BUSINESS ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΕΠΙΧ/ΣΕΙΣ κοινωνικά ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΓΕΙΑ

Επαγγελματική Ασφάλιση Μια αναγκαία μεταρρύθμιση δεν πρέπει να δημιουργήσει ασφαλισμένους τριών ταχυτήτων

Του Κώστα Φραγκούλη Μέλους της Επιτροπής Καταναλωτών του ΕΕΑ, Ταμία της ΠΕΚΑΠ και Ασφαλιστικού Διαμεσολαβητή

Allgood.gr1 ώρα ago

7 6 minutes read

ΑΡΘΡΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ • 31 ΙΟΥΛΙΟΥ 2026

Επαγγελματική Ασφάλιση

Μια αναγκαία μεταρρύθμιση δεν πρέπει να δημιουργήσει ασφαλισμένους τριών ταχυτήτων

ΤΕΑ, ΟΑΠΕΣ και τρίτος πυλώνας υπηρετούν την ίδια συνταξιοδοτική ανάγκη. Η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίσει κοινό ελάχιστο επίπεδο προστασίας.

Του Κώστα Φραγκούλη
Μέλους της Επιτροπής Καταναλωτών του ΕΕΑ, Ταμία της ΠΕΚΑΠ και Ασφαλιστικού Διαμεσολαβητή

Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: αν σε είκοσι χρόνια λείπουν χρήματα από τη σύνταξη που έχει χτίσει ο πολίτης, ποιος καλύπτει τη ζημία;

Το νομοσχέδιο για την επαγγελματική ασφάλιση βρίσκεται ήδη στη Βουλή και εξετάζεται από τη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου είναι αναγκαία. Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρότερο δεύτερο πυλώνα, περισσότερη μακροχρόνια αποταμίευση και μεγαλύτερη συμπληρωματική σύνταξη για εργαζομένους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.

Η σωστή κατεύθυνση, όμως, δεν αρκεί. Ένα συνταξιοδοτικό σύστημα κρίνεται όταν έρθει η δύσκολη στιγμή, όταν ένας εργοδότης ή πάροχος δεν μπορεί να πληρώσει, όταν ένα πρόγραμμα υποχρηματοδοτείται ή όταν οι αγορές προκαλούν μεγάλη ζημία. Τότε ο ασφαλισμένος δεν χρειάζεται γενικές διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται σαφή δικαιώματα.

Γράφω με τρεις ιδιότητες που δηλώνω καθαρά: ως μέλος της Επιτροπής Καταναλωτών του ΕΕΑ, ως Ταμίας της ΠΕΚΑΠ και ως ασφαλιστικός διαμεσολαβητής. Η παρέμβασή μου δεν ζητά προνόμιο για ένα επάγγελμα ή έναν φορέα. Ζητά να προστατεύεται ο πολίτης με τους ίδιους βασικούς κανόνες, όποια διαδρομή κι αν ακολουθήσει για τη μελλοντική του σύνταξη.

Τρεις πυλώνες, μία Ανάγκη

Αξιοπρεπές εισόδημα μετά την εργασία

Ο πρώτος πυλώνας είναι η υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση. Ο δεύτερος είναι η επαγγελματική ασφάλιση, που συνδέεται με την εργασία ή την επαγγελματική ιδιότητα. Ο τρίτος είναι η ατομική ιδιωτική ασφάλιση και αποταμίευση.

Το νομοσχέδιο αναπτύσσει τον δεύτερο πυλώνα με δύο διαφορετικές μορφές: τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και τα νέα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), τα οποία θα παρέχονται από ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν διαφορετικοί φορείς. Το πρόβλημα είναι ότι για την ίδια μακροχρόνια συνταξιοδοτική απόφαση διαμορφώνονται διαφορετικοί κανόνες συμβουλής, φορολογίας, χρηματοδότησης και προστασίας σε περίπτωση αποτυχίας.

