Πόλεμος στη Μ. Ανατολή & εξελίξεις στο Ελληνικό Χρηματιστήριο
Γράφει ο Ιωάννης Κυριακόπουλος
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ζούμε, εδώ και καιρό — θαρρώ από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία — την έναρξη του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου σε «δόσεις».
Σταδιακά, χωρίς να το πάρουμε είδηση ή να αξιολογήσουμε το κάθε γεγονός ξεχωριστά, διολισθαίνουμε σε μια πολεμική «κανονικότητα», όπου όλο και περισσότερο υποσκάπτονται οι θεμελιώδεις αξίες του Διεθνούς Δικαίου, ενώ όσα γνωρίζαμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν πλέον οριστικά καταρρεύσει.
Το «διπολικό» μοντέλο διακυβέρνησης του πλανήτη εξελίσσεται σε πολυπολικό, θυμίζοντάς μας έντονα συνθήκες προπολεμικές (του Α’ και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου).
Όλο και περισσότεροι στρατηγικοί αναλυτές, στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν και να προβλέψουν την εξέλιξη των γεγονότων, «ξεσκονίζουν» τα εγχειρίδια ιστορίας που παραπέμπουν κυρίως στον Θουκυδίδη και στο πώς εξελίχθηκε η Αθηναϊκή Συμμαχία και ηγεμονία στην τραγωδία της Σικελικής Εκστρατείας, που επέσπευσε την ήττα και την παρακμή της ως κέντρου του τότε «Δυτικού Κόσμου» επί σχεδόν μία εκατονταετία.
Η αλαζονεία της δύναμης οδηγεί στην ύβρη, την άτη, τη νέμεση και την τίση (την τιμωρία).
«Οὐ γὰρ Ἥλιος δύναται ὑπερβῆναι μέτρα» σαρκάζει από τα πέρατα της Ιστορίας ο Μέγας Σκοτεινός Ηράκλειτος.
Βέβαια, οι πόλεμοι τροφοδοτούν την ανάπτυξη σύγχρονων οπλικών συστημάτων, της ρομποτικής, αλλά και χιλιάδων άλλων μικρών και μεγάλων εφευρέσεων που χρησιμοποιούνται αργότερα και σε ειρηνικούς σκοπούς. Οπότε, υπάρχουν δύο αναγνώσεις των γεγονότων που ζούμε, όπως πάντα.
Τι μέλλει γενέσθαι;
Έχουμε όλοι γίνει γνώστες των βασικών παραμέτρων που οδηγούν σε πτώση των μετοχικών αξιών σε όλες τις αγορές:
Ο αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ και κυρίως η πιθανολογούμενη διάρκειά του ωθούν τις τιμές του πετρελαίου σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, εκτινάσσοντας τα κόστη και τα ασφάλιστρα μεταφορών, τον πληθωρισμό, τις τιμές των ειδών πρώτης ανάγκης κ.λπ.
Προσωπική μου άποψη — χωρίς φυσικά να θέλω να διεκδικήσω το «αλάθητο του Πάπα» ούτε να συμβουλεύσω ή να καθοδηγήσω κάποιον — είναι ότι οι Αμερικανικές αγορές «χρωστούν», εδώ και καιρό, μια «γερή» διόρθωση, τέτοια που ενδεχομένως ούτε τα τεχνικά μοντέλα μπορούν να προβλέψουν.
Σε κάθε περίπτωση, η ιστορία — που εγώ, με την σχεδόν 30ετή εμπειρία μου, έχω παρακολουθήσει αλλά και ενεργά συμμετάσχει είτε στη διαχείριση θεσμικών χαρτοφυλακίων ταμείων είτε στη συμβουλευτική ιδιωτών — δείχνει ότι οι Αμερικανικές αγορές υπερβαίνουν τα προηγούμενα υψηλά πριν την έναρξη της πτώσης τους.
