Από Γιώργο Κουτίνα (*)
Αφορμή για το παρόν άρθρο και για αυτό που θα ακολουθήσει, υπήρξε το πρόσφατο τραγικό εργατικό δυστύχημα με ανθρώπινα θύματα, που συνέβη στις 26 Ιανουαρίου 2025, σε επιχείρηση στην περιοχή των Τρικάλων. Η προστασία των εργαζομένων μέσω της πρόληψης αποτελεί θεμελιώδες αξίωμα για κάθε σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα. Ωστόσο, παρά τα αυστηρά μέτρα, ο κίνδυνος ενός ατυχήματος παραμένει πάντα υπαρκτός. Υπό το βάρος των κοινωνικών πιέσεων και των συνακολούθων οικονομικών συνεπειών γύρω από τα εργατικά ατυχήματα, η διεθνής πρακτική εδώ και πολλά χρόνια, εισήγαγε, δια νόμου ή θεσμικά:
• Την Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης για την χρηματοοικονομική κάλυψη της επιχείρησης έναντι των εργαζομένων της
• Την Ασφάλιση Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης για τους εξωτερικούς Τεχνικούς Συμβούλους σε θέματα εκτίμησης και διαχείρισης θεμάτων Ασφαλείας (ανεξάρτητοι Μηχανικοί ή εταιρείες Εξωτερικής Υπηρεσίας Πρόληψης & Προστασίας) που θα μπορούσαν να κριθούν συνυπαίτιοι σε ένα εργατικό ατύχημα.
Η Ασφάλιση ως Μηχανισμός Ελέγχου και Πρόληψης
Η ασφάλιση δεν είναι απλώς μια δαπάνη. Όταν μάλιστα είναι υποχρεωτική, λειτουργεί ως ένας έμμεσος μηχανισμός ποιοτικού ελέγχου εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και των μέτρων ασφαλείας. Αυτό, γιατί οι ασφαλιστικές εταιρείες, που αναλαμβάνουν τον κίνδυνο και καλούνται να αποζημιώνουν, είναι ευνόητο πως
έχουν κάθε λόγο για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας ή και για την επιβολή κατάλληλων μέτρων πρόληψης, προκειμένου να παρέχουν την αντίστοιχη κάλυψη στην ασφαλισμένη Επιχείρηση ή στον ασφαλισμένο Τεχνικό Σύμβουλο Ασφαλείας. Με αυτόν τον τρόπο, οι ασφαλιστές αξιολογούν την πραγματική εφαρμογή των μέτρων, πιέζοντας τις επιχειρήσεις για ουσιαστική πρόληψη και όχι για μια απλή, «τυπική» συμμόρφωση.
Αντικειμενικά, η Ασφάλιση αποδεικνύεται πως λειτουργεί στην πράξη ως ένας έμμεσος τρόπος ελέγχου εφαρμογής του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου για θέματα Ασφάλειας, πέρα από την όποια τυπική Επιθεώρηση από τα Όργανα της Πολιτείας.
Η Ασφάλιση ως Πυλώνας Βιωσιμότητας
Στη χώρα μας παρατηρείται συχνά μια υποτίμηση των κινδύνων. Πολλοί εργοδότες αγνοούν ότι το κόστος είναι προσιτό. Όταν μάλιστα η ασφάλιση εργοδοτικής αστικής ευθύνης εφαρμόζεται συστηματικά, το κόστος είναι χαμηλό σε σχέση με το μέγεθος της πιθανής ζημιάς. Είναι δε ιδιαίτερα σημαντικό για ένα εργοδότη, να
γνωρίζει ότι το κόστος ενός ατυχήματος δεν είναι μόνο οι όποιες αποζημιώσεις των θυμάτων και των οικογενειών τους. Είναι επιπλέον και:
• Οι δαπάνες νομικής αρωγής και τα δικαστικά έξοδα
• Η διακοπή της παραγωγικής διαδικασίας και
• Η δυσφήμιση της επιχείρησης
Η ορθολογική ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης με αξιόπιστο ασφαλιστήριο και επαρκή όρια κάλυψης:
•Προστατεύει την Επιχείρηση και εγγυάται τη βιωσιμότητά της: Ένα σοβαρό ατύχημα μπορεί να οδηγήσει μια μικρομεσαία επιχείρηση σε οικονομική κατάρρευση.
•Προστατεύει τον Τεχνικό Σύμβουλο Ασφαλείας (ανεξάρτητο Μηχανικό ή εταιρεία): Οι Τεχνικοί Ασφαλείας εκτίθενται σε δυσβάστακτες οικονομικές και ηθικές ευθύνες, τις οποίες μπορούν να μετακυλήσουν σε ένα αξιόπιστο ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζουν νομική και οικονομική προστασία, διασφαλίζοντας έτσι την απρόσκοπτη άσκηση της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
Συμπεράσματα
Τα εργατικά ατυχήματα, πάντα συμβαίνουν και βαραίνουν. Για την άμβλυνση των οικονομικών συνεπειών, το σύστημα δημιούργησε τον “μηχανισμό” της Ασφάλισης Εργοδοτικής Ευθύνης, η οποία έχει αποδειχθεί πως λειτουργεί στην πράξη ως ένας βιώσιμος θεσμός προς όφελος των Εργαζομένων, των Επιχειρήσεων και ευρύτερα της Κοινωνίας.
Σε όλες τις προηγμένες χώρες της Ευρώπης, δεν νοείται επιχείρηση χωρίς Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης. Δηλαδή, ασφαλιστική κάλυψη της εκ του νόμου αντικειμενικής ευθύνης έναντι των Εργαζομένων για αποζημίωση, πέραν της όποιας αποζημίωσης του Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης.
Στην Ελλάδα, ενώ έχουμε θεσμοθετημένο νομικό πλαίσιο πρόληψης ατυχημάτων, υστερούμε σημαντικά στον κρίσιμο τομέα που είναι η οικονομική διαχείρισή τους μέσω της Ασφάλισης Εργοδοτικής Ευθύνης (το θέμα αυτό θα αναλυθεί σε άρθρο που ακολουθεί).
______________________________________________________________________
(*) Είναι Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων σε θέματα αστικής
ευθύνης, τεχνικών έργων & επιχειρηματικών κινδύνων. Λειτούργησε, επί σειρά ετών, ως
Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής των Lloyd’s (gkoutinas@gmail.com, www.gkoutinas.gr).