Ο νέος ασφαλιστικός χάρτης κινδυνεύει να γίνει αγορά τριών ταχυτήτων

Πίνακας 1. Η ίδια ανάγκη μέσα από τρία διαφορετικά καθεστώτα

Θέμα	ΤΕΑ	ΟΑΠΕΣ	Τρίτος πυλώνας
Μορφή	Επαγγελματικό ταμείο	Ομαδικό ασφαλιστικό προϊόν	Ατομικό ασφαλιστικό ή συνταξιοδοτικό πρόγραμμα
Φορολογικό κίνητρο	Ευνοϊκό καθεστώς δεύτερου πυλώνα	Αντίστοιχο καθεστώς με τα ΤΕΑ	Δεν προβλέπεται αντίστοιχο γενικό κίνητρο
Συμβουλή	Στα Ανοικτά ΤΕΑ ζητείται προαιρετικά από τη χρηματοδοτούσα επιχείρηση και παρέχεται από το ίδιο το ΤΕΑ	Υποχρεωτική πριν από τη σύμβαση, αλλά με αξιολόγηση κυρίως της ομάδας, όχι ατομική αξιολόγηση	Κανόνες ασφαλιστικής διανομής και πιστοποιημένοι διανομείς
Αν υπάρξει έλλειμμα	Σχέδιο ανάκαμψης υπό εποπτική έγκριση	Δυνατότητα πρόσθετης εισφοράς, μείωσης παροχών ή τερματισμού	Ισχύει το πλαίσιο ασφαλίσεων ζωής, με συγκεκριμένο πεδίο και όρια
Ειδικός εγγυητικός φορέας	Δεν θεσπίζεται	Δεν θεσπίζεται ειδικός φορέας για την επαγγελματική σύνταξη	Υπάρχει Εγγυητικό Κεφάλαιο Ζωής για τις καλυπτόμενες ασφαλίσεις

Σημείωση: Ο πίνακας αποτυπώνει τις βασικές διαφορές του κατατεθέντος νομοσχεδίου. Η ακριβής κάλυψη κάθε προϊόντος εξαρτάται και από τους όρους του.

Το ΕΕΑ έχει ήδη επισημάνει ότι η συμμετοχή σε ΤΕΑ και ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα αντιστοιχεί σήμερα σε λιγότερο από 4% του απασχολούμενου πληθυσμού, πιθανόν ακόμη χαμηλότερα αν αφαιρεθούν οι επικαλύψεις. Η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα είναι, συνεπώς, αναγκαία. Δεν πρέπει όμως να γίνει με φορολογική και θεσμική υποβάθμιση του 3^ου Πυλώνα, ο οποίος είναι διαθέσιμος και σε όσους δεν έχουν εργοδότη ή επαγγελματικό φορέα που θα οργανώσει ΤΕΑ ή ΟΑΠΕΣ. Η μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού με αυτό τον τρόπο που επιχειρείται, ωθεί «βίαια» τη μάζα των αποταμιεύσεων προς τον 2ο Πυλώνα, καθώς η αύξηση των ορίων φοροαπαλλαγής στο 35% (ή 35.000€) καθιστά τα ατομικά συμβόλαια του 3ου Πυλώνα φορολογικά μη ανταγωνιστικά

Η εποπτεία είναι απαραίτητη, αλλά δεν είναι αποζημίωση

Από την 1η Ιανουαρίου 2025 η Τράπεζα της Ελλάδος εποπτεύει και τα ΤΕΑ, εκτός από την ιδιωτική ασφάλιση. Η συγκέντρωση τεχνογνωσίας σε έναν ισχυρό επόπτη είναι θετική. Η εποπτεία μπορεί να εντοπίζει κινδύνους, να απαιτεί διορθωτικά μέτρα και να επιβάλλει κυρώσεις.

Όμως η εποπτεία μειώνει την πιθανότητα αποτυχίας· δεν καλύπτει από μόνη της τη ζημία όταν η αποτυχία συμβεί. Κανένας επόπτης δεν μπορεί να μηδενίσει τον επενδυτικό κίνδυνο, την αφερεγγυότητα εργοδότη ή παρόχου, τον λειτουργικό κίνδυνο, την απάτη ή μια συστημική κρίση.

Το ίδιο το νομοσχέδιο αναγνωρίζει αυτόν τον κίνδυνο. Προβλέπει σχέδια ανάκαμψης και δυνατότητα παράτασης έως επτά έτη σε έκτακτες δυσμενείς συνθήκες. Για τα ΟΑΠΕΣ, η σύμβαση μπορεί να προβλέπει πρόσθετες εισφορές από εργοδότη ή μέλος, μείωση παροχών ή τερματισμό του προγράμματος. Σε εκκαθάριση, αν οι απαιτήσεις υπερβαίνουν τα περιουσιακά στοιχεία του υπομητρώου, τα μέλη ικανοποιούνται αναλογικά.

