδια σε αυτές τις μεγάλες εντάσεις».

Όπως ανέφερε τέλος η Ελληνίδα ερευνήτρια, ο επιστημονικός τομέας έχει δεχθεί σημαντική προώθηση τα τελευταία χρόνια. «Είναι καλή εποχή, γιατί έχουμε την NASA, την ESA, τους Ιάπωνες που εκτοξεύουν, έχουμε στόλο διαστημοπλοίων που δίνουν τέτοια δεδομένα. Η Ελλάδα έχει αναπτυχθεί πολύ από την ώρα που μπήκε και ως μέλος του Ευρωπαϊκού Διαστημικού Οργανισμού. Στον τομέα του Space είναι σημαντικό να είμαστε παρόντες ως Έλληνες ερευνητές, να έχουμε χρηματοδοτήσεις να προχωρήσουν προγράμματα για να μπορούμε να δίνουμε δουλειές εδώ» πρόσθεσε.

Naftemporiki.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η NASA αποκάλυψε μια σειρά από στοιχεία για την αποστολή Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer (SPHEREx) που είναι σχεδιασμένη για να πραγματοποιήσει μια μεγάλης έκτασης και λεπτομέρειας χαρτογράφηση του Σύμπαντος. Το διαστημικό παρατηρητήριο της αποστολής θα χαρτογραφήσει και θα συλλέξει στοιχεία από περίπου 450 εκατ. γαλαξίες καθώς και από περίπου 100 εκατ. άστρα που βρίσκονται στο δικό μας γαλαξία.

Σύμφωνα με τα στελέχη της NASA η αποστολή θα παρέχει έναν άνευ προηγουμένου γαλαξιακό χάρτη, με «δακτυλικά αποτυπώματα» από τις πρώτες στιγμές της ιστορίας του Σύμπαντος. Η αποστολη θα προσφέρει επίσης νέα στοιχεία για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της επιστήμης: Τι έκανε το Σύμπαν να διασταλεί τόσο γρήγορα, λιγότερο από ένα νανοδευτερόλεπτο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Μάλιστα η αποστολή θα αναζητήσει σε περιοχές του γαλαξία μας όπου γεννιούνται νέα άστρα αλλά και σε αστρικούς δίσκους ύλης που δημιουργούνται πλανήτες ίχνη νερού και οργανικών μορίων που είναι απαραίτητα για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε εδώ στη Γη. Επίσης η αποστολή θα υποδείξει στόχους για περαιτέρω μελέτη από άλλα τηλεσκόπια ή ερευνητικές αποστολές και προγράμματα. Η εκτόξευση του παρατηρητηρίου μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την NASA το ερχόμενο καλοκαίρι αλλά δεν έχει ακόμη οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Naftemporiki.gr