Και αυτό γιατί η Αμερικανική οικονομία, παρά το ότι οι ΗΠΑ έχουν χάσει την πρωτοπορία τους σε άλλους κρίσιμους τομείς, είναι εξόχως δυναμική:
αγκαλιάζει τον νεωτερισμό, επιβραβεύει την καινοτομία, ωθείται από την αναγνώριση και ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και όλος ο σχεδιασμός της, από ιδρύσεως των ΗΠΑ, εδράζεται στην ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς έναντι ενός «κεντρικού κρατικού σχεδιασμού».
Είναι σαφές — και παράλληλα ιδιαίτερα απλοϊκό — γιατί:
Οι αποφάσεις εντός χρηματιστηρίου οφείλουν να λαμβάνονται τάχιστα, ώστε οι επιχειρήσεις να αντλούν κεφάλαια απρόσκοπτα, ενώ ο κεντρικός σχεδιασμός είναι αυτονόητο ότι οδηγεί σε καθυστέρηση και λήψη αποφάσεων όταν πια θα έχουν ήδη μεταβληθεί οι συνθήκες.
Το Ελληνικό Χρηματιστήριο
Η εκτίμησή μου είναι ότι πλέον έχουν τεθεί τρεις παράγοντες που η αγορά αρχίζει ήδη να τιμολογεί:
α. Επιτόκια ΕΚΤ
Η αύξηση επιτοκίων το προσεχές διάστημα από την ΕΚΤ (και όχι η περαιτέρω μείωση).
β. Γεωπολιτικός κίνδυνος
Η ενδεχόμενη επέκταση των πυραυλικών επιθέσεων του Ιράν και στη δική μας «εγγύτερη» ζώνη (Τουρκία, Κύπρος), καθώς πλέον έχουμε (εμμέσως) ενεργό ρόλο στις επιχειρήσεις.
γ. Πολιτικό ρίσκο
Το ενδεχόμενο προκήρυξης πρόωρων εκλογών και το συνακόλουθο πολιτικό ρίσκο. Ήδη, οι «προειδοποιητικές βολές» είναι ορατές από τους ολιγάρχες, αλλά φυσικά μπορεί όλα να «κοπάσουν» όταν δοθεί το απαραίτητο σύνθημα.
Φυσικά, σε περιπτώσεις εξωτερικών κρίσεων, η τάση του εκλογικού σώματος είναι να υποστηρίζει την ασφάλεια που παρέχει μια σταθερή κυβέρνηση έναντι της ακυβερνησίας.
Αποτίμηση και Προοπτικές
Το Ελληνικό χρηματιστήριο σήμερα είναι ίσως — με βάση τους αριθμοδείκτες — ακόμη ελκυστικότερο από ό,τι ήταν πριν από 6 μήνες, όταν γίνονταν οι αντίστοιχες συγκρίσεις με διεθνή χρηματιστήρια που αντιστοίχως έχουν υποχωρήσει.
Πιθανολογώ — και πάλι χωρίς ουδεμία διάθεση επηρεασμού — ότι το προσεχές διάστημα (εξαρτάται από τη διάρκεια του πολέμου) θα δοκιμάσει τα «νεύρα» των ήδη τοποθετημένων επενδυτών, αλλά θα δώσει ευκαιρίες μοναδικές μετά τη συνεχή και απρόσκοπτη τριετή άνοδο (λαμβάνω ως αρχή τον Νοέμβριο του 2022, όπου έσπασε για πρώτη φορά το Ε.Χ. τον φαύλο κύκλο μεταξύ των 450–900 μονάδων).
Πιθανά επίπεδα διόρθωσης
- Α’ φάση: 1830–1880 μονάδες
- Β’ (χειρότερη) φάση: 1650–1750 μονάδες
Τα «τεχνικά μοντέλα», όμως, μετά από αυτή τη βίαιη διόρθωση, μας παραπέμπουν για το 2027–2032 σε τιμές που θα υπερβούν μακράν τις 2800–3300 και επέκεινα μονάδων.
Αποποίηση ευθύνης
Καμία από τις παραπάνω προβλέψεις δεν είναι ασφαλής ούτε συνιστά επενδυτική συμβουλή.
Γιάννης Κυριακόπουλος
Δικηγόρος-Σύμβουλος Επενδύσεων
Πρόεδρος Αρκαδικής Προοπτικής ΑΕΕΔ