Άρα το ερώτημα «ποιος αναλαμβάνει την τελική ζημία;» δεν είναι θεωρητικό. Αν δεν υπάρξει πρόσθετος μηχανισμός, μέρος της ζημίας μπορεί τελικά να φτάσει στον ασφαλισμένο. Αυτό πρέπει να λέγεται καθαρά πριν από την ένταξή του και όχι όταν θα ξεκινήσει η εκκαθάριση.

Χωρίς εγγυητικό φορέα, ο τελευταίος κίνδυνος μένει χωρίς καθαρό ιδιοκτήτη

Το νομοσχέδιο δεν δημιουργεί ειδικό φορέα προστασίας επαγγελματικών συντάξεων. Στο έντυπο βασικών πληροφοριών των ΟΑΠΕΣ ζητείται απλώς να αναφέρεται η κάλυψη από «τυχόν εγγυητικό σχήμα». Η διατύπωση περιγράφει την πιθανότητα ύπαρξης προστασίας, δεν τη θεσπίζει.

Η Ελλάδα χρειάζεται Ταμείο Προστασίας Επαγγελματικών Συντάξεων. Δεν προτείνω απεριόριστη κρατική εγγύηση ούτε μεταφορά κάθε επενδυτικής απώλειας στον φορολογούμενο. Προτείνω έναν προχρηματοδοτούμενο μηχανισμό, με εισφορές των φορέων και των παρόχων ανάλογες του κινδύνου, σαφές ελάχιστο επίπεδο αποζημίωσης, δικαίωμα αναγωγής κατά των υπευθύνων και πλήρη δημόσια λογοδοσία.

Η σχέση του νέου φορέα με το υπάρχον Εγγυητικό Κεφάλαιο Ζωής πρέπει να οριστεί ρητά. Δεν πρέπει να υπάρχουν ούτε διπλές καλύψεις ούτε κενά μεταξύ ΤΕΑ, ΟΑΠΕΣ και ασφαλίσεων ζωής. Το βρετανικό Pension Protection Fund, που προστατεύει επιλέξιμα προγράμματα καθορισμένων παροχών όταν ο εργοδότης καταστεί αφερέγγυος, δεν αντιγράφεται μηχανικά. Δείχνει όμως τη βασική αρχή, η προληπτική εποπτεία και η προστασία μετά την αποτυχία είναι δύο διαφορετικές λειτουργίες.

Προαιρετική συμβουλή από τον ίδιο τον φορέα Ασφάλισης δεν είναι ανεξάρτητη προστασία

Στα ΟΑΠΕΣ η συμβουλή πριν από τη σύμβαση είναι υποχρεωτική. Στα Ανοικτά ΤΕΑ η χρηματοδοτούσα επιχείρηση ενημερώνεται ότι έχει δικαίωμα να ζητήσει συμβουλή και, αν το ζητήσει, τη συμβουλή παρέχει το ίδιο το ΤΕΑ. Η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης χαρακτηρίζει αυτή τη λύση ως ισοδύναμη προστασία. Όμως, δεν είναι.

Η ενημέρωση δεν είναι συμβουλή και η συμβουλή του παρόχου δεν είναι ανεξάρτητη συμβουλή. Το Υπουργείο απέρριψε στη διαβούλευση την πρόταση πιστοποιημένης διανομής για τα ΤΕΑ με το επιχείρημα ότι τα ΤΕΑ δεν προσφέρουν ασφαλιστικά προϊόντα. Κατά παράξενο τρόπο είναι ενταγμένα όμως στον 2^ο Πυλώνα Ασφάλισης. Είναι μέρος της Επαγγελματικής Ασφάλισης, αλλά δεν είναι Ασφαλιστικά Προϊόντα!!! Ο πολίτης δεν αγοράζει έναν χαρακτηρισμό ενός φορέα Ασφάλισης ή ενός προϊόντος. Δεσμεύει χρήματα για πολλά χρόνια, επιλέγει επενδυτικό κίνδυνο και περιμένει μελλοντική παροχή. Αυτό είναι Ασφάλιση και διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες, όπως γίνεται σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν 2^ο Πυλώνα Ασφάλισης.

Χρειάζεται ειδική πιστοποίηση συμβούλου επαγγελματικής ασφάλισης, ανοιχτή σε κάθε επαγγελματία που πληροί τα ίδια αυστηρά κριτήρια. Σε αυτήν πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές, αναλογιστές, επενδυτικοί σύμβουλοι και άλλοι κατάλληλοι επαγγελματίες, με εξετάσεις, συνεχή εκπαίδευση, ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης και κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων. Στις μη αναστρέψιμες αποφάσεις, όπως μεταφορά δικαιωμάτων, εγκατάλειψη εγγύησης ή επιλογή εφάπαξ αντί σύνταξης, η ανεξάρτητη συμβουλή πρέπει να είναι υποχρεωτική.

Η ίδια η Ανάλυση Συνεπειών αφήνει τα βασικά ρίσκα χωρίς μέτρηση

Στην κατατεθείσα Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, οι πίνακες για τα οφέλη, το κόστος και τους κινδύνους της ρύθμισης παραμένουν χωρίς ουσιαστική ποσοτική ή ποιοτική αποτίμηση. Δεν παρουσιάζεται ολοκληρωμένο σενάριο για το ποιος απορροφά τις απώλειες, για την επίδραση στον τρίτο πυλώνα, για το κόστος ενός μηχανισμού προστασίας ή για το κόστος της απουσίας του.

Δεν μπορεί να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη με γενικότητες. Χρειάζονται δημοσιευμένα σενάρια ακραίων καταστάσεων, στοιχεία χρηματοδότησης, καθαρές αποδόσεις μετά τις χρεώσεις και σαφής κατανομή κινδύνου μεταξύ μέλους, εργοδότη, ΤΕΑ, ασφαλιστικής επιχείρησης και εγγυητικού μηχανισμού.

Έξι διορθώσεις πριν από την ψήφιση

Θέσπιση ειδικού Ταμείου Προστασίας Επαγγελματικών Συντάξεων, με σαφή ελάχιστη κάλυψη και συντονισμό με το Εγγυητικό Κεφάλαιο Ζωής.
Κοινό ελάχιστο επίπεδο προστασίας για ΤΕΑ και ΟΑΠΕΣ, με ρητό πίνακα που να δείχνει ποιος φέρει κάθε κίνδυνο και ποιος καλύπτει την τελική ζημία.
Υποχρεωτική προηγούμενη έγκριση όλων των σχεδίων ανάκαμψης από την Τράπεζα της Ελλάδος, χωρίς μονομερή παράταση από τον ίδιο τον πάροχο.
Απαγόρευση μείωσης κατοχυρωμένων δικαιωμάτων ως εύκολης λύσης. Τυχόν μείωση να αποτελεί έσχατο μέτρο, με αυστηρές προϋποθέσεις, ανεξάρτητη αναλογιστική πιστοποίηση και δικαίωμα προσφυγής.
Υποχρεωτική πιστοποιημένη και ανεξάρτητη συμβουλή στις κρίσιμες αποφάσεις, με ενιαία επαγγελματικά πρότυπα και χωρίς αποκλεισμούς κατά επαγγελματική προέλευση.
Δημόσιος πίνακας διαφάνειας και επανεξέταση του νόμου σε δύο χρόνια, με δείκτες χρηματοδότησης, καθαρής απόδοσης, χρεώσεων, παραπόνων και συμμετοχή οργανώσεων καταναλωτών.

Η μεταρρύθμιση θα πετύχει μόνο αν ο πολίτης ξέρει ποιος στέκεται πίσω από την υπόσχεση

Η επαγγελματική ασφάλιση μπορεί να γίνει πολύτιμο συμπλήρωμα της δημόσιας σύνταξης και να ενισχύσει την αποταμίευση της χώρας. Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται μόνο με περισσότερα προϊόντα, φορολογικά κίνητρα και έναν ισχυρό επόπτη.

Χτίζεται όταν ο ασφαλισμένος γνωρίζει, πριν δεσμεύσει τα χρήματά του, τι είναι εγγυημένο, τι δεν είναι, ποιος τον συμβουλεύει, ποιος ελέγχει τον πάροχο και ποιος πληρώνει αν το σύστημα αποτύχει. Η Βουλή έχει τώρα την ευκαιρία να μετατρέψει μια χρήσιμη πρωτοβουλία σε πραγματικά ασφαλή μεταρρύθμιση.

Δεν πρέπει να δημιουργήσουμε ασφαλισμένους τριών ταχυτήτων. Πρέπει να δημιουργήσουμε τρεις συμπληρωματικές διαδρομές με κοινό προορισμό και κοινή βάση προστασίας, μια αξιοπρεπή και ασφαλέστερη σύνταξη για κάθε πολίτη.